İran savaşı nedeniyle akaryakıt fiyatlarında yaşanması beklenen fiyat artışlarının eşel mobil sisteminin devreye sokularak engellenmesi hedefleniyor. Özgür Özel, fiyat artışlarının vatandaşa yansıtılmaması, akaryakıttan alınan yüzde 40 ÖTV’den karşılanması çağrısında bulunmuştu.
Jeopolitik gelişmelerden kaynaklanan petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon üzerindeki etkisinin sınırlandırılması ve vatandaşların bütçesine etkisinin azaltılması için geçici olarak eşel mobil sisteminin devreye alınması kararlaştırıldı.
Konuya ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete’de yayımlandı.
Sektör kaynaklarına göre gece yarısından itibaren motorine 12 lira 45 kuruş, benzine 3 lira 68 kuruş zam gelmesi bekleniyordu.
AA’nın Hazine ve Maliye Bakanlığından edindiği bilgilere göre kararla sistem, 2 Mart günü baz alınarak, bu tarihten itibaren bazı petrol ürünlerinin fiyatı artarsa, artış tutarının yüzde 75’ine kadar bu ürünlerin ÖTV’sinin indirilmesi suretiyle uygulanacak.
Bu kapsamda, benzinde litre başına 14,8277 liraya, motorinde litre başına 13,9006 liraya, LPG’de kilogram başına 11,3830 liraya kadar indirim olabilecek.
Bu ürünlerin fiyatı düşerse de azalış tutarının yüzde 75’ine kadar ÖTV’si artırılacak ve artırılan bu tutar da 2 Mart’ta uygulanan ÖTV’yi geçmeyecek.
10 liralık artışın 2,5 lirası vatandaşa yansıyacak
Uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki değişim nedeniyle meydana gelecek fiyat artışının, akaryakıt ve LPG fiyatlarına sınırlı olarak yansıması amacıyla bu ürünler üzerindeki ÖTV’nin yüzde 75’i ile buna bağlı KDV’den vazgeçilecek.
Örneğin, söz konusu ürünlerdeki fiyat artışının 10 lira olması halinde, bu tutarın sadece 2,5 lirası piyasa fiyatına yansıyacak, geri kalan 7,5 lira ise vergiden karşılanacak.
Böylece, yüksek miktarda bütçe gelirinden feragat edilerek enflasyonla mücadele önceliklendirilmiş, akaryakıt ve LPG fiyat artışlarının piyasaya sınırlı yansıması sağlanmış olacak.
Özgür Özel ne demişti?
CHP Genel Başkanı Özegür Özel, “Millet İradesine Sahip Çıkıyor” mitinglerinin Eyüpsultan-Kağıthane’deki buluşmada İran savaşı nedeniyle olası akaryakıt zamlarına ilişki şu çağrıda bulunmuştu:
“Malum savaş böyle olunca İran da Hürmüz Boğazı’nı kapatınca, petrol tankerleri Hürmüz Boğazı’ndan geçemeyince petrol fiyatları fırladı. Dün dediler ‘Mazot 6,7 lira zam olacak.’ Doldu bütün benzin istasyonlarının önü. Dün uyardım. ‘Sakın bu zammı yapmayın’ dedim. ‘Nasıl yapalım?’ ‘Böyle yapın. Mazottan, benzinden yüzde 40 ÖTV alıyorsunuz. ÖTV’den karşılayın farkı, pompaya yansıtmayın.’ Niye? Sebebi şu: Sen benzine, mazotta zam yaparsan iğneden ipliğe her şeye zam gelir. Sonra petrol düşer, Hürmüz aşılır petrol düşer. Zamlar geri gelmez. Bu memlekette artan fiyat bir daha düşmez. Büyük bir enflasyon olur. Dün bunu söyledik, ekonomist arkadaşlar reçeteyi çalıştı. Duyurduk. Dün akşam ertelediler. Şimdi düşünüyorlarmış. Ya bu gece yüzde 13,5 zam yapacaklar, ya da ÖTV’den bunu karşılayacaklar. Bir kez daha sesleniyoruz: Kesinlikle ve kesinlikle zammın ÖTV’den karşılanması, pompaya yansıtılmaması, iğneden ipliğe her ürüne zam gelmesinin, yeni bir enflasyon furyasının karşısında durulması gerekir. Biz muhalefet partisiyiz. Ama enflasyon olsa sevinmeyiz. Çünkü artan her fiyat bu milletin sırtına yüktür. Biz ülkesini seven, halkını seven, siyasi başarıdan önce milletin huzurunu düşünen bir partiyiz. Onun için de yapılacak her zamma karşıyız.”
Eşel mobil sistemi nedir?
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarında kullanılan bir vergi dengeleme mekanizmasıdır. Amaç, döviz kuru veya petrol fiyatı yükseldiğinde pompa fiyatının aniden artmasını önlemektir.
Eğer petrol fiyatı veya döviz kuru artarsa normalde benzinin ya da motorinin fiyatı yükselir. Eşel mobil sisteminde devlet, bu artışı tüketiciye yansıtmamak için ÖTV’yi düşürür. Böylece fiyat artışı vergi azaltılarak dengelenir.
