İSTANBUL (Medyascope) – Macaristan’da 16 yıllık Orbán dönemi nasıl bitti? Üç Macar siyaset bilimci, Macaristan’da Viktor Orbán’ın seçim yenilgisini ve Péter Magyar’ın zaferini Medyascope’a anlattı. Akademisyenler, rejimin çözülüşünü, Magyar’ın seçim stratejisini, AB’nin rolünü ve Orbán’ın yakın çevresine yönelik soruşturmaları değerlendirdi.

Macaristan’ı 16 yıl boyunca kesintisiz yöneten Viktor Orbán’ın 12 Nisan 2026 seçimlerinde aldığı ağır yenilginin ve Péter Magyar’ın zaferinin yankıları sürüyor. Magyar liderliğindeki Tisza partisinin 199 sandalyeden 141’ini kazanarak üçte iki çoğunluğa ulaştığı tarihi değişimi, üç Macar siyaset bilimci Medyascope’a değerlendirdi.
Polonya Bilimler Akademisi’nden Edit Zgut-Przybylska ile Orta Avrupa Üniversitesi’nden Bálint Madlovics ve Prof. Dr. Zsolt Enyedi, Orbán rejiminin çözülüşünü, Magyar’ın stratejisini ve Avrupa Birliği’nin (AB) bu süreçteki rolünü anlattı.
“Muhalefeti yok etmedi, rekabeti eşitsizleştirdi”
Edit Zgut-Przybylska, Orbán rejiminin biçimsel olarak demokratik kurumları koruduğunu ancak siyasi rekabet zeminini otoriter yöntemlerle eşitsiz hale getirdiğini belirtti. Zgut-Przybylska, “Her muhalifi doğrudan baskı altına almasına gerek yoktu. Yurttaşların ve elitlerin erişebildiği kaynakları, teşvikleri ve bilgileri şekillendirerek siyasi rekabeti sınırlandırabiliyordu” dedi.
Siyasi sadakatin kamu ihalelerine, istihdama ve devlet yardımlarına erişimle sağlandığını belirten Zgut-Przybylska, ekonomik bağımlılığın doğrudan siyasi desteğe dönüştüğünü vurguladı.
Zsolt Enyedi ise rejimi “illiberal” ve “mafya devleti” kavramlarıyla tanımladı. İktidarın, muhalefeti kaynaklardan mahrum bıraktığını, kamu medyasını ele geçirdiğini ve devlet aygıtını partizan bir kampanya aracına dönüştürdüğünü söyledi.
Ekonomik ve ahlaki kriz Magyar’a alan açtı
Rejimin çözülüşünün tek bir anda başlamadığını vurgulayan akademisyenler, ekonomik sıkıntıların ve 2024’teki af skandalının dönüm noktası olduğu konusunda birleşti. Bálint Madlovics, 2023’te yüzde 17,6’ya çıkan enflasyonun ve çocuk istismarını örtbas eden bir ismin affedilmesinin hükümetin ahlaki zeminini çökerttiğini belirtti. Eski muhalefetin bu süreçte yetersiz kaldığını söyleyen Madlovics, “Bir siyasi boşluk oluştu ve Péter Magyar Şubat 2024’te bu boşluğu doldurdu” diye konuştu.
Madlovics, Magyar’ın eski muhalefetten farklı olarak “hükümet eleştirisi” yerine “rejim eleştirisi” yaptığını vurguladı. Gündelik hayattaki sağlık ve eğitim sorunlarını doğrudan sistemik yolsuzluklarla ilişkilendiren Magyar, rejim değişikliği talebini kitleler nezdinde somutlaştırdı.
Fidesz geçmişi, milliyetçi seçmene ulaşmasını sağladı
Magyar’ın iktidar çevrelerinden (Fidesz) gelmesi ve sistemi içeriden tanıması, değişim isteyen ancak eski muhalefete güvenmeyen muhafazakâr seçmeni ikna etmesini kolaylaştırdı.
Madlovics, Magyar’ın Fidesz’in tekelindeki “Tanrı, millet, aile” kavramlarını ve ulusal simgeleri yeniden sahiplenerek farklı görüşteki seçmenleri ortak bir değişim talebinde buluşturduğunu anlattı. Zgut-Przybylska da Magyar’ın vatanseverlik ve ulusal çıkar üzerinden iktidara meydan okuduğunu, böylece hükümeti değiştirmenin milliyetçilikle bağdaşabileceğini gösterdiğini ekledi.
Tisza Adaları ile yerel örgütlenme
Akademisyenler, Tisza partisinin yerel örgütlenme modelinin başarıdaki kilit rolüne dikkat çekti. Tisza Adaları adı verilen yerel ağlar sayesinde 30 bini aktivist olmak üzere 150 binden fazla kişi harekete geçirildi, 70 bin yurttaş düzenli bağışçı oldu. Zgut-Przybylska, “İnternetteki görünürlük, yerelde kurulan kalıcı yüz yüze ilişkilerle ve örgütlü sivil eylemle bağlantılı olduğunda siyasi sonuç üretir” diyerek kırsaldaki örgütlenmenin etkisini özetledi. Enyedi de büyük kentler dışında kırsala ağırlık verilmesinin ve kapı kapı yapılan çalışmaların fark yarattığını belirtti.
Orbán yenilgiyi neden kabullendi?
Seçim gecesi Orbán’ın sonucu kabullenmesi, yenilginin büyüklüğüne ve güvenlik bürokrasisindeki sınırlı gücüne bağlandı. Zgut-Przybylska, Tisza’nın 141 sandalye kazanmasının ve yüzde 79,6’lık yüksek katılım oranının, iktidarın sonucu tartışmaya açmasını zorlaştırdığını söyledi.
Madlovics, Orbán’ın polis ve ordu gibi güvenlik aygıtları üzerinde güvenilir bir patronaj denetimi kuramadığını, bu yüzden yenilgiyi kabul etmekten başka seçeneği kalmadığını ifade etti. Enyedi ise ezici bir çoğunluk karşısında iktidarı ancak şiddetle korumanın mümkün olabileceğini, Avrupa Birliği (AB) içinde böyle bir tercihin siyasi maliyetinin çok ağır olacağını savundu.
Avrupa Birliği’nin değişime etkisi
Avrupa Birliği’nin sürece etkisini değerlendiren Zsolt Enyedi, Avrupa Parlamentosu’nun (AP) Magyar’ın dokunulmazlığını kaldırmayı reddetmesinin muhalif lidere hukuki koruma sağladığını hatırlattı. Brüksel’e olan mali bağımlılığın da Orbán’ı ihtiyatlı davranmaya zorladığını savundu.
Zgut-Przybylska ise AB fonlarının dondurulmasının Macar hükümeti üzerinde ekonomik baskı yarattığını belirterek, “AB, seçim yoluyla geçişi daha mümkün kılan kurumsal ve jeopolitik ortamın bir parçasını oluşturdu” dedi.








