Sezen Aksu’nun bir zamanlar dillerden düşmeyen “Gülümse” isimli şarkısında geçen kedi, galiba Kürtlerin kedisiydi. “Bir kedim bile yok, anlıyor musun?” mısrası geçerken insanın gözünde bir gözü kehribar renginde diğeri masmavi, süt beyaz tüyleri olan Van kedisinin canlanması gerekiyordu. Şarkının sözlerini yazan Kemal Burkay, zorluklarla dolu hayatını Tunceli Mazgirt’te geçen çocukluğuna sığınarak, fırından yeni çıkmış simit sıcaklığında bu mısralara dökmüş. Sezen Aksu’nun buğulu-melankolik sesiyle, buram buram masumiyet kokan bu yalnızlıktan çoğumuz payımıza düşeni almış olmalıyız.
Kemal Burkay, 1974’de faaliyete başlayan Kürdistan Sosyalist Partisi’nin kurucusu önemli bir siyasetçi, Türkçe edebiyata ciddi katkılarda bulunmuş bir yazar-şairdir. Anadili Kürtçe olan Yaşar Kemal, Ahmet Arif gibi Türkçeye büyük katkılarda bulunan yazarlar ve şairler arasına Kemal Burkay’ı da yerleştirerek hakkını teslim edebilirsiniz.
Hayatı kavgayla, mücadeleyle geçen bu şair-politikacı 80’in üzerindeki yaşıyla bugün emekliye ayrılmış görünüyor. Kurduğu parti, yani Kürdistan Sosyalist Partisi (PSK)’nın başkanlığını ise Bayram Bozyel yürütüyor. Partinin ismindeki “Kürdistan” ibaresi ise Anayasa Mahkemesine takılmış durumda. Mahkeme bu ismin değiştirilmesini ihtar etmiş.
Bu parti önceki hafta sonu 7 Kasım’da Diyarbakır’da bir konferans düzenledi. Bu konferansta, Hevbendî namıyla (Hevbendiya Nîştimanî ya Kurdistanê) “Kürdistan Ulusal İttifakı” kurduklarını ilan ettiler. Yayınladıkları açıklamaya göre bu İttifak, kendi kaderini tayin veya egemenlik hakkına dayanarak federalizmi ve Birleşik Kürdistan idealini savunuyor.
İttifakta, benim isimleri ve ağırlıkları hakkında fikir sahibi olmadığım bileşenler, yani örgütler-partiler yer alıyor. Anladığım kadarıyla bu ittifak demokratik sosyalizmi benimseyen, Kürt coğrafyasında dişe dokunur kitlesel desteğe sahip olmayan marjinal partileri ve örgütleri bir araya getirmiş. Kürt siyasî yelpazesinde Öcalan’ın temsil ettiği ana akımın tam karşı kutbunda marjinal bir siyasî odak olarak yer alıyor. Nitekim bu toplantı ve kurulan ittifak bir yankı yaratmadı, hakkında ulusal basında ve ana akım Kürt medyasında hemen hemen hiç haber yapılmadı.
Ta ki Türkçü-milliyetçi fikir adamı İskender Öksüz’ün (Ayhan Tuğcugil) Karar’daki köşesinde kırmızı alarm düzeyinde bu ittifakı konu etmesine kadar. Bendeniz de Çözüm Sürecinde suyun nasıl bulanacağını şekil üzerinde göstermek için konuya dahil oldum. Mevzu tuzu ve tadı yerinde yol alırken, bir başka merci daha konuya elini attı ve çok başka bir faza geçtik. Diyarbakır Başsavcılığı PSK’nın başkanı Bayram Bozyel başta olmak üzere İttifak’ta yer alan parti ve örgütlerin liderlerinin de aralarında bulunduğu 14 kişiyi gözaltına aldı.
Anlayacağınız “Buyurun buradan yakın” durumuna geldik.
Neyse ki, gözaltına alınanlar serbest bırakılmış.
Başsavcılığın radarına yakalanmalarında benim de payım varsa, hepsine ayrı ayrı özür borçluyum; ama ben yine de çiviyi çiviyle sökmeye devam edeceğim.
Bu şartlar altında bir durum muhasebesi yapmak, nesnel ve öznel şartları gözden geçirmek gerekiyor.

