İSTANBUL (Medyascope) – Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye’nin iklim hedefi için 300 milyar dolar gerektiğini açıkladı. Şimşek, kamu kaynaklarının yetmeyeceğini belirterek çok taraflı kalkınma bankalarından destek istedi.
BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), ilk kez Türkiye’nin ev sahipliğinde sürüyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, konferansın “Küresel Finans Zirvesi” başlıklı oturumunda iklim finansmanını değerlendirdi. Şimşek, asıl sınamanın iddialı hedeflere ulaşmak için gereken kaynakları bulmak olduğunu vurguladı.
Şimşek, 2026’yı yakın tarihin en büyük enerji arzı şokuna sahne olan bir yıl olarak tanımladı. Bu şokun önemli makroekonomik etkiler doğurduğunu belirten Şimşek, yılın son derece zorlu olduğunu söyledi. Şimşek, Türkiye’nin önündeki sorunları şöyle sıraladı:
“Burada bizim için 2053 net sıfır hedefi tabii ki çok önemli. Buna odaklanıyoruz. Biz yükselen bir piyasayız, büyüyen bir ekonomiyiz dolayısıyla sürekli olarak büyümeye devam etmemiz gerekiyor ama büyürken karbondan arındırabilir misiniz kendinizi? Bu çok önemli. Yeşil sanayinizi oluşturabilir misiniz? Önümüzde duran sorunlar bunlar.”
Türkiye, 2040’a kadar 175 gigavat güneş ve rüzgâr enerjisi hedefliyor
Enerji tarafında iki bileşen bulunduğunu belirten Şimşek, bu alanda çok iddialı hedefleri olduğunu kaydetti. Şimşek’in aktardığına göre Türkiye, 2040’a kadar 175 gigavat güneş ve rüzgâr enerjisine ulaşmayı hedefliyor.
Şimşek, düşük karbonlu yolun Türkiye için bir seçenek değil, zorunluluk olduğunu belirtti. Türkiye’nin ihracatının yarısından fazlasının Avrupa’ya gittiğini hatırlatan Şimşek, dekarbonizasyona yatırımın şart olduğunu söyledi. Asıl zorluğun hem ucuz hem de temiz enerji üretebilmek olduğuna dikkat çeken Şimşek, şöyle devam etti:
“Sanayinin karbondan arındırılması mümkün mü? Biz bunun gerçekleştirilebileceğine inanıyoruz ancak burada yanıtlanması gereken temel sorular, bunun ne kadara mal olacağı ve finansmanının nasıl sağlanacağı. Yapılan hesaplamalar bu hedef doğrultusunda yaklaşık 300 milyar dolarlık bir kaynağa ihtiyaç olduğunu gösteriyor.”
Şimşek, kamu kaynaklarının hedefe yetmeyeceğini savundu
Şimşek, Türkiye’nin mali tablosunu şu sözlerle değerlendirdi:
“Türkiye’nin mali duruşu oldukça güçlü. Deprem sonrası altyapının yeniden inşası için 100 milyar doların üzerinde harcama yapılmasına rağmen bütçe açığımız Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’ya oranla yaklaşık yüzde 3 seviyesinde. Kamu borcumuzun GSYH’ye oranı da yaklaşık yüzde 22 ile oldukça mütevazı bir düzeyde. Dolayısıyla önemli bir mali hareket alanına sahibiz ancak bu iddialı hedeflere ulaşmak için yalnızca kamu kaynaklarının yeterli olmayacağını düşünüyoruz.”
Şimşek, bu nedenle çok taraflı kalkınma bankalarının desteğine ihtiyaç duyduklarını belirtti. Dünya Bankası ile Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası’nı (EBRD) örnek gösteren Şimşek, şunları söyledi:
“Buradaki amaç, yalnızca bu kuruluşlardan kredi temin etmek değil, farklı kaynaklardan özel sermayeyi harekete geçirmek ve yatırımların risklerini azaltmak. Çok taraflı kalkınma bankaları, teminat sağlayarak ve riskleri üstlenerek özel sektör yatırımlarının önünü açabilir. Dünya Bankası, EBRD ve IFC gibi kuruluşların bu sürece ortak olarak dahil olması büyük önem taşıyor. Türkiye’nin bu hedefleri gerçekleştirmek için güçlü bir mali konumu ve yeterli hareket alanı bulunuyor.”
“Enerji, cari açığın büyük kısmına tekabül ediyor”
Şimşek, Türkiye’nin birincil enerji kaynaklarının yüzde 70’inden fazlasını ithal ettiğini kaydetti. Şimşek’e göre bu ithalat, Türkiye’nin cari açığının büyük bir kısmını oluşturuyor. Şimşek’e göre Türkiye, son 10 yılda petrol ve doğal gaz ithalatına yaklaşık 600 milyar dolar ödedi.
Şimşek, sözlerini şöyle tamamladı:
“(Bu) Brüt dış borcumuzdan daha yüksek. Dolayısıyla enerji sistemimize baktığımızda, yenilenebilir enerji kapasitemizi artırmamız gerektiği açık. Bu, ekonomik dayanıklılığımızı da güçlendirecek. Bu nedenle yenilenebilir enerji yatırımlarımızı sürdürmeye devam edeceğiz. Bunun ekonomik gerekçesi son derece açık. Enerji sistemimizi karbondan arındırırken aynı zamanda elektrifikasyonu yaygınlaştırmaya yöneliyoruz. Böylece enerji ithalatına bağımlılığımızı ve makrofinansal risklerimizi azaltırken dayanıklılığımıza ve rekabet gücümüze yatırım yapıyoruz. Bu dönüşüm sayesinde sanayimize daha uygun maliyetli ve rekabetçi fiyatlarla enerji sunabiliyoruz. Bununla birlikte, önümüzdeki dönemde atılması gereken daha pek çok adım bulunuyor.”
