İSTANBUL (Medyascope) – Sırbistan’da 16 kişinin hayatını kaybettiği tren istasyonu faciasının ardından başlayan öğrenci protestoları, iki yılda ülkenin en önemli siyasi hareketlerinden birine dönüştü. Liderleri olmayan, kararlarını ortak alan ve “Her köye bir öğrenci” kampanyasıyla seçmenlere ulaşan hareket, şimdi 25 Ekim seçimlerine hazırlanıyor. İşte Vučić’i devirmeye çalışan lidersiz öğrenci hareketi hakkında bilinenler.
Sırbistan’da yaklaşık iki yıldır protestolara öncülük eden öğrenciler, Aleksandar Vučić’e sandıkta meydan okumaya hazırlanıyor. Öğrenci Listesi’ni geleneksel muhalefet partilerinden ayıran önemli bir özellik var: Hareketin tek bir lideri yok.
Her şey 1 Kasım 2024’te Novi Sad tren istasyonunun beton sundurmasının çökmesi ve 16 kişinin hayatını kaybetmesiyle başladı, hatta hayatını kaybedenler arasında 6 yaşında bir çocuk da var. Yenileme çalışmalarındaki ihmal ve yolsuzluk iddialarının ardından öğrenciler, hayatını kaybedenler için yolları 16 dakikalığına kapatarak protestolara başladı.
Başlangıçta facianın sorumlularından hesap sorulmasını isteyen öğrenciler, zamanla yolsuzluklara ve hükümetin otoriterleşen politikalarına karşı ülke çapında bir harekete dönüştü.
Vučić, protestoları yabancı güçlerin desteklediği bir iktidarı devirme girişimi olarak nitelendiriyor. Öğrenci hareketi ise baskı ve yıldırma girişimlerine rağmen örgütlenmeyi sürdürüyor.
Liderleri olmadan nasıl örgütleniyorlar?
Hareketin temelinde doğrudan demokrasi anlayışı var. Kararları belirli bir lider veya parti yönetimi değil, öğrencilerin veya yurttaşların katıldığı genel kurullar alıyor.
Hareket 25 Ekim seçimleri için de aynı yöntemi kullandı. Parlamento için belirlediği 250 adayın her biri yurttaş meclislerinin onayından geçti. Adaylar arasında üniversite öğretim üyeleri, doktorlar, sanatçılar, müzisyenler ve çiftçiler bulunuyor.
Guardian’a konuşan ve adının açıklanmasını istemeyen bir öğrenci, hareketin çalışma biçimini şöyle anlattı:
“Hareketimizin özü doğrudan demokrasi. Bu ortak çabanın amacı, insanların kendilerini yalnızca izleyici değil, karar alma sürecinin bir parçası olarak hissetmelerini sağlamak.”
“Her köye bir öğrenci” kampanyası nedir?
Öğrencilerin seçim stratejisi yalnızca büyük kentlerde gösteriler düzenlemekten ibaret değil.
“Her köye bir öğrenci” adını verdikleri kampanyayla Vučić’in güçlü olduğu kırsal bölgelere ulaşmaya çalışıyorlar. Gönüllüler ev ev dolaşarak seçmenlerle konuşuyor, taleplerini dinliyor ve seçim günü için destek topluyor.
Başkent Belgrad’ın Krnjača semtindeki kampanya çalışmalarını takip eden Guardian’ın aktardığına göre bazı seçmenler gönüllülere iletişim bilgilerini vererek seçim günü nasıl yardımcı olabileceklerini sordu.
Hareket, daha önce siyasete mesafeli duran seçmenlerin sandığa gitmesini sağlamayı hedefliyor.
Öğrencilerin kullandığı sloganlardan biri ise “Sırbistan mı, mafya mı?”. Bu slogan, iktidardaki Sırp İlerleme Partisi’nin (SNS) organize suç ve siyasi kayırmacılıkla bağlantılı olduğu yönündeki iddialara dayanıyor.
Öğrenciler iktidara gelirlerse ne olacak?
Öğrenci hareketinin öncelikli hedefi yolsuzlukla mücadele etmek, kamu kurumlarını siyasi etkiden kurtarmak ve daha demokratik bir yönetim oluşturmak.
Ancak dış politika gibi konularda henüz ayrıntılı bir ortak tutumları bulunmuyor. Sırbistan’ın Avrupa Birliği üyeliği, Rusya’yla ilişkileri ve Kosova meselesi, hareket içindeki farklı görüşleri karşı karşıya getirebilecek başlıklar arasında yer alıyor.
Bu nedenle öğrenciler açısından asıl sınav yalnızca seçim kazanmak değil, ortak karar alma yöntemlerini ülke yönetiminde de sürdürebilmek olacak.
Guardian’a konuşan öğrenci de seçim sonrasında başlayabilecek tartışmaların farkında:
“Yönetimi değiştirdikten sonra Sırbistan’da asıl büyük tartışma başlayacak. AB’ye katılmalı mıyız? Dış politikamız ne olmalı? Ülkeyi nasıl demokratikleştireceğiz? Ama şu anda seçimlere odaklanıyoruz.”
Kaynak: Guardian