Türklerin köpeği
Yıllar önce Türklerin sembolünün kurt olmadığını, olsa olsa kangal köpeği olabileceğini söylediğimde linç edilmiştim. Mircae Eliade gibi deniz derya bilgi sahibi bir inanç tarihçisi, kurdun savaşçı-yağmacı bütün toplumlarda mitolojik bir sembol olarak yer aldığını ve daha çok farklı kabilelerden kovulan bireylerin kendi aralarında kurdukları çetelerin yerel dillerde “kurtlar” olarak isimlendirildiğini anlatır. En çok bilineni Roma’yı kuran Romus ve Romulus’un bir dişi kurt tarafından emzirilmesi hikâyesidir.
Köpek kurdun insanlar arasına karışmış türüdür. Bu tür, kangal cinsinde gücün ve sadakatin zirvesine ulaşır. En heybetlisi “akbaş” da denen Yörük köpekleridir. Benim favorim sarkık dudakları, çirkin kara suratı ama hüzünlü ve derin bakan gözleriyle insanî duyguların ete kemiğe bürünmüş hali olan aksaray malaklısıdır. Bu köpekler görev adamıdır. Hayat normal seyrinde sürerken bir kedi kadar uysal ve sakin olan bu köpekler, tehlike belirdiğinde gözü dönmüş bir canavar haline gelir.

Kangal cinsi bana nedense hep devlet bürokrasisini hatırlatıyor. Kangal sürüye sahip çıkar ama sahibi koyunu kesip yerken hissesine düşen kemiklere de hayır demez.
Devletin 100 yıllık Kürt politikasını, kangalın gözünden takip etmeyi deneyin. Sürünün sahibi ile bekçisini ayırarak.
Sosyal medya cengaverleri anlayabilsinler diye, onların zekâ düzeyini dikkate alarak tane tane anlatalım.
Bir tarafta devletin zirvesinde ve servetin tepesinde yani suyun kaynağında sürünün sahipleri ve görevli çobanları var. Ekonomi ve güvenlik bürokrasisinin başında farklı cinsten Kangallar. Sürü, biz oluyoruz. “Devlet” dediğimiz bizim sütümüzle, yünümüzle, etimizle geçiniyor. Yoldan çıkmış, arpa unundan yapılan yal yerine önüne atılan kemiğin tadına alışmış bürokrasiyi ayırıp geri kalana odaklanın.
100 yıllık Kürt sorunu, sadece Kürtleri değil hepimizi daracık çitlerin arasında yaşamaya mahkûm etmekten ibaretti. Geniş meraları, taze gür otları uzaktan seyrederek geçirilen bir 100 yıl. Demokrasi eksikliği, özgürlük yokluğu, üstelik bizi aç bırakıp kene gibi sırtımıza yapışıp iliğimizi sömüren iktidarların gerekçesi hep dağda gezinen kurtlardı.
Çözüm süreci, bizi daracık alanda nefes almadan yaşamaya mahkûm eden çitlerin yıkılması anlamına geliyor. Tekrarlıyorum: Sadece Kürtlerin değil, hepimizin.
Su kaynatanlar ve direnenler
Meclis’te oluşturulacak İzleme Komitesi’nde yer almayı reddeden Özgür Özel’i, Hevbendî’nin üyelerini gözaltına alan Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı ile birlikte aynı kefeye koyup su kaynatanlar arasında zikredemeyiz.
Devletin güvenlik bürokrasisi, meseleyi devletin bekası ve milleti ile bölünmez bütünlüğü adına altın değerinde bir fırsat olarak gördü ve akıllıca cesur adımlarla Süreci kotardı. Devletin en esaslı ontolojik sorunu, Örgütün silah bırakması ve yerine demokratik-barışçı araçlara kefil olmasıyla çözülmüş oldu. Daha ötesi Ortadoğu’da, Irak’ı ve Suriye’yi de içine alan Türk-Kürt barışı herkes için büyük kazanımların kapısını açıyor.
Bu büyük kazançların tek bir önşartı var: Demokrasi ve hukuk.
Anayasal güvencelerle somutlaşacak hukuk güvenliğinden başka bu barış durumunun başka garantisi ve sürükleyici gücü yok.
Peki, dört başı mamur bir hukuk güvenliğinin, yönetme hakkını düzenleyen demokrasinin kime ne zararı var?
Cevap net: AKP iktidarına.
