İSTANBUL (Medyascope, Ajanslar) – Macaristan’da 12 Nisan’da yapılan seçimleri ezici çoğunlukla kazanan TISZA lideri Péter Magyar, Viktor Orbán döneminden kalan üst düzey devlet kadroları ve bürokratlara görevlerinden ayrılmaları için 31 Mayıs’a kadar süre verdi. Magyar, bu isimlerin gönüllü olarak çekilmemesi halinde “her türlü yasal yolun” kullanılacağını, gerekirse anayasa değişikliğiyle görevden alınacaklarını söyledi.
Haberin özeti:
- Macaristan’da seçimleri kazanan Péter Magyar, eski bürokratlara 31 Mayıs’a kadar istifa etme çağrısında bulundu.
- Yeni hükümette 16 bakan olacak ve bazı isimler açıklandı. Maliye Bakanı Andras Karman ve Dışişleri Bakanı Anita Orban dikkat çekiyor.
- Eğitim bakanlığı için adı geçen isimlerden Rita Rubovsky, geçmişteki eleştiriler, nedeniyle baskı altında.
- Magyar, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Budapeşte’ye gelmesi halinde gözaltına alınabileceğini söyledi.
Macaristan’da 16 yıllık Viktor Orbán iktidarını sona erdiren seçim zaferinin ardından Péter Magyar, kampanya döneminde verdiği “rejim değişikliği” sözünü uygulamaya koydu. Parlamentoda üçte iki çoğunluğu sağlayan TISZA lideri, yalnızca yeni hükümetin isimlerini açıklamakla kalmadı, cumhurbaşkanından yüksek yargı ve savcılığa kadar uzanan devlet yapısında da kapsamlı bir tasfiye ve yeniden yapılanma mesajı verdi.
Magyar’dan bürokratlara ültimatom: “İstifa edin”
TISZA lideri, 20 Nisan’da düzenlediği basın toplantısında Viktor Orbán döneminde devletin temel kurumlarına yerleştirilen kadroların görev sürelerinin dolmasını beklemeyeceklerini açıkça ilan etti. Magyar, “Orbán’ın kuklaları” olarak nitelendirdiği isimlere 31 Mayıs’a kadar gönüllü biçimde istifa etme çağrısı yaptı.
Sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Magyar, Macaristan Cumhurbaşkanı, Curia (Yüksek Mahkeme) Başkanı, Yargı Ulusal Ofisi Başkanı, Anayasa Mahkemesi Başkanı ve Başsavcı’yı belirterek ültimatom verdi:
Magyar, 12 Nisan’da Macar halkının “tam bir siyasi dönüşüm” için oy verdiğini söyledi ve milyonlarca seçmenden aldıkları yetkiye dayanarak bu isimleri görevden alacaklarını belirtti. Gönüllü ayrılık yaşanmaması halinde “her türlü yasal yolun” deneneceğini, gerekirse anayasa değişikliğine gidileceğini vurguladı. Seçim kampanyasında verdiği en önemli vaatlerden biri olan bu adım, yeni dönemde Orbán’a yakın bürokratik yapının doğrudan hedef alınacağını ortaya koydu.
Magyar’ın kabinesinde kimler var, haklarında neler biliyoruz?
Magyar, yeni hükümetin bazı kilit isimlerini de açıklamaya başladı.
Yeni kabinede 16 bakan olacak, şimdilik sadece 6’sı kamuoyuna açıklandı.
Andras Karman’ın maliye bakanı, Anita Orban’ın dışişleri bakanı, Istvan Kapitany’nin ise ekonomi ve enerji bakanı olması bekleniyor.
En çok dikkat çeken isimlerden biri, 10 yıl boyunca Shell’de CEO’luk yapan Istvan Kapitany oldu.
Andras Karman, geçmişte Erste Bank’ta yöneticilik yaptı, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası’nın yönetim kurulunda görev aldı ve Orbán’ın 2010’daki seçimi kazanmasının ardından Ekonomi Bakanlığı’nda devlet sekreteri olarak çalıştı.
Anita Orban ise Viktor Orbán ile akrabalığı yok. Vodafone’da kamu ilişkileri direktörlüğü yapmış ve 2010-2015 arasında Dışişleri Bakanlığı’nda çeşitli diplomatik görevler üstlenmiş bir isim.
