İBB davasında tutuklu yargılanan Aykut Erdoğdu’nun avukatı Hüseyin Ersöz, müvekkilinin tutuklanmasına gerekçe gösterilen HTS kayıtlarının olağandışı olduğunu belirtti. Beyoğlu’ndaki telefonun 22 saniye sonra Üsküdar’da sinyal verdiğinin ortaya çıkması üzerine iktidara yakın isimler art arda paylaşımlarda bulundu. Peki bilimsel mütalaalarda HTS-BAZ kaydına dair tespitler ne?
İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne (İBB) yönelik, 107’si tutuklu 407 sanıklı davanın ilk duruşması, Silivri’deki Marmara Açık Ceza İnfaz Kurumu yerleşkesindeki 1 No’lu salonda görülmeye başlandı.
Duruşma, İBB iddianamesinin kabulüyle yeni üyelerin atandığı İstanbul 40. Ağır Ceza Mahkemesi’nce görülüyor.
Davanın ikinci gününde, iddianamenin kısa özetinin okunması sonrası tutuklu eski CHP Milletvekili Aykut Erdoğdu savunma yaptı. “Rüşvete aracılık etmekle” suçlanan Erdoğdu, hakkındaki tutuklama kararına gerekçe gösterilen HTS-BAZ kayıtlarını eleştirdi.
Erdoğdu, “Dört deliliniz var. Erkan Yıldız’ın ifadesi bunlardan biri, HTS kaydı var. Kısacası etkin pişmanlık ifadelerine, HTS ve BAZ kayıtlarıyla, bir banka dekontuyla suçlanıyorum” dedi.
- Tarihi dava başlıyor: İşte dava hakkında bilmeniz gerekenler
- Binlerce yıl hapis istemi: İşte İmamoğlu’na açılan siyasi davalar ve soruşturmalar
- Ekrem İmamoğlu duruşmada konuştu, mahkeme heyetini eleştirdi: “Karar ömür boyu sizinle gelecek”
- Ekrem İmamoğlu’nun mahkemedeki konuşmasının tam metni
- Aykut Erdoğdu savunma yaptı: “Bu dava artık Türk milletinin davasıdır”
- İBB davasının ilk savunması: Aykut Erdoğdu’nun konuşmasının tam metni
“13 dakikada Fatih, Beyoğlu ve Üsküdar’dan konum vermesi hayatın olağan akışına aykırı”
Aykut Erdoğdu’nun avukatı Hüseyin Ersöz, iddianamede müvekkilinin tutuklanmasına gerekçe gösterilen HTS kayıtlarını açıkladı. Kayıtlarda, Erdoğdu’nun telefonunun İstanbul’un Fatih ilçesinden 19 saniye sonra Beyoğlu’nda, Beyoğlu’ndan 23 saniye sonra ise Üsküdar’da sinyal verdiği belirtildi.
HTS baz sinyallerinin tek başına anlam ifade etmeyeceğini, 13 dakikada Fatih, Beyoğlu ve Üsküdar’dan konum verilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu belirten Ersöz, “BAZ kayıtları tutuklanma için gerekçe olamaz” dedi.
HTS kayıtlarının İBB davasında gündeme gelmesinin ardından iktidara yakın isimler tarafından dün akşam saatlerinde art arda sosyal medya paylaşımları yapıldı. Paylaşımlarda Erdoğdu’nun sinyalinin İstanbul Boğazı’nda sefer yapan vapurlarda seyahat ettiği için değiştiği iddia edildi.
Peki HTS-BAZ kayıtları ne kadar doğru veri verir?
Aykut Erdoğdu’nun avukatı Hüseyin Ersöz’ün talebiyle, Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği öğretim üyeleri Prof. Dr. Tuna Tuğcu ve Cem Ersoy HTS kayıtları ile konum belirlenmesi çalışması üzerine bilimsel mütalaa hazırlamıştı.
Uzman profesörler tarafından 11 Eylül 2025 tarihinde hazırlanan bilimsel mütalaada, HTS verilerinin sadece kullanıcının hangi hücre (BAZ istasyonu) üzerinden işlem yaptığı bilgisini verdiği vurgulandı. Ayrıca “daraltılmış alan” sonucunun teknik geçerliliğinin olmadığı ifade edildi.