Arkasındaki halk desteği azalan, demokrasi ve hukuk dışı yöntemlere müracaat ederek baskı ve zorlamalarla varlığını sürdürmeye kalkan iktidar dışında bu sürecin kaybedeni yok. Bu bir varsayım değil, aktüel politik rekabet iktidar adına tam olarak bu kâr-zarar hesabı üzerinde yürüyor.
Muhalif medyaya sudan bahanelerle el konulması, gazetecilerin tutuklanarak susturulması, içi kof belediye davaları, belediye başkanları ve milletvekillerinin AKP’ye transferi sadece ve sadece zayıflayan iktidarın güç gösterilerinden ibaret.
Kâğıttan kaplanın kocaman gölgesi demokrasi ve hukuk devletinin üzerine karabasan gibi çöküyor. Bir de muhalefeti susturma işi caydırıcı olması için meydan okuyarak, göstere göstere yapılıyor. El konulan medyanın yayın politikasının hemen dakikasında değiştirilmesi ne demek?
Varoluşunu ve koltuğunun güvenliğini etrafa korku salarak, baskı kurarak sağlamaktan başka çaresi kalmayacak kadar zayıflamış bir iktidar çözüm sürecini tamama erdirecek demokrasinin ve hukukun ağır yükünü omuzlarında nasıl taşıyabilir?
Silahlara veda, büyük çapta ve geri dönülmez şekilde gerçekleşti, artık barış evresindeyiz. Peki hukuk ve demokrasi adına tek bir ilerleme var mı? Anayasa, bilhassa AYM ve AİHM kararlarıyla ilgili hükümler fiilen uygulanıyor mu? Anayasa askıda. Değil hukuk devleti kanun devleti bile ortada görünmüyor. Tonlarca örnek arasından biri: “Masumiyet karinesi”ne neden sadece borsa soygunu gibi iktidarın yolsuzluk soruşturmalarında uyuluyor? Bu kadarı bile hukuk düzeninin işlemediğini, iktidarın Kürt sorunu gibi ağır bir sorunu sırtlayıp çözme yeteneğinin olmadığını göstermiyor mu?
Peki sebep ne?
İktidarın zorbalıktan başka sığınacak kalesi kalmadı, her şeylerini kaybetme korkusuna kapıldılar. Başkaca bir açıklama yok.
O zaman kendimize şu soruyu soralım: Çözüm süreci için bu iktidardan demokrasi ve hukuk adımı beklememiz doğru mu?
Kestirmeden sonuca ulaşalım: AKP iktidarı ile sürecin demokratikleşme aşamasına geçemeyiz. Bunun için seçimin olması ve yeni bir iktidar mimarisinin ortaya çıkması lâzım.
Özgür Özel’in açmazı buydu. Çok iyi formüle edip ifadeye dökemedi, ama haklıydı. Yeni Parti’nin İzleme Komisyonunda yer alması, iktidarın “mış gibi” haline payanda olmaktan ve muhalefeti baskı altına alacak yeni oyunlar kurmasına fırsat vermekten başka bir işe yaramaz. Süreci de aynı parantezin içine hapseder.
Eksik olan, çözüm süreci ve demokratikleşmeye dair YENİ Parti’nin temel politikasını hiç olmazsa kabaca ilan etmesi.
Durumu yeteri kadar anlatamasa da, YENİ Parti’nin izleme komitesinde yer almaması, süreci zora sokacak bir adım değil, tersine siyasetteki sıkışmayı ve çözümsüzlüğü teşhir edecek bir adım. Umutlarımızı seçim sonrasına ertelemek, bu arada barış pozisyonun sürdürmek gerçekçi bir tutum.
“En başa mı döndük?” endişesi uyandıran, Diyarbakır Başsavcılığı’nın soruşturma açıp Hevbendî liderlerini gözaltına alması, devletin güvenlik reflekslerinin henüz çözüm süreci ile başarılanlara uyum sağlayamadığını gösterdi. Neyse ki tutuklama olmadı. Demek, bu tür yol kazalarına müdahale edip düzeltecek bir akıl ve irade hükmünü yürütüyor.
Şunu anlamak çok mu zor: Şiddet sona erdikten sonra ülkenin güvenliğini, barışını ve millî birlik ve beraberliğini temin edecek en güçlü dinamik, insanların özgürce konuşması ve kafalarından geçenleri ifade etmeleri.
