Körfez’de petrol tankerlerinin vurulması ve enerji tesislerinin hedef alınması, ABD-İsrail-İran savaşında gerilimi yeni bir aşamaya taşıdı. Bölgesel çatışma ve küresel enerji krizi riski sürüyor.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı hava saldırılarının ardından devam eden savaşın 13. günü geride kalıyor. Son gelişmelere göre Irak açıklarında iki petrol tankeri vuruldu ve tankerlerden biri alev aldı. Saldırıda en az bir mürettebatın hayatını kaybettiği bildirildi.
Denizde çekilen görüntülerde tankerlerden birinin uzun süre yanmaya devam ettiği görüldü. Olayın ardından bölgede bulunan diğer ticari gemiler güvenlik gerekçesiyle rotalarını değiştirdi.
Saldırının ardından Irak’taki bazı petrol limanlarında operasyonlar geçici olarak durduruldu. Güvenlik riskleri nedeniyle bazı tankerlerin yükleme işlemleri ertelendi.
Enerji piyasalarında ise büyük bir panik yaşandı. Petrol fiyatları gün içinde hızla yükseldi ve analistler savaşın enerji altyapısını hedef almaya başlamasının küresel enerji krizi riskini artırdığını söylüyor.
İran: barış için üç şartımız var
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, savaşın sona ermesi için üç temel şart açıkladı.
Tahran yönetimine göre savaşın bitmesi için:
- İran’ın “meşru haklarının tanınması”,
- Savaş nedeniyle oluşan zararlar için tazminat ödenmesi,
- İran’a karşı yeni saldırı olmayacağına dair uluslararası garanti verilmesi
gerekiyor.
İranlı yetkililer ayrıca bölgede bulunan bazı ABD askeri üslerinin kapatılmasını ve bölgedeki yabancı askeri varlığın azaltılmasını da talep ediyor.
İran hükümeti bu şartların kabul edilmemesi durumunda savaşın daha da genişleyebileceği uyarısında bulundu.
Hamaney’den sert konuşma
İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney savaşın başlamasından sonra yaptığı konuşmada ülkenin geri adım atmayacağını söyledi.
Televizyondan yayınlanan konuşmasında Hamaney, İran’ın saldırılar karşısında “teslim olmayacağını” ve savaşın İran’a zorla kabul ettirilemeyeceğini belirtti.
Hamaney konuşmasında ABD ve İsrail’i bölgedeki istikrarsızlığın sorumlusu olmakla suçladı ve İran’ın saldırılara karşılık vermeye devam edeceğini söyledi.
İran lideri ayrıca İran halkına birlik çağrısı yaptı ve şu mesajı verdi:
- İran’ın askeri kapasitesinin hâlâ güçlü olduğu
- Ülkenin savunma sistemlerinin aktif olduğu
- Saldırılara karşı misillemelerin süreceği
Konuşma İran devlet televizyonunda geniş şekilde yayınlandı.
Körfez’de saldırılar yayılıyor
Savaş sadece İran ve İsrail arasında değil, bölgedeki birçok ülkeyi de etkiliyor.
İran güçleri ve İran’a yakın gruplar son günlerde Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Irak çevresindeki bazı hedeflere saldırılar düzenlediğini duyurdu.
Bazı Körfez ülkeleri ise hava savunma sistemleri sayesinde drone ve füze saldırılarının büyük kısmının engellendiğini açıkladı.
Bölgede birçok ülkede askeri üslerde alarm seviyesinin yükseltildiği bildiriliyor.
İsrail saldırıları sürdürüyor
İsrail ordusu ise İran’da bazı askeri üsler, füze depoları ve drone tesislerinin hedef alındığını açıkladı.
İsrail’e göre operasyonların amacı İran’ın saldırı kapasitesini azaltmak.
İsrail ordusu son saldırılarda bazı füze rampalarının imha edildiğini, askeri depoların vurulduğunu, bazı komuta merkezlerinin hedef alındığını duyurdu.
İran ise buna karşılık İsrail ve ABD hedeflerine yönelik yeni füze ve drone saldırıları düzenlediğini açıkladı.
Enerji savaşı endişesi büyüyor
Uzmanlara göre son günlerde yaşanan gelişmeler savaşın enerji altyapısını hedef alan yeni bir aşamaya geçtiğini gösteriyor.
Petrol tankerlerinin, limanların ve enerji tesislerinin hedef alınması küresel enerji piyasalarında büyük bir endişe yarattı.
Özellikle Hürmüz Boğazı dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği kritik bir geçiş noktası olduğu için burada yaşanabilecek herhangi bir kriz küresel ekonomiyi doğrudan etkileyebilir.
Bazı enerji şirketleri bölgede faaliyetlerini azaltmayı veya geçici olarak durdurmayı değerlendiriyor.
İran savaşına dair bütün haberlerimizi buradan okuyabilirsiniz.
Bölgesel savaş riski
Diplomatik kaynaklara göre savaş artık Lübnan, Irak ve Körfez ülkelerini de etkileyen daha geniş bir bölgesel çatışmaya dönüşme riski taşıyor.
Birçok ülke vatandaşlarına Orta Doğu’ya seyahat etmemeleri konusunda uyarı yaptı.
Bazı devletler ise bölgedeki vatandaşlarını tahliye etmeye başladı.
Şimdilik taraflardan geri adım sinyali gelmiş değil. Analistler önümüzdeki günlerde hem askeri saldırıların hem de diplomatik gerilimin daha da artabileceğini söylüyor.
Kaynak: Le Monde, The Guardian, Al Jazeera
