İSTANBUL (Medyascope, ANKA) – AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 8 Kasım Azerbaycan Zafer Bayramı dolayısıyla düzenlenen törenlere katılmak üzere Azerbaycan’a gitti. Fuzuli Uluslararası Havalimanı’nda, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından karşılanan Erdoğan için Şuşa Valiliği’nde resmi karşılama töreni düzenlendi.
Azerbaycan’da okul kıyafetlerine ilişkin düzenleme ile kız öğrencilerin okullara başörtüsüyle alınmaması nedeniyle Türkiye ve Azerbaycan arasında tansiyonun yükselmesi sonrası, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan Azerbaycan’a gitti.
Azerbaycan’ın 8 Kasım Zafer Bayramı dolayısıyla düzenlenen törenlere katılmak üzere Azerbaycan’a giden Erdoğan, Fuzuli Uluslararası Havalimanı’nda, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve eşi Mihriban Aliyev tarafından karşılandı.
Erdoğan ile Aliyev, havalimanındaki karşılamanın ardından Şuşa Valiliği’ne geçti. Erdoğan için burada resmi karşılama töreni düzenlendi. Törende Türkiye ve Azerbaycan’ın milli marşları okundu.
Erdoğan’a Azerbaycan ziyaretinde, eşi Emine Erdoğan’ın yanı sıra Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran ve Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Aksakallar Konseyi Başkanı Binali Yıldırım eşlik etti.
Azerbaycan’ı 8 Kasım Zafer Günü vesilesiyle ziyaret eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, Şuşa’da Aliyev ile ikili görüşme gerçekleştirecek ve ortak basın toplantısı düzenleyecek.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Hocalı Soykırım Anıtı ile Hankendi Zafer Anıtı’nı ziyaret edecek ve resmi yemeğe katılacak.
Azerbaycan’daki başörtüsü tartışması ve Türkiye-Azerbaycan geriliminin kronolojisi
21 Eylül – Okullarda kıyafet düzenlemesi
Azerbaycan Bakanlar Kurulu, 21 Eylül’de aldığı 309 sayılı kararla okul kıyafetlerine ilişkin düzenlemeyi değiştirdi. Okul üniformasıyla uyumsuz ve laik eğitim ilkesiyle bağdaşmadığı değerlendirilen ek kıyafetlerin kullanımına kısıtlama getirildi.
Kararda doğrudan başörtüsü yasağı ifadesi yer almadı. Ancak düzenlemenin uygulanmasıyla başörtülü kız öğrencilerin okullara alınmadığı, bazı öğretmenlerin de başörtülerini çıkarmaları yönünde uyarıldığı bildirildi.
12 Ekim – Protestolar ve gözaltılar
Başörtülü öğrencilerin okullara alınmaması üzerine Azerbaycan’da protestolar başladı. Gösteriler sırasında çocuklar, öğrenciler ve aileler okul önlerinde kıyafet düzenlemesini protesto etti.
Azerbaycan İçişleri Bakanlığı, 12 Ekim’de Bakü’de 37 kişinin gözaltına alındığını açıkladı. Bakanlık, gözaltına alınanların kamu düzenini bozmakla suçlandığını bildirdi.
14 Ekim – Aktivist İlkin Hüseyinov gözaltına alındı
Başörtülü öğrencilerin eğitimlerine devam edebilmesi için gönüllü öğretmenlerle öğrencileri buluşturan çevrimiçi bir girişim başlatan aktivist İlkin Hüseyinov’un gözaltına alındığı bildirildi.
Hüseyinov’un 30 gün idari tutukluluk cezasına çarptırıldığı, suçlamanın polis emirlerine itaatsizlik olduğu aktarıldı.
21 Ekim – 31 Türk vatandaşına Azerbaycan’a giriş yasağı
Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı, aralarında siyasetçiler, gazeteciler, akademisyenler ve din adamlarının bulunduğu 31 Türk vatandaşını istenmeyen kişi ilan etti.
Bu kişilerin Azerbaycan’ın egemenliğine, ulusal güvenliğine ve anayasal düzenine yönelik açıklamalar yaptığı ileri sürüldü. Kararla 31 kişinin ülkeye girişleri yasaklandı.