Raporda, “Literatürde yeri olmayan daraltılmış baz alanı yöntemi hakkında hiçbir detay verilmeden sonuçlarının delil olarak kabul edilmesi ve ayrıca bu yöntemin uygulanmasında kullanılan verinin savunma makamına verilmemesi yöntemin ve elde edilen bulguların bilimsel olarak değerlendirmesini imkânsız kılmaktadır” denildi.
“Bilimsel geçerlilik taşımamaktadır”
Mütalaada, İstanbul gibi büyük şehirlerde baz istasyonlarının kapsama alanı yarıçapının 100-500 metreden başlayıp birkaç kilometreye kadar uzandığına dikkat çekildi. Birden fazla BAZ istasyonunun, varsayılan kapsama alanlarının kesişimi alınarak oluşturulan bölgenin dahi teknik belirsizlikler nedeniyle çok geniş kaldığı belirtildi.
Devamında şu tespitlere yer verildi:
“Örneğin bu tür bir kesişim bölgesi içinde yüzlerce ve hatta kimi zaman binlerce kişi bulunabilir. Kapsama alanının en düşük değerini tüm baz istasyonları için geçerliymiş gibi kabul etmek yanıltıcıdır. Kaldı ki, bu en düşük değerler en yoğun yerlerdeki baz istasyonlarında uygulandığı için mesafe kısa görünse de söz konusu alanın içindeki kişi sayısı diğer alanlara göre çok daha yüksektir. Dolayısıyla, bu kadar geniş hata aralığına sahip bir tahmin üzerinden iki kişinin ‘görüşme mesafesinde’ olduğu sonucuna varmak, teknik olarak geçerli değildir. Özellikle zaman eşleşmesi olmayan HTS kayıtlarına dayalı alan kesiştirmesi ile kişilerin fiziksel temas veya konuşma olasılığını kanıtlamak, ölçüm belirsizlikleri nedeniyle bilimsel geçerlilik taşımamaktadır.”
Adli bilişim uzmanı Adem Taşkaya da HTS-BAZ verilerine dair dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Taşkaya, “HTS kayıtları kesin konum verisi değildir. HTS kayıtları; telefonun hangi baz istasyonuna bağlandığını, zaman bilgisini, iletişim türünü gösterir. Ancak GPS hassasiyetinde konum, kişinin tam olarak nerede bulunduğu, başka bir kişiyle fiziksel temas hâlinde olup olmadığı hususlarını kesin olarak göstermemektedir. HTS verisi olasılıksal bir konum tespitidir, kesin konum tespiti değildir. Aynı hücre alanında yüzlerce hatta binlerce kişi bulunabilir” dedi.
Aynı baz istasyonundan sinyal almanın “yan yana olmak” anlamına gelmediğini belirten Taşkaya, “Özellikle İstanbul gibi abone yoğunluğunun fazla olduğu bölgelerde tek bir BAZ istasyonu, belediye binasını, çevredeki iş merkezlerini, kafeleri, otoparkları, konutları aynı anda kapsayabilir. Bu nedenle ‘aynı BAZ, aynı yer, yan yana’ sonucuna varılamaz” diye belirtti.
HTS-BAZ kaydı nedir?
HTS kaydı, “Historical Traffic Search” (Tarihsel Trafik Arama) ifadesinin kısaltmasıdır. HTS, genellikle telefon görüşmeleri, mesajlaşmalar ve baz istasyonu sinyalleri gibi telekomünikasyon verilerinin geriye dönük incelenmesinden oluşur.
Bu kayıtlar, arama yapılan numara, aramanın başlama ve bitiş zamanı, kullanılan baz istasyonu, iletimin yönü, iletim süresi gibi bilgileri içerir. HTS kayıtları, mahkeme kararıyla veya savcılık talimatıyla elde edilir.
Tuğcu ve Ersoy’un mütalaasına göre “daraltılmış BAZ” ya da “dar alan BAZ” terimleri, teknik literatürde yerleşik kavramlar değildir. Bu ifadeler son zamanlarda bazı adli soruşturmalarda HTS kayıtları üzerinden yapılan alan daraltma işlemine atıfla kullanılmaktadır.
Ancak bu terimlerin ulusal veya uluslararası akademik yayınlarda, standart belgelerde ya da mühendislik kaynaklarında teknik anlamda kullanıldığına dair bir kayıt bulunmamaktadır.
