İSTANBUL (Medyascope) – Trump Çin’de ziyareti somut sonuç üretmezken, programda asıl gündem İran krizi ve yükselen petrol fiyatları oldu. Ömer Taşpınar’a göre Trump’ın düşen oy oranları, İran savaşı ve ekonomik baskılar nedeniyle Washington zorlanırken, İsrail’in de savaş sonrası siyasi destek kaybetmeye başladığı görülüyor.
Medyascope Yayın Yönetmeni Ruşen Çakır ile akademisyen Ömer Taşpınar, “Transatlantik” programında ABD-Çin ilişkilerinden İran krizine, İsrail siyasetinden Türkiye-ABD hattına kadar birçok başlığı değerlendirdi. Taşpınar’a göre ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin ziyareti “gafsız” geçti ancak somut sonuç üretmedi; buna karşın ziyaret, Washington’ın Pekin’le çatışmadan kaçınma eğilimini ortaya koydu.
Taşpınar, Trump’ın Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’e yönelik övgülerinin dikkat çektiğini belirterek, “Trump güçlü liderlere saygı duyuyor. Çin’in ekonomik ve askeri gücü Trump üzerinde etkili oluyor” dedi. Ona göre Pekin yönetimi, ABD’nin ticaret baskıları karşısında geri adım atmadı ve bu durum Washington’da Çin’in yükselişine dair algıyı daha da güçlendirdi.
Trump’ın desteği eriyor: “Ekonomi belirleyici oldu”
Programda ABD iç siyaseti de geniş yer tuttu. Taşpınar, Trump’ın kamuoyu desteğinin yüzde 30 seviyelerine gerilediğini söyledi. Bunun temel nedeninin ekonomi olduğunu vurgulayan Taşpınar, petrol fiyatlarındaki yükseliş, enflasyon ve tüketici güvenindeki düşüşün seçmeni olumsuz etkilediğini ifade etti.
Kasım ayındaki ara seçimlere dikkat çeken Taşpınar, Cumhuriyetçilerin özellikle Temsilciler Meclisi’nde ciddi kayıp yaşayabileceğini belirtti. Buna rağmen Trump’ın parti tabanı üzerindeki etkisini koruduğunu söyleyen Taşpınar, “Trump’ın desteklemediği adaylar Cumhuriyetçi ön seçimlerde kaybediyor” dedi.
İran krizi ve Hürmüz Boğazı gerilimi
Programın en geniş bölümü ABD-İran gerilimine ayrıldı. Taşpınar, bölgede “zar zor sürdürülen bir ateşkes” olduğunu ancak diplomatik sürecin tamamen tıkandığını söyledi. Ona göre ne Washington ne de Tahran topyekûn savaşa dönmek istiyor. Buna rağmen Hürmüz Boğazı üzerindeki kriz dünya ekonomisini sarsmaya devam ediyor.
Taşpınar, İran’ın boğazdaki geçişleri fiilen kısıtladığını, ABD’nin ise İran petrolünü engellemeye çalıştığını anlattı. Bu durumun petrol fiyatlarını küresel ölçekte artırdığını belirten Taşpınar, “Amerika ekonomik baskıya İran’dan daha az dayanıklı” değerlendirmesinde bulundu.
Trump’ın İran politikasının Amerikan kamuoyunda destek görmediğini savunan Taşpınar, “Amerikan seçmeni bu savaşın neden başladığını anlamıyor” dedi. Trump’ın “petrol fiyatları umurumda değil” açıklamasını da büyük bir siyasi hata olarak nitelendirdi.
“Netanyahu zor durumda”
Taşpınar’a göre İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu de savaşın ardından siyasi olarak zayıfladı. Trump’ı İran’a karşı sert müdahaleye ikna eden ismin Netanyahu olduğunu belirten Taşpınar, İsrail’in kısa sürede rejim değişikliği beklentisinin gerçekleşmediğini söyledi.
ABD kamuoyunda savaşın “İsrail’in savaşı” olarak görülmeye başladığını ifade eden Taşpınar, bunun İsrail’e yönelik desteği aşındırdığını savundu. Ona göre İsrail son dönemde Hamas ve Hizbullah karşısında taktik başarılar kazansa da bunları stratejik üstünlüğe dönüştüremedi.
“Türkiye-İsrail savaşı söylemi abartılıyor”
Programda Türkiye-İsrail ilişkileri de gündeme geldi. Taşpınar, İsrail’de zaman zaman dile getirilen “sırada Türkiye var” söylemlerinin daha çok iç kamuoyuna yönelik sansasyonel çıkışlar olduğunu söyledi.
Türkiye ile İsrail arasında Suriye’de örtülü denge mekanizmalarının bulunduğunu belirten Taşpınar, Azerbaycan petrolünün Türkiye üzerinden İsrail’e taşınmasının da iki ülkenin tamamen kopmadığını gösterdiğini ifade etti. Kürt meselesinde İsrail etkisinin abartıldığını savunan Taşpınar, “Türkiye’nin attığı adımların arkasında yalnızca İsrail tehdidini görmek gerçekçi değil” dedi.
Erdoğan-Trump görüşmesi iddiası
Yayının sonunda Çakır, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın haziran ayında Washington’a gidebileceği yönündeki kulis bilgilerini sordu. Taşpınar ise Trump’ın NATO zirvesi için Ankara’ya gelip gelmeyeceğinin belirsiz olduğunu, olası bir Washington ziyaretinin “zirveye katılmama ihtimalini telafi etmeye yönelik bir hamle” olabileceğini söyledi.
