İSTANBUL (Medyascope) – Avrupa Adalet Divanı, Macaristan’ın çocukların erişimine açık alanlarda LGBTİ+ içerikleri yasaklayan düzenlemesinin AB hukukunu ihlal ettiğine hükmetti. Bu kararla birlikte Macaristan, Viktor Orbán döneminin en tartışmalı yasalarından biri olan bu yasayı değiştirmek zorunda.
Haberin özeti:
- Avrupa Adalet Divanı, Macaristan’ın LGBTİ+ içeriklerine yönelik düzenlemesinin AB’nin Temel Haklar Şartı’nı ihlal ettiğine hükmetti.
- Mahkeme, düzenlemenin cinsiyet temelli ayrımcılığı arttırdığını ve insan onurunu zedelediğini vurguladı.
- Viktor Orbán hükümeti, 2021’de çocukları koruma bahanesiyle LGBTİ+ karşıtı yasayı kabul etmişti.
- Seçimleri kazanan Péter Magyar, daha kapsayıcı bir yaklaşım benimseyeceğini açıkladı.
- AB, Macaristan’ın yasanın iptaline uyup uymadığını izleyecek ve uyumsuzluk halinde yaptırımlar uygulayabilir.
Macaristan’da seçimleri kaybeden Viktor Orban’a bir darbe daha geldi. Avrupa Adalet Divanı, Macaristan’ın 2021’de yürürlüğe koyduğu LGBTİ+ karşıtı düzenlemeyi hukuka aykırı buldu. Mahkeme, çocukların erişimine açık medya, eğitim materyalleri ve içeriklerde eşcinsellik ile cinsiyet geçişine ilişkin anlatıları yasaklayan hükümlerin hem Avrupa Birliği hukukunu hem de temel hakları ihlal ettiğine karar verdi. Budapeşte yönetiminin şimdi bu düzenlemeyi geri çekmesi gerekiyor.
Mahkeme, söz konusu yasanın yalnızca teknik bir mevzuat sorunu yaratmadığını, aynı zamanda çok sayıda temel hakkı ciddi biçimde ihlal ettiğini vurguladı. Kararda, düzenlemenin cinsiyet ve cinsel yönelim temelinde ayrımcılık yasağını çiğnediği, insan onurunu zedelediği ve LGBTİ+’ları damgaladığı belirtildi. Mahkeme ayrıca yasanın, LGBTİ+ bireyleri toplum için tehdit gibi gösterdiğini ve bu yönüyle AB’nin temel değerleriyle çeliştiğini kayda geçirdi.
Macaristan’da LGBTİ+ yasası ne zaman kabul edilmişti?
Orbán hükümeti bu yasayı 2021’de “çocukların korunması” gerekçesiyle çıkarmıştı. Düzenleme, okullardaki müfredatta, eğitim materyallerinde ve cinsel eğitim derslerinde eşcinselliği ya da cinsiyet geçişini konu alan içerikleri hedef aldı.
Medya ve reklamlarda da LGBTİ+ içeriklerine sınırlama getirdi; bu temaları işleyen film ve kitapların 18 yaş altına sunulmasını engelledi. Bazı yayınlar için geç saat şartı ve kitaplar için paketli satış zorunluluğu da yine bu dönemde yürürlüğe girdi.
Yasa, kabul edildiği günden bu yana hem insan hakları örgütlerinin hem de Avrupa Birliği kurumlarının gündemindeydi.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, düzenlemeyi o dönemde “utanç” diye nitelemişti. Avrupa Komisyonu da Avrupa Parlamentosu ve çok sayıda üye ülkenin desteğiyle dosyayı Avrupa Adalet Divanı’na taşıdı. Mahkemenin son kararıyla birlikte Budapeşte üzerindeki hukuki baskı yeni bir aşamaya geçti.
Avrupa Adalet Divanı’nın bu kararı, 16 yıl boyunca Macaristan’ı yöneten Viktor Orbán’ın seçim yenilgisi sonrası geldi. Orbán’ın uzun iktidar döneminin simge düzenlemelerinden biri olan yasa, şimdi hukuken de çökmüş oldu.
Seçimleri kazanan Péter Magyar ise daha kapsayıcı bir siyasi çizgi izleyeceğinin işaretini verdi. Magyar, seçim zaferinin ardından herkesin, başkalarına zarar vermediği sürece sevdiği kişiyle yaşayabilmesi gerektiğini söylemiş, toplanma özgürlüğü kapsamında Onur Yürüyüşü’ne de destek vermişti.
Avrupa Komisyonu şimdi Macaristan’ın kararı uygulayıp uygulamayacağını izleyecek. Budapeşte yönetimi hükme uymazsa, AB daha ileri adımlar atabilecek ve mali yaptırımlar dahil yeni süreçler başlatabilecek. Bu nedenle karar yalnızca bir hukuk zaferi değil, aynı zamanda Macaristan’ın Avrupa Birliği ile yıllardır süren değerler çatışmasında da kritik bir dönüm noktası olarak görülüyor.
Kaynak: Politico
