İSTANBUL (Medyascope, HRW) – İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), İran’da çocukların askeri faaliyetlere katılımının artırıldığına ilişkin kapsamlı ve detaylı bir rapor yayımladı.
Haberin özeti
- HRW, İran’da çocukların askeri faaliyetlere katılımının arttığını belirten bir rapor yayımladı.
- Çocuklar, ideolojik yönlendirme ve sosyal mekanizmalar aracılığıyla askeri yapılanmalarla ilişkilendiriliyor.
- Uluslararası hukuk, çocukların askeri çatışmalara dahil edilmesini ciddi bir ihlal olarak değerlendiriyor.
- HRW, İranlı yetkililere çocukların askeri faaliyetlerde kullanılmasına son verme çağrısında bulundu.
- Erken yaşta militarizasyon, çocukların eğitim ve psikolojik gelişimini olumsuz etkileyebilir.
Organize programlar ve sistematik yönlendirme
HRW, özellikle son dönemde yürütülen kampanyalar ve organizasyonlar aracılığıyla çocukların askeri yapılarla daha erken yaşta ve daha sistematik şekilde ilişkilendirildiğini belirtti.
Raporda, bu sürecin yalnızca bireysel katılım ya da gönüllülük çerçevesinde değerlendirilemeyeceği; ideolojik yönlendirme, kurumsal organizasyonlar ve sosyal mekanizmalar aracılığıyla desteklendiği ifade edildi. HRW, çocukların erken yaşlardan itibaren askeri söylem, semboller ve faaliyetlerle temas ettirildiğini, bu durumun eğitim ve sosyal yaşam alanlarına da yansıdığını vurguladı.
HRW’ye göre, İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) ve ona bağlı yapıların yürüttüğü programlar kapsamında çocuklar “vatan savunucusu” olarak tanımlanan faaliyetlere dahil ediliyor. Bu programların özellikle genç yaş gruplarını hedef aldığı, bazı durumlarda çocukların askeri içerikli eğitimlere, törenlere ve organizasyonlara yönlendirildiği ifade edildi.
Raporda, bu süreçlerin yalnızca sembolik ya da ideolojik düzeyde kalmadığı, çocukların disiplin, eğitim ve organizasyonel yapı aracılığıyla askeri sistemle daha yakın ilişki kurmasına yol açtığı belirtildi. Bu tür uygulamaların çocukların sivil yaşamdan uzaklaşmasına ve çatışma ortamlarına psikolojik olarak hazırlanmasına neden olabileceği kaydedilerek şu ifadeye yer verildi:
“Çocukların askeri faaliyetlere dahil edilmesi, uluslararası hukuk kapsamında açık bir ihlaldir ve bu tür uygulamalara derhal son verilmelidir.”
İran’ın resmi beyanları ve sahadaki tartışmalar
İran, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesine sunduğu ilk raporunda, ülke yasalarına göre silahlı kuvvetlerde askeri eğitim için asgari yaşın 16, polis teşkilatında görev almak için ise 17 olduğunu bildirdi. Bu resmi açıklama, İran’ın kendi yasal çerçevesini ortaya koyarken, HRW’nin bulguları sahadaki uygulamalar ile resmi mevzuat arasında farklılık olabileceğine işaret ediyor. Raporda, çocukların yalnızca resmi askerlik yaşı kapsamında değil, daha erken yaşlarda askeri faaliyetlerle temas edebildiği vurgulandı.
Uluslararası hukuk: Açık ihlal ve “savaş suçu” uyarısı
Uluslararası hukuk çerçevesinde çocukların silahlı çatışmalara dahil edilmesi ciddi bir ihlal olarak değerlendiriliyor. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, çocukların askere alınmasını “ağır ihlal” olarak tanımlayan bir izleme ve raporlama sistemi kurmuş ve bu uygulamayı güçlü şekilde kınamıştır.
Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, 15 yaş altındaki çocukların silahlı gruplara dahil edilmesini yasaklıyor. Buna ek olarak hazırlanan ve İran’ın imzaladığı ancak henüz onaylamadığı İhtiyari Protokol, çatışmalara doğrudan katılım için asgari yaşı 18 olarak belirliyor.
Uluslararası teamül hukuku da 15 yaş altındaki çocukların askere alınmasını savaş suçu olarak tanımlıyor. Bu çerçevede HRW, İran’daki uygulamaların uluslararası yükümlülüklerle uyumsuz olabileceğini belirtiyor. HRW bu konuda şu değerlendirmeyi yaptı: “Devletler, çocukları korumakla yükümlüdür; onları çatışmanın bir parçası haline getirmek bu sorumluluğun ihlalidir.”
Eğitim, toplum ve psikolojik etkiler
Raporda, çocukların askeri yapılara dahil edilmesinin yalnızca hukuki bir sorun olmadığı, aynı zamanda eğitim ve toplumsal yapı üzerinde doğrudan etkiler yarattığı ifade edildi. HRW, erken yaşta militarizasyonun çocukların eğitim süreçlerini sekteye uğratabileceğini ve gelişimlerini olumsuz etkileyebileceğini belirtti. Bu tür deneyimlerin çocuklar üzerinde uzun vadeli psikolojik etkiler yaratabileceği, travma, stres ve şiddetin normalleşmesi gibi sonuçlara yol açabileceği vurgulandı. Ayrıca, bu durumun çocukların sosyal ilişkilerini ve gelecekteki yaşamlarını da doğrudan etkileyebileceği ifade edildi.
Uluslararası topluma ve İran’a çağrı
HRW, İranlı yetkililere çocukların askeri faaliyetlerde kullanılmasına son verilmesi çağrısında bulunurken, uluslararası toplumu da bu tür uygulamaların izlenmesi ve raporlanması konusunda daha aktif olmaya davet etti. Kuruluş, çocuk haklarının korunmasının uluslararası toplumun ortak sorumluluğu olduğunu vurgulayarak, bu tür ihlaller karşısında diplomatik ve hukuki mekanizmaların devreye sokulması gerektiğini belirtti.
Uzun vadeli riskler
Raporda ayrıca, çocukların askeri yapılara dahil edilmesinin uzun vadede hem bireysel hem de toplumsal düzeyde ciddi sonuçlar doğurabileceği ifade edildi. Bu tür uygulamaların, çocukların fiziksel güvenliği kadar zihinsel ve duygusal gelişimlerini de etkileyebileceği belirtildi.
HRW, çocukların çatışma ortamlarından uzak tutulmasının yalnızca bir insan hakları meselesi değil, aynı zamanda toplumların geleceği açısından da kritik bir konu olduğunu vurgulayarak, bu tür uygulamalara derhal son verilmesi gerektiğini yineledi.
Kaynak: HRW
