İSTANBUL (Medyascope) – İsrail’de oyların yüzde 66,2’sinin sayılmasının ardından Binyamin Netanyahu’nun aşırı sağcı bloğu 55, Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet 49, Arap partileri ise 16 sandalyede görünüyor. Hiçbir blok tek başına çoğunluğa ulaşamıyor. Netanyahu’nun iktidarda kalması, muhalefetin Arap partileriyle anlaşması, ulusal birlik hükümeti ve yeniden seçim ihtimalleri masada. Peki İsrail’i şimdi ne bekliyor?
İsrail’de 27 Ekim’de yapılan parlamento seçimlerinin ardından oy sayımı devam ederken ülkenin siyasi geleceğine ilişkin belirsizlik sürüyor. Oyların yüzde 66,2’sinin sayılmasıyla ortaya çıkan kısmi sonuçlara göre Başbakan Binyamin Netanyahu’nun Likud Partisi 28 sandalyeyle ilk sırada. Gadi Eisenkot’un Yashar Partisi 21, Arap partilerinden Ortak Liste 12, Ra’am ise dört sandalye kazanıyor.
Son dağılıma göre Netanyahu’nun aşırı sağcı koalisyonu 55, Eisenkot’un öncülüğündeki muhalefet bloğu 49, Arap partileri ise toplam 16 sandalyede. Hükümet kurmak için gereken 61 sandalyelik çoğunluğa hiçbir blok tek başına ulaşamıyor.
Kesin sonuçların açıklanmasının ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, hükümeti kurma şansı en yüksek gördüğü milletvekilini görevlendirecek. Ancak ilk sonuçlar, İsrail’i uzun bir koalisyon pazarlığının bekleyebileceğini gösteriyor.
Peki önümüzdeki günlerde hangi senaryolar yaşanabilir?
İsrail’de seçim: Şimdi ne olacak, ihtimaller neler?
Netanyahu’nun bloğu 61 sandalyeye ulaşabilir
Oyların yaklaşık üçte biri henüz sayılmadı. Netanyahu’nun aşırı sağcı bloğu şu anda 55 sandalyede ve çoğunluk için altı sandalyeye daha ihtiyacı var.
Özellikle askerlerin ve farklı merkezlerde oy kullanan seçmenlerin oyları henüz tamamlanmadığı için sandalye dağılımı değişebilir. Netanyahu’nun mevcut ortaklarıyla 61 sandalyeye ulaşması zor görünse de matematiksel olarak imkânsız değil. Bunun dışında Netanyahu, diğer partilerden destek alarak da çoğunluk oluşturmaya çalışabilir.
Eisenkot, Arap partileriyle anlaşarak hükümet kurabilir
Muhalefetin önündeki en önemli seçenek, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerle işbirliği yapmak.
Muhalefetin 49, Arap partilerinin ise 16 sandalyesi bulunuyor. Bu partilerin birlikte hareket etmesi halinde Netanyahu karşıtı 65 sandalyelik bir çoğunluk ortaya çıkabilir.
Ancak bu senaryonun önündeki en büyük engel, muhalefetteki sağcı ve milliyetçi partiler. Naftali Bennett ve Avigdor Liberman, Arap partileriyle koalisyon kurulmasına karşı çıkıyor. Eisenkot da hükümete katılacak partilerin İsrail’i Yahudi devleti olarak tanımasını ve Hamas’ın dağıtılmasını kabul etmesini şart koşuyor.
Buna karşılık Ortak Liste lideri Yusuf Cebarin, seçimlerden sonra yaptığı açıklamada, “Görmezden gelinemeyecek bir siyasi güç olduğumuzu ve bizim sesimiz olmadan burada bir gelecek kurulamayacağını kanıtladık” dedi.
Bir diğer seçenek ise Arap partilerinin doğrudan hükümete katılmadan Eisenkot liderliğindeki bir azınlık hükümetine dışarıdan destek vermesi.
Hükümet kurulamazsa yeniden seçime gidilebilir
Netanyahu ile Eisenkot’un hükümet kuramaması ve bloklar arasında uzlaşma sağlanamaması halinde İsrail yeniden seçime gidebilir.
Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un hükümeti kurmakla görevlendirdiği siyasetçiye önce 28 gün, gerekirse 14 gün ek süre tanınıyor. İlk aday başarısız olursa başka bir milletvekili görevlendirilebiliyor. Sonraki girişimlerin de sonuçsuz kalması halinde parlamento feshediliyor ve 90 gün içinde yeniden seçim yapılıyor.
Bu süreç Netanyahu’ya zaman kazandırabilir. Çünkü yeni hükümet kurulana kadar geçici başbakan olarak görevini sürdürecek.
Yeniden seçim kampanyasında Netanyahu’nun Arap seçmenlerin yüksek katılımını hedef alan söylemlerini sürdürmesi ihtimaller arasında. Ancak yeni bir seçimin mutlaka Netanyahu’nun oylarını artıracağı söylenemez.
Bu dönemde İran’la olası yeni bir savaş da siyasi belirsizliği artırabilir. Netanyahu seçim gecesi ABD ile İran’a karşı yeniden ortak askeri harekât ihtimalinden söz ederken Eisenkot, İsrail’in güvenliğinin siyasi amaçlarla kullanılmaması uyarısında bulundu. Bununla birlikte Netanyahu’nun yeni bir askeri operasyonu seçim kazanmak amacıyla başlatacağına ilişkin doğrulanmış bir kanıt bulunmuyor.
Ulusal birlik hükümeti kurulabilir
Bir diğer senaryo, Netanyahu’nun aşırı sağcı ortakları Itamar Ben-Gvir ve Bezalel Smotrich’i hükümet dışında bırakarak Eisenkot ve Bennett gibi isimlerle yeni bir koalisyon kurması.
Washington Post’un haberine göre Trump yönetimindeki bazı isimler Netanyahu ile Eisenkot arasında bir ulusal birlik hükümeti kurulması seçeneğini değerlendiriyor.
Netanyahu’nun da ABD’li ve Avrupalı yetkililere, Eisenkot’la anlaşması halinde aşırı sağcı müttefiklerinden vazgeçebileceğini söylediği aktarılıyor.
Bu formül, Netanyahu’nun iktidarda kalmasına veya Eisenkot’la dönüşümlü başbakanlık konusunda anlaşmasına olanak sağlayabilir ancak Eisenkot, Netanyahu ile aynı hükümette yer almayacağını defalarca açıkladı. Trump yönetiminde de böyle bir koalisyona destek konusunda görüş birliği bulunmuyor.
İsrail daha önce benzer bir denemeden geçti. Netanyahu ile Benny Gantz, 2020’de dönüşümlü başbakanlık konusunda anlaşmış ancak koalisyon yaklaşık bir yıl sonra bütçe anlaşmazlığı nedeniyle dağılmıştı.
Dolayısıyla ABD’nin devreye girmesiyle kurulabilecek bir birlik hükümeti henüz somutlaşmış değil. Yine de Netanyahu’nun aşırı sağcı ortaklarını dışarıda bırakarak iktidarını sürdürmesi, seçimlerden sonra tartışılan seçeneklerden biri.
