İSTANBUL (Medyascope) – ABD’nin İran’a yönelik askeri seçenekleri ve abluka planlarını genişletme hazırlıkları, enerji piyasalarını sarsmaya devam ediyor. Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması küresel arzı tehdit ederken, petrol fiyatları sert yükseldi. Petrolün varil fiyatı 120 doları aştı, ş u anda 113 dolar seviyesinde.
ABD ile İran arasındaki gerilimin tırmanabileceğine dair haberler, küresel enerji piyasalarında sert dalgalanmalara yol açtı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM), Başkan Donald Trump’a İran’a yönelik “kısa ve güçlü” bir saldırı planı sunmaya hazırlandığı iddiaları, petrol fiyatlarını son yılların zirvesine taşıdı. Gece geç saatlerde petrol fiyatı 120 doları aştı.
Brent ham petrolünün varil fiyatı yaklaşık yüzde 7 artarak 126 doların üzerine çıktı ve Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden bu yana en yüksek seviyeyi gördü. ABD tipi ham petrol (WTI) de yükselişini sürdürerek 109 dolar civarına ulaştı.
Hürmüz Boğazı neden kritik?
Enerji piyasalarındaki asıl kaygı, dünyanın petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın haftalardır fiilen kapalı olması. İran’ın, ABD-İsrail saldırılarına karşılık olarak bu su yolundaki gemileri hedef alabileceğini açıklaması, küresel arzda ciddi kesinti riskini artırdı.
ABD ise İran limanlarına yönelik ablukayı sürdürmekte kararlı. Washington yönetimi, İran’ın tehditlerine devam etmesi halinde bu ablukayı uzatmayı planlıyor.
Petrol fiyatları neden hızla yükseliyor?
Uzmanlara göre piyasa, askeri bir tırmanma ihtimaline son derece hassas tepki veriyor. Nanyang Teknoloji Üniversitesi’nden ekonomi profesörü Yeow Hwee Chua, çatışmanın büyüme ihtimalinin bile “küresel enerji arzı üzerinde orantısız etkiler yaratabileceğini” belirtiyor.
ABD’de enerji yöneticilerinin Trump ile bir araya gelerek savaşın tüketici üzerindeki etkisini sınırlama yollarını tartışması da piyasadaki endişeleri artırdı. Yatırımcılar, yükselen petrol fiyatlarının enflasyonu tetikleyebileceğinden kaygı duyuyor.
İran ekonomisi nasıl etkileniyor?
Savaşın ekonomik etkileri İran’da da derinleşiyor. Ülkede enflasyon yüzde 53,7’ye yükselirken, riyal rekor düşük seviyelere geriledi. İran hükümeti, çatışmanın yaklaşık iki milyon kişinin işini kaybetmesine yol açtığını açıkladı.
Washington’un uzun süreli abluka planı, İran’ın petrol ihracatını daha da kısıtlamayı hedefliyor ancak Tahran yönetimi alternatif ticaret rotalarıyla bu baskıya dayanabileceğini savunuyor.
Dünya Bankası, İran savaşının yol açtığı aksaklıkların sürmesi halinde enerji fiyatlarının 2026’da yüzde 24 artabileceği uyarısında bulunuyor. Bu da küresel enflasyon ve büyüme açısından yeni bir baskı dalgası anlamına geliyor.
Kaynak: BBC








