Evrenin en büyük haritası hazırlanıyor. Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) evrenin en büyük üç boyutlu haritasını oluşturmak için başlattığı Euclid görevi, ilk büyük veri setini yayımladı. 900 milyondan fazla galaksinin görüntülendiği çalışmada, karanlık maddenin sırlarını çözmeye yardımcı olabilecek yaklaşık 15 bin olası kütleçekimsel merceklenme örneği de belirlendi.
Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) evrenin en büyük üç boyutlu haritasını oluşturmayı hedefleyen Euclid uzay teleskobu, ilk büyük veri setinde 900 milyondan fazla galaksiyi görüntüledi.
Araştırmacılar, evrenin en büyük gizemlerinden biri olan karanlık maddenin yapısını anlamaya yardımcı olabilecek yaklaşık 15 bin olası kütleçekimsel merceklenme örneği de tespit etti.
Temmuz 2023’te uzaya fırlatılan Euclid, gökyüzünün yaklaşık üçte birini ve evrenin 10 milyar yılı aşkın geçmişini haritalandırmayı amaçlıyor. Şimdiye kadar yayımlanan veriler, teleskobun incelemeyi planladığı alanın yaklaşık yüzde 14’ünü kapsıyor.Görüntülerde 900 milyonun üzerinde galaksinin yanı sıra, merkezlerinde süper kütleli kara delikler bulunan galaksilerle ilişkili 60 milyondan fazla olası kuasar da yer alıyor.
Euclid’in amacı evrenin şimdiye kadarki en büyük haritasını oluşturmak.
Karanlık maddenin gizemi çözülebilir mi?
Bilim insanları, evrenin yaklaşık yüzde 70’inin karanlık enerjiden, yüzde 25’inin ise karanlık maddeden oluştuğunu düşünüyor ancak her iki olgunun da doğası henüz tam olarak bilinmiyor.
Euclid’in tespit ettiği kütleçekimsel merceklenme örnekleri, bu gizemin çözülmesine katkı sağlayabilir. Albert Einstein’ın öngördüğü bu olayda, öndeki bir galaksinin kütleçekimi, daha uzaktaki bir galaksiden gelen ışığı bükerek parlak yaylar veya halkalar oluşturuyor. Karanlık madde de bu etkiyi güçlendiriyor.
Edinburgh Üniversitesi’nden Prof. Andy Taylor, daha önce yaklaşık bin güçlü kütleçekimsel merceklenme örneğinin bilindiğini, Euclid’in ise şimdiden 15 bin olası örnek ortaya çıkardığını söyledi. Görevin tamamlanmasına kadar bu sayının 170 bine ulaşması bekleniyor.
Taylor, Euclid’in bugüne kadar elde edilen en büyük yüksek çözünürlüklü evren görüntüsünü sunduğunu belirterek verilerin büyüklüğüne dikkat çekti:
“Artık hiçbir insan Euclid’in bütün verilerini tek tek inceleyemez. Veri miktarı bunun için fazla büyük.”
Kaynak: Guardian