TBMM 467 milletvekilinin oyu ile, millet adına çerçeve yasa ile anayasa düzeyinde bir irade ortaya koydu. Asimilasyon yerine entegrasyon, sasaklama yerine özgürlük, baskı yerine ikna ve rıza. Marjinal olanı, güçlü bir ana akıma dönüştürme macerasını PKK ile tecrübe ettik. Şimdi neden aynı yanlışı tekrarlayalım. PSK’nın toplantısı da Hevbendî’nin ilanı da Kürt kamuoyunda ilgi görmemişti. Çıkan haberlere bakılırsa savcılığın soruşturması sayesinde Kürtler için ulusal bir gündem haline geldi.
Öcalan’a yakın medyanın (ANF gibi) bu konuyu, örgütlerin adını zikretmeden geçiştirmesi de manidar. Şiddet tekeli kalkınca doğal olarak Kürt siyaseti çoğullaşma eğilimine girdi. Öne çıkmak için iddia sahibi olmak gerekiyor.
PKK’nın 40 yıl boyunca peşinden koştuğu ulus devlet gibi siyasî ideallerin bugün marjinal gruplar tarafından yeni bir ütopya gibi öne sürülmesinin korkutucu ve ürkütücü bir yanı yok. Kürtlerin serbest tartışma ortamına, Türklerin de oradan duydukları en aşırı sözleri bile saygı ve sabırla dinlemeye ihtiyaçları var.
Paradigma kökten değişti. Dün devletin bekası adına tehdit kabul edilen fikirler bugün tersine serbestçe konuşulabildikleri için bu ülkenin çimentosunu tam kıvamında tutacak. Kürtler ve Türkler özgürce konuşup tartışabildikleri ve kendilerini ifade edebildikleri için kendilerini bu devletin ve bülkenin onurlu ve gururlu vatandaşları olarak hissedecek. Sadece ülke genelinde değil Kürtler arasında da demokrasiye ve özgür tartışma ortamına ihtiyaç var. PKK, Kürtler üzerinde hakimiyetini şiddet araçlarıyla tesis etti. Geçmişte kan davasına konu çok acı hatıralar var.
Kısaca Hevbendî için en başarılı tanıtım ve propaganda faaliyetini Diyarbakır Başsavcılığı yürütmüş oldu. Halbuki yüzyıllar öncesinden Vehbî durumu şu mısra ile ifade etmişti:
“Devlet, aheste gerektir cari.”
Kediler ve köpekler
50 haneli bir köyde, büyük kızımla beraber yaşıyoruz. Kızımın üç köpeği ve bir kedisi var. Evine bir yavru kedi alınca Çakır, yani büyük kedi küstü ve evi terk etti. Birkaç gün sonra yavru kedi çevreye alışınca ilk defa bahçeye çıktı. Üç köpek anında tanımadıkları bu yavru kediye saldırdılar. Bizim Çakır yıldırım gibi yetişti, çevik bir hareketle zıplayıp yere inene kadar üç köpeği de birer pati darbesi ile durdurdu. Köpeklerden biri Haymana Karası cinsinden çok iri ve cesur bir köpekti. Çakır’ın yavru kediyi koruması altına alması inanılmaz bir gösteriydi.
Kediler muhteşem yaratıklar. Köpekler gibi ağır, hantal ve aptal görünmüyorlar. Çok çevik, zeki ve uyanıklar. Köpek göreceği zararı, yani kedinin tırnaklarını göze alırsa onu öldürebilir. Buna da şahit oldum: İri ve güçlü bir kediyi Kangalın parçalamasına engel olamadım.
Köpeklerde çok güçlü bir koruma içgüdüsü var, kafası yere yapışmış uyur vaziyette bile kulaklar en küçük seste dikiliyor. En çok birbirlerinden nefret ediyorlar. Köpek kendi bölgesine başka köpeklerin girmesine izin vermiyor. Kediler ise hiçbir şeyi umursamaz görünüyor, hiçbir şeye aldırmıyor; ama avının da peşini bırakmıyor.
Köpek kıra ve güvenliğe ihtiyaç duyulan yerlere uygun bir yol arkadaşı, kedi ise büyük şehirlerin apartman dairelerinde tembel ve kendi dünyasında yaşamaya razı bir sinir topu gibi. İkisini bir arada barış içinde yaşatabilmek ise bize bağlı.
Kemal Burkay’dan ilham alarak soruyu basitleştirebiliriz:
Bir kediniz var mı?