Giriş yasağı getirilenler arasında Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan, milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu, HÜDA PAR Genel Başkan Yardımcısı Yahya Uğraş, eski Ayasofya İmamı Mehmet Boynukalın, gazeteciler Yusuf Kaplan ve İsmail Kılıçarslan da yer aldı.
21 Ekim – Erdoğan ve Aliyev görüştü
Azerbaycan’ın 31 Türk vatandaşına giriş yasağı getirdiği gün Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev telefonda görüştü.
Türkiye Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Erdoğan’ın görüşmede iki ülke arasındaki kardeşlik ilişkilerinden güç alarak işbirliğini daha ileri taşıma mesajı verdiğini açıkladı.
Erdoğan ayrıca Aliyev’i 29-30 Ekim’de Ankara’da düzenlenecek Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’ne davet etti.
26 Ekim – Oktay Saral görevden ayrıldı
Azerbaycan’daki başörtüsü uygulamasını eleştiren Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral, görevinden ayrıldığını duyurdu.
Saral, 2016’dan beri yürüttüğü başdanışmanlık görevinden istifa ettiğini açıklarken, kararın Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın talimatıyla alındığını belirtti.
Saral’ın görevden ayrılmasının Azerbaycan’ın tepkisi üzerine gerçekleştiği bildirildi. Bakü yönetiminin, Saral’ın doğrudan istenmeyen kişi ilan edilmesi yerine Ankara’dan görevden alınmasını talep ettiği aktarıldı.
Saral, açıklamasında makamların geçici olduğunu, kararın inandığı değerlerden geri adım atmak anlamına gelmediğini söyledi.
Oktay Saral, 12 Ekim’de sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Azerbaycan’da başörtülü öğrencilerin eğitim hakkının engellenmesine tepki göstermişti. Saral, “Eğitim hakkı hiçbir ideolojik dayatmaya kurban edilemez” demişti:
“Azerbaycan’da başörtülü öğrencilerin eğitim hakkının engellenmesi kabul edilemez! İnancı gereği başını örten bir öğrenciyi okul kapısında bırakmak, hangi vicdana, hangi adalete sığar? Başörtüsü engel değil, inancın gereğidir! Eğitim hakkı hiçbir ideolojik dayatmaya kurban edilemez! Azerbaycan’ın bu yanlıştan bir an önce dönmesini bekliyoruz. Gençlerin geleceğine engel koymak değil, önlerini açmak gerekir. Bu çağda böylesi bir anlayışa asla geçit verilmemelidir!”
27 Ekim – İnsan Hakları İzleme Örgütü’nden tepki
Human Rights Watch, Azerbaycan’da başörtülü kız öğrencilerin okullara alınmamasına ilişkin uygulamaya tepki gösterdi.
Örgüt, yeni kıyafet düzenlemesinin ardından öğrencilerin eğitim hakkının engellendiğini, protestolar sırasında çok sayıda kişinin gözaltına alındığını belirtti.
HRW, başörtüsü kullanan öğrencilerin eğitimden dışlanmasının sona erdirilmesi ve barışçıl protestolar nedeniyle gözaltına alınanların serbest bırakılması çağrısında bulundu.
29-30 Ekim – Aliyev, Ankara’daki Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’ne katılmadı
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Erdoğan’ın davetine rağmen Ankara’da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’ne katılmadı.
Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov’un ülkesini temsil ettiği zirve öncesinde, iki ülke arasında başörtüsü düzenlemesi nedeniyle yaşanan gerilim gündeme geldi.
Aliyev’in zirveye katılmaması, Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinde alışılmadık bir diplomatik kriz olarak değerlendirildi.
Erdoğan ise zirvedeki konuşmasında Türk dünyasında ayrılık ve ihtilafa yer olmadığını vurguladı.
5 Kasım – Erdoğan’dan gerilimi aşma mesajı
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Güney Kore dönüşünde gazetecilerin Azerbaycan’la yaşanan gerilime ilişkin sorularını yanıtladı.
Aliyev ile telefon görüşmeleri yaptığını, MİT Başkanı ve Dışişleri Bakanı’nı Azerbaycan’a gönderdiğini belirten Erdoğan, iki ülke arasındaki ilişkilerin güçlü olduğunu söyledi.
