İSTANBUL (Medyascope) – Sırbistan’da iki yıldır protestolara öncülük eden öğrenciler, ülkeyi 14 yıldır yöneten Aleksandar Vučić’i sandıkta devirdi. Resmî olmayan sonuçlara göre öğrencilerin desteklediği liste parlamentoda çoğunluğu kazandı. Başkent Belgrad’da binlerce kişi sokaklara dökülürken şu slogan atıldı: “Artık yeniden nefes alabiliyoruz.”
Sırbistan’da 16 kişinin hayatını kaybettiği tren istasyonu faciasının ardından başlayan öğrenci protestoları, iki yıl sonra iktidar değişikliğinin önünü açtı.
25 Ekim Pazar günü yapılan erken parlamento seçimlerinde, öğrencilerin desteklediği Öğrenci Listesi, Aleksandar Vučić’in Sırp İlerleme Partisi’ni (SNS) geride bıraktı.
Resmî olmayan sonuçlara göre Öğrenci Listesi, 250 sandalyeli parlamentoda 138 milletvekili kazanırken Vučić’in partisi 104 sandalyede kaldı. Böylece öğrencilerin desteklediği hareket, hükümeti kurmak için gereken 126 sandalyelik çoğunluğu aşmış görünüyor.
Seçimlere katılım oranı da dikkat çekici. CeSID ve Ipsos’un verilerine göre saat 19.00 itibarıyla katılım yüzde 67,6’ya ulaştı. Bu oran, 1992’de Yugoslavya’nın dağılmasından bu yana kaydedilen en yüksek katılım olarak değerlendirildi.
Seçim günü sandık merkezlerinin önünde uzun kuyruklar oluşurken bazı seçmenler oy kullanabilmek için iki saate kadar bekledi.
14 yıldır Sırbistan siyasetinin merkezinde bulunan Vučić de seçim gecesi yenilgiyi kabul etti. Belgrad’daki parti genel merkezinde destekçilerine seslenen Vučić, şunları söyledi:
“Henüz kesin sonuçlara sahip değiliz. Ancak elimizdeki verilere göre bu seçimleri kaybettiğimiz açık. Öğrenci Listesi kazandı. Onlar 135 ila 140, biz ise 105 sandalye kazanacağız.”
Belgrad sokaklarında kutlama: “Artık nefes alabiliyoruz”
Vučić’in açıklamasının ardından Belgrad ve Novi Sad başta olmak üzere birçok kentte kutlamalar başladı. Binlerce kişi meydanlarda bir araya geldi, araçlar korna çaldı, göstericiler birbirlerine sarıldı.
Belgrad’da kutlamalara katılan 43 yaşındaki Ivana, yaşadığı sevinci, “Sanki aynı anda üç yılbaşı kutluyoruz. Artık yeniden nefes alabiliyoruz” sözleriyle anlattı.
Öğrenci Listesi’nin seçim merkezinde de “Zafer, zafer!” sloganları yükseldi. Öğrenciler adına konuşan Belgrad Üniversitesi profesörü Radomir Saičić, kalabalığa şöyle seslendi: “Sevgili Sırbistan, bu gece halkın sesi duyuluyor. Bu gece zaferi kutluyoruz, yarın geleceği inşa edeceğiz.”
Öğrenci Listesi’nin öne çıkan adaylarından Ilija Srđanović ise “Burası özgür bir ülke olacak” dedi.
16 kişinin ölümüyle başlayan protestolar iktidarı nasıl değiştirdi?
Sırbistan’daki siyasi değişimin başlangıcı, 1 Kasım 2024’te Novi Sad tren istasyonunda yaşanan facia ile başlıyor. Yenilenen istasyonun beton sundurmasının çökmesi sonucu 16 kişi hayatını kaybetmiş, olay kamu projelerindeki yolsuzluk ve denetimsizlik iddialarını gündeme getirmişti.
Facianın sorumlularının hesap vermesini isteyen üniversite öğrencilerinin protestoları zamanla ülke çapında bir harekete dönüştü. Öğrencilere akademisyenler, çiftçiler, sanatçılar ve farklı meslek gruplarından yurttaşlar katıldı.
Belirli bir lideri bulunmayan hareket, kararlarını öğrenci ve yurttaş meclislerinde alarak örgütlendi. Seçim kampanyasında ise 250 milletvekili adayından oluşan bir liste hazırladı.
Öğrenciler yalnızca büyük kentlerde gösteriler düzenlemekle kalmadı. “Her köye bir öğrenci” kampanyasıyla Vučić’in güçlü olduğu kırsal bölgelere gitti, kapı kapı dolaşarak seçmenlere ulaştı.
Seçimden önce Belgrad’da düzenlenen son büyük öğrenci mitingine yaklaşık 150 bin kişi katılmıştı.
Öğrencileri şimdi ne bekliyor?
Yolsuzlukla mücadeleyi ve devlet kurumlarını siyasi etkiden kurtarmayı vaat eden Öğrenci Listesi’nin önünde artık farklı bir sınav var: İki yıl boyunca protestoları örgütleyen hareketin ülke yönetimini üstlenmesi.
Hareket; kamu yayıncılığının bağımsızlaştırılmasını, siyasi kadrolaşmaya son verilmesini ve protestoculara yönelik hukuksuz müdahalelerden sorumlu kamu görevlilerinin hesap vermesini istiyor.
Ancak Sırbistan’ın Avrupa Birliği üyeliği, Rusya ve Çin’le ilişkileri ile Kosova meselesi gibi konularda hareket içindeki farklı görüşlerin nasıl uzlaştırılacağı henüz netleşmiş değil.
Novi Sad’daki facianın ardından adalet talebiyle sokaklara çıkan öğrenciler, şimdi aynı talepleri ülkenin yönetimine taşımaya hazırlanıyor.
