Macaristan’da Viktor Orbán’ın 16 yıllık iktidarının sona ermesi, futbol kulüplerini de mali krizle karşı karşıya bıraktı. Orbán döneminde milyarlarca dolarlık kamu desteğiyle dev stadyumlar inşa edildi, kulüplere büyük kaynaklar aktarıldı ancak beklenen sportif başarı gelmedi. Şimdi yeni hükümetin devlet desteklerini yeniden düzenleme kararıyla bazı kulüpler satışa çıkarılırken futbolcu maaşları düşürülüyor. Peki Orbán’ın futbol imparatorluğu dağılıyor mu?
Macaristan’da Viktor Orbán’ın nisan ayında seçimleri kaybetmesinin ardından ülke futbolunda da bir dönem sona eriyor. Orbán’ın 16 yıllık son iktidarı boyunca devlet destekleriyle büyüyen kulüpler, yeni hükümetin finansman sistemini değiştirme kararı nedeniyle ekonomik sıkıntılarla karşı karşıya.
Reuters’ın araştırmasına göre Orbán döneminde uygulanan TAO adlı vergi teşvik sistemiyle futbol kulüplerine 677 milyar forint, yani yaklaşık 2,07 milyar dolar aktarıldı. Devlet hibeleri ve kamu şirketlerinin sponsorluklarıyla sağlanan destek ise 60 milyar forinti buldu.
Şirketlerin kurumlar vergisinin bir bölümünü doğrudan spor kulüplerine aktarmasına izin veren sistem, yeni Başbakan Péter Magyar tarafından kaldırılacak. Hükümet bunun yerine spor kulüplerine doğrudan destek sağlamak için bütçeden 150 milyar forint ayırmayı planlıyor.
Eski milletvekili Zoltán Kész Reuters’a yaptığı açıklamada, “Orbán döneminde futbol, kamu kaynaklarına ve devlet şirketlerine bağımlıydı. Asıl soru, bu sistem olmadan hangi kulüplerin ayakta kalabileceği” dedi.

Milyarlarca dolar harcandı, Dünya Kupası’na gidilemedi
Orbán’ın çocukluğunun geçtiği Felcsút köyünde, evinin birkaç metre uzağında bulunan Pancho Arena, eski başbakanın futbol yatırımlarının en dikkat çekici örneklerinden biri.
2014’te açılan stadyumun ev sahibi Puskás Akadémia, hükümetin hesaplamalarına göre yaklaşık 123 milyon euro destek aldı ancak Reuters’ın takip ettiği son karşılaşmalardan birine yalnızca bin kadar taraftar katıldı.
Orbán döneminde ülke genelinde onlarca stadyum inşa edildi veya yenilendi. Budapeşte’deki 67 bin 215 kişilik Puskás Arena’nın maliyeti ise 500 milyon euroyu buldu. Stadyum, 2026 Şampiyonlar Ligi finaline de ev sahipliği yaptı.

Tüm bu yatırımlara rağmen Macaristan, Orbán’ın son iktidarı boyunca hiçbir Dünya Kupası’na katılamadı. Macar kulüpleri de Avrupa kupalarındaki performanslarına göre yapılan sıralamada ancak 18’inci sırada yer alabildi.
Macaristan’daki ELTE-KRTK Üniversitesi araştırmacılarına göre büyük stadyumlar kulüplerin bakım maliyetlerini artırırken beklenen taraftar artışını sağlamadı. Araştırmacı Gergely Csurilla, 20 bin kişilik stadyumunda genellikle kapasitesinin dörtte biri kadar seyirci ağırlayan Debrecen’i örnek gösterdi:
“Debrecen maçlarının fotoğraflarında seyircilerin 20 bin kişilik stadyumda kaybolduğunu görüyorsunuz. Çünkü tribünlerde gerçek anlamda bir kalabalık yok.”
Kulüpler satışta, futbolcuların maaşları düşürülüyor
Yeni finansman sistemi nedeniyle bazı Macar kulüpleri alıcı aramaya başladı. Bazı takımlar yatırımlarını durdururken diğerleri futbolcu maaşlarını azaltıyor.
Üç kez lig şampiyonluğu yaşayan Videoton’un, 2027 ortasına kadar 500 ila 750 milyon forintlik bütçe açığını kapatması gerekiyor. Orbán’ın müttefiklerinden István Garancsi, kulübü 2025’te küme düşmesinin ardından yerel yönetime yalnızca bir forint karşılığında devretmişti.
Ülkenin köklü kulüplerinden Ferencváros da ekonomik önlemler alıyor. Kulüp yönetimi, A takım futbolcularının maaş maliyetlerini bu sezon yaklaşık yüzde 30 azalttığını açıkladı.
Yeni Başbakan Magyar ise eski finansman sistemini “karmaşık, şeffaf olmayan ve yolsuzluklarla dolu” olarak nitelendirdi. Magyar, Orbán’ın partisi Fidesz’le bağlantılı siyasetçilerin spor kulüpleri ve federasyonlardaki yöneticilik görevlerine de sınırlamalar getirmeyi planlıyor.
Ferencváros yönetimi ise bu değişikliklerin anayasaya aykırı olduğunu ve siyasi rakipleri spor yönetiminden uzaklaştırmayı amaçladığını savunuyor.
Orbán da futbol yatırımlarını savunarak şirketlerin sağladığı kaynakların Macaristan’ın spor altyapısının yenilenmesini ve genç sporculara daha önce görülmemiş düzeyde destek verilmesini sağladığını söyledi.
Spor ekonomisti Gábor Szabados’a göre devlet desteğine bağımlı kulüpleri zor bir dönem bekliyor:
“Bu finansman modeli mevcut sezonda bir şekilde işlemeye devam ediyor ancak uzun vadede kesinlikle ortadan kalkacak. Gerçek anlamda piyasa gelirleri yaratamayan takımlar çok ciddi sorunlar yaşayacak.”
Kaynak: Reuters








