ABD Başkanı Donald Trump, İran ile ateşkesi görüşmeler ilerleyip sonuçlanana kadar tek taraflı olarak uzatacağını açıkladı. Pakistan’ın arabuluculuğunda yeniden başlaması beklenen görüşmeler ise hâlâ belirsizliğini koruyor.
Haberin özeti
- ABD Başkanı Donald Trump, İran ile ateşkesi tek taraflı olarak uzatacağını açıkladı ancak limanlardaki ambargo devam edecek.
- Ateşkes, Pakistan’ın arabuluculuğuyla yeniden müzakere edilen görüşmelerin netleşmemesi anlamına geliyor.
- Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Trump’a teşekkür etti ve kapsamlı bir barış anlaşması umduğunu belirtti.
- Petrol fiyatları, Trump’ın açıklamasının ardından dalgalı bir seyir izledi ve 98,48 dolara geriledi.
Bilmeniz gerekenler
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile ABD arasında savaşın yeniden tırmanmasını önleyebilecek ama aynı zamanda yeni bir gerilim hattı da yaratabilecek açıklamalarına bir yenisini daha ekledi.
Kendi sosyal medya hesabı Truth Social üzerinden paylaşım yapan Trump, iki haftalık ateşkesin, İran tarafının ortak bir teklif hazırlayıp sunmasına ve görüşmelerin bir sonuca ulaşmasına kadar uzatılacağını söyledi.
Trump’ın İran ile ateşkesi tek taraflı olarak uzatma kararı, tek başına bir yumuşama mesajı anlamına gelmiyor çünkü Trump, ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukayı da aynı süre boyunca sürdüreceğini açıkça ilan etti.
Trump’ın açıklamasına göre bu karar, Pakistan yönetiminin devreye girmesiyle alındı. ABD Başkanı, Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asim Munir ile Başbakan Şahbaz Şerif’in, İran’a yönelik saldırının ertelenmesini istediğini belirtti.
Trump, İran hükümetinin “ciddi şekilde bölündüğünü” savundu ve İranlı liderler ile temsilcilerin ortak bir teklif hazırlayabilmesi için süre tanıdığını söyledi. Buna karşılık ABD ordusuna, ablukayı sürdürme ve “diğer tüm açılardan hazır ve muktedir durumda kalma” talimatı verdiğini de ekledi.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a düzenledikleri saldırılarla başlayan savaş, 8 Nisan’da Pakistan’ın arabuluculuğuyla varılan iki haftalık ateşkesle durmuştu. Bu ateşkesin süresi 22 Nisan’da doluyordu.
Ateşkes uzatıldı, baskı politikası değişmedi
Trump’ın duyurduğu karar, ilk bakışta diplomasiye alan açan bir adım gibi görünse de, açıklamanın tonu ve içeriği Washington’ın baskı siyasetinden geri adım atmadığını gösteriyor.
Ateşkesin uzatılması, ABD tarafının yeni bir askeri hamleyi şimdilik ertelediğine işaret. Buna karşılık İran limanlarına yönelik ablukanın sürdürülmesi, Tahran üzerindeki ekonomik ve stratejik baskının devam edeceği anlamına geliyor.
Bu yönüyle Trump’ın açıklaması, bir yandan “görüşmelere kapı açık” mesajı verirken diğer yandan İran’a, masaya zayıf koşullarda oturması için baskı uygulayan bir çerçeve çizdi.
Pakistan Başbakanı Şerif’ten Trump’a teşekkür
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de Trump’ın kararını memnuniyetle karşıladı. Şerif, Trump’a ateşkesi uzatmayı kabul ettiği için teşekkür etti ve her iki tarafın da ateşkese uymayı sürdürmesini umduğunu söyledi.
Ayrıca Şerif, İslamabad’da yapılması planlanan ikinci tur görüşmelerde kapsamlı bir barış anlaşmasına ulaşılması temennisini dile getirdi.
İslamabad’daki görüşmelerde son durum ne?
Ateşkesin uzatılması, görüşmelerin takviminin netleştiği anlamına gelmiyor.
ABD ile İran arasında, yine Pakistan’ın başkenti İslamabad’da gerçekleştirilmesi planlanan barış görüşmelerinin yapılıp yapılmayacağı konusunda günlerdir belirsizlik vardı. Bu belirsizlik, son 24 saatte daha da görünür hale geldi.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, 21 Nisan’da beklendiği gibi İslamabad’a gitmedi ve Washington’da kaldı. Trump’ın açıklamasının ardından Beyaz Saray da Vance’in Pakistan’a barış görüşmeleri amacıyla yapacağı ziyaretin iptal edildiğini doğruladı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, daha önce BBC’ye yaptığı açıklamada, ABD ile yapılacak görüşmeler için Pakistan’a bir heyet gönderip göndermeme konusunda henüz bir karar almadıklarını söylemişti. Trump’ın ateşkesi uzatacağını açıklamasının ardından da İran Meclis Başkanı ve ülkenin baş müzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf ya da İran Dışişleri Bakanlığı’ndan doğrudan bir açıklama gelmedi.
ABD ile İslamabad’daki ilk tur görüşmelere katılan İranlı milletvekili Mahmud Nabavian, X hesabından yaptığı paylaşımda, “bundan sonra” ABD ile müzakerelerde bulunmanın “tamamen zararlı ve mantıksız” olduğunu söyledi.
Petrol fiyatları düştü
ABD ile İran arasında Pakistan’da görüşmeler yapılıp yapılmayacağının belli olmaması nedeniyle petrol fiyatları 21 Nisan boyunca dalgalı bir seyir izledi. Günün erken saatlerinde Brent petrolün varil fiyatı yüzde 5’ten fazla artarak 100 doları aştı.
Trump’ın ateşkesi uzatacağını açıklamasının ardından petrol fiyatları yeniden 98,97 dolara geriledi. Yine de bu seviye, 21 Nisan sabahı piyasalardaki açılış fiyatlarının üzerinde kaldı.
22 Nisan sabah saatleri itibarıyla da petrolün varil başına fiyatı 98,48 dolar.
Sürecin bundan sonrası neye bağlı?
Şu aşamada en kritik soru, İran’ın gerçekten ortak bir teklif sunup sunmayacağı ve bunun ardından ikinci tur görüşmeler için net bir tarih belirlenip belirlenmeyeceği.
Trump ateşkesi uzattığını duyurdu ama aynı açıklamada ablukayı sürdüreceğini de ilan etti. İran tarafı ise henüz resmî ve net bir müzakere onayı vermedi. Pakistan arabuluculuk çabalarını sürdürse de, tarafların masaya hangi koşullarda döneceği belirsizliğini koruyor.