Magyar, yeni parlamentonun açılış oturumunda 9 ya da 10 Mayıs’ta yemin etmesinin beklendiğini, hükümetin ise 11 Mayıs haftasında görevi devralabileceğini söyledi.
Eğitim bakanlığı neden şimdiden tartışma yarattı?
Yeni kabinenin tamamı henüz açıklanmadan, eğitim bakanlığı üzerinden ilk ciddi tartışma da başladı. Siyasi kulislerde bu göreve geçmişte Katolik Okullar Birliği başkanlığı da yapan Rita Rubovsky’nin getirilebileceği konuşuluyor. Ancak Rubovsky ismi, daha resmî bir açıklama gelmeden TISZA destekçileri arasında tepki topladı.
Eğitim çevreleri Rubovsky’yi iyi bir eğitimci olarak değerlendirse de, Katolik kimliğinin ön planda olması ve din kurumlarıyla yakın ilişkileri eleştirilerin merkezine yerleşti.
Tartışma bununla da sınırlı kalmadı. Macaristan’ın en seçkin 16 lisesinin müdürü ortak bir bildiri yayımlayarak Peter Magyar’a çağrıda bulundu. Müdürler, yeni eğitim bakanı belirlenmeden önce öğretmen sendikaları ve ilgili kurumlarla görüşülmesini istedi. Bu çıkış, seçim zaferinin ardından toplumun farklı kesimlerinin yeni yönetimden daha katılımcı ve müzakereye açık bir siyaset beklediğini de gösterdi.
Macaristan’da yeni hükümet ne zaman kurulacak?
Macaristan’da yeni hükümetin göreve başlaması için önce parlamentonun ilk toplantısını yapması gerekiyor. Parlamentoyu toplantıya çağırma yetkisi cumhurbaşkanında bulunuyor. İlk oturumun ardından da parlamentoda çoğunluğu oluşturan partinin liderine hükümeti kurma görevi veriliyor. Sürecin mayıs ayının ilk haftasında tamamlanması ve yeni hükümetin ayın ilk yarısında resmen göreve başlaması bekleniyor.
Magyar, parlamento grubunun ilk toplantısının ardından yaptığı açıklamada, seçim sonucunun “muazzam bir yetki, muazzam bir çoğunluk ve en az bunun kadar büyük bir sorumluluk” anlamına geldiğini söyledi. TISZA lideri, milletvekilleriyle bu sorumluluğun ne ifade ettiğini ve buna yılın her günü, günün her saati nasıl karşılık vereceklerini konuştuklarını belirtti.
“Netanyahu Budapeşte’ye gelirse gözaltına alınır”
Magyar’ın basın toplantısında en dikkat çeken başlıklardan biri de İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya ilişkin sözleri oldu. Viktor Orbán döneminde Macaristan, ideolojik yakınlık nedeniyle Netanyahu ile özel bir ilişki kurmuş ve Avrupa Birliği içinde İsrail’i koruyan bir çizgi izlemişti. Magyar ise bu politikanın değişeceğinin sinyalini verdi.
Magyar, ekim ayında Budapeşte’de, 1956’da Sovyetler Birliği destekli yönetime karşı başlatılan halk ayaklanmasının 70’inci yıldönümü için dünya liderlerini bir araya getirecek büyük bir toplantı planladıklarını söyledi.
Bir gazetecinin Netanyahu’nun da bu toplantıya gelip gelmeyeceği sorusuna yanıt veren Magyar, Macaristan’ın Orbán döneminde ayrılmak için resmî başvuruda bulunduğu Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne (UCM) geri döneceğini açıkladı. Ayrılma prosedürü tamamlanmadığı için bu dönüşün kolay olacağını belirten Magyar, süreç ekim ayına kadar sonuçlanır ve Macaristan yeniden tam olarak UCM’ye dönerse, mahkemenin kararlarının Budapeşte’de uygulanacağını Netanyahu’ya da ilettiğini söyledi.
UCM, 21 Kasım 2024’te Netanyahu ve eski İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar gerekçesiyle tutuklama emri çıkarmıştı. Aralık 2025’te ise UCM Temyiz Dairesi, İsrail’in bu kararlara yaptığı itirazı reddetmişti.
