

Mukteda es-Sadr, 12 Ağustos 1974’te Irak’ın Necef kentinde doğdu. Şii dünyasında etkili bir dinî aileden gelen Sadr, Saddam Hüseyin döneminde rejim tarafından öldürülen Ayetullah Muhammed Sadık es-Sadr’ın oğludur. Babasının mirası, Mukteda es-Sadr’a özellikle Irak’ın yoksul Şii kesimleri arasında güçlü bir meşruiyet ve toplumsal taban kazandırdı.
2003 ABD işgalinin ardından hızla öne çıkan es-Sadr, Mehdi Ordusu adlı silahlı yapılanmayla hem ABD güçlerine hem de işgal sonrası kurulan siyasi düzene karşı direnişin sembol isimlerinden biri haline geldi. Zamanla silahlı mücadele ile siyasal katılım arasında gidip gelen bir çizgi izledi; hareketi, Irak’ta milliyetçi, anti-emperyalist ve mezhepçi olmayan bir söylemle farklılaştı. İran’a yakın Şii gruplarla mesafeli ilişkisi, onu Şii siyaset içinde de özgün bir konuma yerleştirdi.
Sadr, yıllar içinde sokak mobilizasyonunu, seçim siyasetini ve dini otoriteyi birlikte kullanan bir lider profili geliştirdi. Yolsuzluk karşıtı çıkışları, teknokrat hükümet talepleri ve “ne ABD ne İran” vurgusu, destekçileri tarafından Irak egemenliğini savunan cesur bir tutum olarak görülürken; eleştirmenleri onu öngörülemez, popülist ve krizleri tırmandıran bir aktör olarak tanımladı. 2022’de siyasetten “çekildiğini” ilan etmesine rağmen, fiilen Irak siyasetinin merkezinde kalmayı sürdürdü.
Bugün Mukteda es-Sadr, Irak’ta yalnızca bir siyasetçi ya da din adamı değil; sokak ile devlet, din ile siyaset arasındaki gerilimi temsil eden bir figür olarak değerlendiriliyor. Etkisi, kurumsal gücünden çok, kitleleri harekete geçirme kapasitesinden besleniyor ve bu yönüyle Irak’ın kırılgan siyasal dengesinde belirleyici olmaya devam ediyor.
