İSTANBUL (BBC, NYT, Guardian) – ABD Başkanı Donald Trump, İran savaşının 34. gününde yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında, Washington’ın askeri hedeflerine “çok yaklaştığını” savundu. Trump, bir yandan “görüşmeler sürüyor” derken diğer yandan İran’ı “ait olduğu taş devrine geri götüreceklerini” söyledi.
Haberin özeti:
- Donald Trump, İran savaşının 34. gününde yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında ABD’nin askeri hedeflerine büyük ölçüde ulaştığını savundu.
- Trump, “görüşmeler sürüyor” diyerek diplomasi mesajı verirken, anlaşma olmazsa İran’a çok sert saldırılar düzenleneceğini söyledi.
- Rejim değişikliği hedeflenmediğini savunan Trump, liderlerin değiştiğini ve daha makul yöneticilerin geldiğini iddia etti.
- İran’ın nükleer ve füze kapasitesinin büyük ölçüde yok edildiğini iddia eden Trump, tehdidin ortadan kaldırıldığını öne sürdü.
- Hürmüz Boğazı ve petrol fiyatlarına da değinen Trump, savaşın bitmesiyle bölgedeki enerji akışının normale döneceğini ifade etti.
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’daki Cross Hall’da yaptığı 19 dakikalık ulusa sesleniş konuşmasında, İran’a karşı yürütülen askeri operasyonun “ezici zaferlerle” ilerlediğini ve savaşın temel stratejik hedeflerinin “neredeyse tamamlandığını” söyledi.
Trump, ABD’nin İran’ın donanmasını ve hava kuvvetlerini etkisiz hale getirdiğini, Devrim Muhafızları’nın komuta-kontrol yapısının yok edildiğini ve füze ile insansız hava aracı kapasitesinin ciddi biçimde sınırlandığını öne sürdü. “Bu gece, İran’ın donanması yok oldu. Hava kuvvetleri harabeye döndü” diyen Trump, “Geriye çok azı kaldı” ifadelerini kullandı.
Trump, konuşmasında savaşın gerekçesini İran’ın nükleer silah sahibi olmasının engellenmesi olarak sundu. İran’ın nükleer tesislerinin daha önce “tamamen yok edildiğini” savunan ABD Başkanı, Tahran yönetiminin programı başka bir yerde yeniden kurmaya çalıştığını iddia etti.
Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio da vardı.
İran’ın kısa süre içinde “Amerikan topraklarına, Avrupa’ya ve yeryüzündeki hemen hemen her yere ulaşabilecek” füzelere sahip olduğunu söyleyen Trump, bu kapasitenin sistematik biçimde ortadan kaldırıldığını belirtti. Trump’a göre bu savaş, hem “Amerika’nın güvenliği” hem de “özgür dünyanın güvenliği” için gerekliydi.
“Görüşmeler sürüyor” dedi, yeni saldırı tehdidinde bulundu
Trump’ın konuşmasının en dikkat çekici yanlarından biri, diplomasi ile yeni saldırı tehditlerini aynı anda dillendirmesi oldu.
ABD Başkanı, “görüşmeler sürüyor” diyerek diplomatik çözüm ihtimalinin masada olduğunu söylerken, anlaşma sağlanamazsa İran’ın elektrik üretim tesislerinin tamamını “çok sert” ve “muhtemelen eş zamanlı” vuracaklarını açıkladı.
Bununla da yetinmeyen Trump, önümüzdeki iki ila üç hafta içinde İran’ı “son derece sert” vuracaklarını belirterek, “Onları ait oldukları yere, taş devrine geri götüreceğiz” dedi.
Böylece Trump, bir çıkış stratejisini net biçimde tarif etmeden hem müzakere hem de tırmanma sinyali verdi.
Hürmüz Boğazı ve petrol mesajı
Trump, konuşmasında Hürmüz Boğazı’na da yer ayırdı. Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının ardından artan benzin fiyatlarından söz eden ABD Başkanı, fiyat artışının nedeninin savaş değil, İran’ın ticari petrol tankerleri ve komşu ülkelere yönelik saldırıları olduğunu savundu.
“Bu çatışma bittiğinde boğaz kendiliğinden açılacak” diyen Trump, İran’ın yeniden inşa için petrol satmak zorunda kalacağını öne sürdü. Ayrıca ABD müttefiklerine de boğazı korumaları çağrısı yaptı.
Trump’ın konuşmasının ardından piyasalardaki gerilim dinmedi. Brent petrolün varil fiyatı 105 dolara çıktı. Japonya’da Nikkei 225 yüzde 1,5, Güney Kore’de Kospi ise yüzde 2,6 değer kaybetti.
“Rejim değişikliği amaç değil” dedi
Trump konuşmasında İran’da rejim değişikliğinin resmi amaçları arasında olmadığını söyledi. Ancak hemen ardından, “Yine de rejim değişikliği oldu, tüm liderleri öldü” diyerek çarpıcı bir dedi.
İran’ın yeni liderlerinin “daha az radikal ve çok daha makul” olduğunu da savunan Trump, kendisinden önceki başkanların yapamadığını yaptığını öne sürdü. “Başka hiçbir başkanın yapmaya cesaret edemediği şeyi yaptım” diyen Trump, savaşa yönelik iç kamuoyu eleştirilerine de yanıt vermeye çalıştı.
Birinci Dünya Savaşı’ndan Irak Savaşı’na kadar ABD’nin geçmiş çatışmalarını örnek gösteren Trump, 32 günlük bu askeri kampanyanın daha kısa sürdüğünü vurgulayarak Amerikalılardan çatışmayı “doğru perspektiften” değerlendirmelerini istedi. “Bu, çocuklarınızın ve torunlarınızın geleceğine yapılan gerçek bir yatırımdır” dedi.
Editör notu:
Trump’ın konuşması, savaşın sona ermesine yaklaşıldığı iddiasını öne çıkarsa da ABD yönetiminin hedefleri ve çıkış planı konusunda belirsizliklerin sürdüğüne işaret ediyor.
Trump konuşması boyunca İran ile doğrudan görüşmeler konusunda net bir yol haritası sunmadı, Hürmüz Boğazı’nın küresel ekonomi üzerindeki etkisini küçümsedi ve savaşın maliyetleri konusunda Amerikan kamuoyundaki kaygıları tam olarak gideremedi.
Buna rağmen Trump, konuşmasını “Her şey bittiğinde, Amerika Birleşik Devletleri hiç olmadığı kadar güvenli, güçlü, müreffeh ve büyük olacak” sözleriyle tamamladı.
