ABD Başkanı Donald Trump, İngiltere’nin Chagos Adaları’nı Mauritius’a devretme planını sert sözlerle hedef aldı. Diego Garcia’daki ortak askeri üssün İran’a karşı kullanılabileceğini söyleyen Trump, 99 yıllık kira modelini “büyük hata” olarak niteledi.
ABD Başkanı Donald Trump, İngiltere’nin Hint Okyanusu’ndaki Chagos Adaları üzerindeki egemenliği Mauritius’a devretme planına açıkça karşı çıktı. Truth Social platformunda paylaşım yapan Trump, “Diego Garcia’yı vermeyin” diyerek İngiltere Başbakanı Sir Keir Starmer’a seslendi. “Bu topraklar İngiltere’den alınmamalı” diyen Trump, 100 yıllık kira düzenlemesinin yanlış olduğunu savundu.
Trump, Diego Garcia’nın “Hint Okyanusu’nda stratejik bir konumda” bulunduğunu vurguladı.
ABD ile İran arasında Tahran’ın nükleer programına ilişkin süren görüşmelere atıf yapan Trump, “Eğer İran bir anlaşma yapmamaya karar verirse, son derece istikrarsız ve tehlikeli bir rejimin olası saldırısını ortadan kaldırmak için ABD’nin Diego Garcia’yı kullanması gerekebilir” ifadelerini kullandı. Trump daha önce de İran’ın nükleer faaliyetleri ve protestolara yönelik müdahalesi nedeniyle askeri güç kullanma tehdidinde bulunmuştu.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, BBC’ye yaptığı açıklamada Trump’ın paylaşımının yönetimin resmi politikası olarak görülmesi gerektiğini söyledi. “Truth Social’da görüyorsanız doğrudan Başkan Trump’tan gelmiştir” dedi.
Trump’ın çıkışı dikkat çekici bir zamanlamaya sahip. ABD Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada İngiltere’nin Mauritius ile vardığı anlaşmayı desteklediğini duyurmuştu. Açıklamada, “Birleşik Krallık’ın Chagos takımadaları konusunda Mauritius ile yaptığı anlaşmayla ilerleme kararını destekliyoruz” denildi.
Bu durum, Trump yönetimi içinde ton farkı olduğu yorumlarına yol açtı. Trump son aylarda da bu konuda farklı açıklamalar yapmış, planlanan devri bir dönem “büyük bir aptallık” olarak nitelendirirken daha sonra anlaşmanın Starmer’ın yapabileceği “en iyi anlaşma” olduğunu söylemişti.
Londra anlaşmayı savunuyor
İngiltere Dışişleri Bakanlığı ise Trump’ın son çıkışına karşı anlaşmanın güvenlik açısından zorunlu olduğunu savundu. Yapılan açıklamada, “Anlaşma İngiltere’nin ve kilit müttefiklerinin güvenliği için kritik öneme sahiptir. Bu hayati askeri üssün uzun vadeli geleceğini garanti altına almanın tek yolu budur” denildi.
Başbakan Starmer da daha önce yaptığı açıklamalarda, uluslararası mahkeme kararları ve hukuki baskıların Diego Garcia’daki ortak ABD-İngiltere üssünün geleceğini riske attığını söylemişti. Hükümet, egemenliğin devrinin üs faaliyetlerinin kesintisiz devamını sağlayacağını savunuyor.
Trump’ın açıklamaları İngiltere’de muhalefetin tepkisini de tetikledi. Gölge Dışişleri Bakanı Dame Priti Patel, açıklamayı Starmer için “tam bir aşağılanma” olarak niteledi. Liberal Demokrat lider Sir Ed Davey, İngiltere’nin ABD’ye güvenemeyeceğini savunarak Avrupa ile daha yakın ilişkiler çağrısı yaptı. Reform UK lideri Nigel Farage ise Trump’ın eleştirilerini destekledi.
Öte yandan anlaşmaya karşı çıkan dört Chagoslu bu hafta takımadaların uzak bir atolüne giderek protesto başlattı ve tahliye tehdidine rağmen adadan ayrılmadı.
Anlaşmanın içeriği ne?
Mayıs 2025’te duyurulan plan kapsamında İngiltere, Britanya Hint Okyanusu Toprakları olarak bilinen Chagos Takımadaları’nın egemenliğini Mauritius’a devredecek.
Takımadaların en büyüğü olan Diego Garcia’daki müşterek ABD-İngiltere askeri üssü ise İngiltere tarafından 99 yıllığına kiralanacak.
Starmer, kira bedelinin yıllık 101 milyon sterlin olacağını açıklamıştı. Anlaşma henüz İngiltere Parlamentosu tarafından onaylanmadı.
Chagos Adaları neden önemli?
Chagos Adaları 1814’ten bu yana Britanya kontrolünde bulunuyor. 1965’te 3 milyon sterlin karşılığında satın alınarak denizaşırı toprak statüsüne kavuşturuldu. 1960’ların sonunda ABD ile birlikte Diego Garcia’da askeri üs kuruldu ve bu süreçte binlerce Chagossian yerlerinden edildi.
Mauritius uzun süredir adaların bağımsızlık sürecinde yasa dışı biçimde elinden alındığını savunuyor. Uluslararası Adalet Divanı 2019’da adaların Mauritius’tan alınmasının hukuka aykırı olduğuna hükmetti ve İngiltere’nin kontrolü bırakması gerektiğini belirtti.
Kaynak: BBC
