İstanbul Hepimizin Girişimi’nin hazırlayıp sunduğu, Şehir Hepimizin programında Tuğçe Tezer ve Gürhan Ertür’ün konuğu Prof. Dr. Murat Güvenç, “Marmara Bölgesi’nde Seçmen Eğilimleri – Komşularımız Kimlere Oy Vermiş?” haritalama çalışmasının ardından Marmara Bölgesi, İstanbul ve Maltepe ilçesi üzerine yaptıkları çalışmaları anlattı. İşte Maltepe’de iklim adaleti haritası ve E5’in ayırdığı şehir gerçeği…
Prof. Dr. Murat Güvenç, iki bölümden oluşan bu serinin ilk bölümünde, farklı ölçeklerde Marmara Bölgesi ve İstanbul haritaları üzerinden İstanbul’un Göremediğimiz Yüzleri’ni anlatmıştı. Kentteki geçirimsiz yüzeylerin İstanbul’daki durumunu, Marmara Bölgesi’nde nüfus büyüklüğündeki değişimi izlerken, 2024 yılında yapılan yüzey sıcaklıkları haritasının, kentin sosyal yaşamı için geldiği anlamları konuştuğumuz ilk programın ardından, farklı ölçeklerdeki tüm bu haritalama imkânlarının, İstanbul’un Maltepe ilçesi için sundukları çok katmanlı incelendi.
E5’in ayırdığı şehir gerçeği
Güvenç, “Yerelde İklim Değişikliği Yönetimi İçin Sivil Katılım Projesi” – “İklim Adaleti Haritası” ismiyle duyurulan, TESEV tarafından Maltepe Belediyesi ortaklığında yürütülen çalışmanın sürecini anlattı. Avrupa Birliği tarafından finanse edilen ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından uygulanan Sivil Katılım Hibe Programı kapsamında üretilen bu çalışmayla “iklim” kavramı “yerleşme” bağlamında yeniden tartışmaya açılırken, kamuya açık tasarlanan web sitesi, yerel yönetim ve yerel halk arasında iklim adaleti üzerinden interaktif bir iletişime imkân sağlıyor.
Prof. Dr. Murat Güvenç, haritaların 14-15 farklı göstergeden oluştuğunu belirterek, “Bir mahalleyi seçtiğinizde yaş yapısını, eğitim düzeyini, engelli nüfusu, kömür yardımı alan hane sayısını aynı anda görebiliyorsunuz. Mekân değiştiği zaman bütün göstergeler birlikte değişiyor” dedi.
Sosyo-mekânsal ayrışma
Harita, Maltepe’de E5 karayolunun yarattığı sosyo-mekânsal ayrışmayı da ortaya koyduğunu söyleyen Güvenç, “E5 yolu bir ‘doku etkisi’ yaratıyor. Deniz ile E5 arasındaki bölgede yaş ortalaması yüksek, eğitim düzeyi yüksek, rayiç bedeller yüksek. E5’in üst tarafında ise yaş daha genç, eğitim düzeyi ve rayiç bedeller daha düşük” dedi. Arazi fiyatlarının da bu ayrımı doğruladığını belirten Güvenç, E5’in öbür tarafına geçtiğimiz anda fiyat seviyesinin düştüğünü söyledi.
Uydu verileriyle hazırlanan arazi yüzey sıcaklığı haritası ise yapılaşma yoğunluğu ile ısı adaları arasındaki ilişkiyi gösteriyor. Güvenç, “Yoğun yapılaşmış alanlarda sıcaklık artıyor. Yerleşim dokusuyla yüzey sıcaklığını üst üste koyduğumuzda hangi dokunun daha yaşanabilir olduğunu açıkça okuyabiliyoruz” dedi.
Haritaların belediye karar vericileri kadar yurttaşlar için de bir talep üretme aracı olduğunu belirten Güvenç, “Bir sokağın yüzey sıcaklığı komşu sokaktan 5 derece yüksekse, ‘Buraya ağaç dikin’ talebini bu harita üzerinden gerekçelendirerek sunmak başka bir şeydir” dedi.
