İSTANBUL (Medyascope) – İngiltere’de Keir Starmer’ın istifa kararı, İşçi Partisi’nde liderlik yarışını başlattı. Yarışın en güçlü ismi ise eski Manchester Belediye Başkanı, koronavirüs salgını döneminde “Kuzeyin Kralı” lakabını alan ve geçen hafta yeniden parlamentoya dönen Andy Burnham. Peki daha önce iki kez İşçi Partisi liderliğini deneyip kaybeden Burnham, bu kez başbakanlığa nasıl bu kadar yaklaştı?
Haberin özeti:
Bu özet yapay zekâ tarafından hazırlanmış ve editör tarafından kontrol edilmiştir.
- Keir Starmer’ın istifasıyla İşçi Partisi’nde liderlik yarışı başladı, Andy Burnham en güçlü aday olarak öne çıkıyor.
- Burnham, Makerfield ara seçiminde kazanarak parlamentoya döndü ve birçok İşçi Partisi milletvekilinin desteğini aldı.
- Daha önce iki kez İşçi Partisi liderliğine aday olan Burnham, bu kez başarı şansını artırdı.
- Burnham, Manchester’ın ilk büyükşehir belediye başkanı olarak ulaşım politikalarıyla dikkat çekti ve ‘Kuzeyin Kralı’ unvanını kazandı.
- Ekonomi, Burnham için büyük bir sınav olacak; destekçilerine göre liderlik becerileri güçlü, ancak eleştirmenleri ise onu ‘siyasi bukalemun’ olarak görüyor.
İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın istifa kararının ardından İşçi Partisi’nde gözler Andy Burnham’a çevrildi.
Daha önce iki kez İşçi Partisi liderliği için yarışan ancak iki denemesinde de başarılı olamayan Burnham, bu kez Downing Street’e en yakın isim. Geçen hafta Makerfield bölgesinde yapılan ara seçimi kazanarak parlamentoya dönen Burnham, birçok İşçi Partisi milletvekilinin desteğini arkasına aldı.
Burnham, liderlik yarışına girmeyi planladığını doğruladı. Starmer döneminin eski sağlık bakanı Wes Streeting’in kendisine karşı aday olmayacağını açıklaması da Burnham’ın önünü açtı.
Başbakanlığa giden kapı nasıl açıldı?
Burnham’ın önündeki en önemli engel, parlamentoya geri dönmekti. Bu engel geçen hafta Makerfield ara seçiminde aşıldı.
Burnham, göçmen karşıtı Reform UK partisinin adayını 9 binden fazla oy farkla geride bıraktı. İşçi Partisi’nin bölgedeki oy oranını 2024 genel seçimlerindeki yüzde 45 seviyesinden yüzde 55’e yaklaştırdı.
Bu zafer, Reform UK’nin uzun süredir anketlerde önde göründüğü bir dönemde İşçi Partisi milletvekillerine moral verdi. Burnham destekçilerine göre bu sonuç, onun Nigel Farage liderliğindeki popülist sağa karşı İşçi Partisi’ni yeniden ayağa kaldırabilecek isim olduğunu gösterdi.
Burnham’ın 22 Haziran Pazartesi günü parlamentoda yemin etmesi bekleniyor.
Andy Burnham kimdir?
1970’de Liverpool’da doğdu. Cheshire’daki sakin bir banliyö köyü olan Culcheth’te büyüdü.
Babası British Telecom’da mühendis, annesi ise bir aile hekiminde resepsiyon görevlisiydi. Ailesi İşçi Partisi’nin sıkı destekçisiydi. Burnham da siyasete erken yaşta ilgi duymaya başladı.
Burnham, Liverpool’daki işsizlerin hayatını anlatan BBC dizisi Boys from the Blackstuff’tan etkilenerek 14 yaşında İşçi Partisi’ne katılmaya karar verdiğini anlatıyor.
Koyu bir Everton taraftarı olan Burnham, çocukluğunda rekabetçi ve spor tutkunu biri olarak hatırlanıyor. Lancashire okul kriket takımında hızlı atıcıydı.
Burnham ve iki kardeşi, ailelerinde üniversiteye giden ilk kişiler oldu. Andy Burnham, Cambridge Üniversitesi’nde İngilizce okudu ancak daha sonra kaleme aldığı Head North adlı kitabında, Cambridge’de kendisini ait hissedemediğini ve “sahtekar gibi” hissettiğini yazdı.
The Smiths ve The Stone Roses gibi kuzeyli indie gruplara duyduğu ilginin, ona kimlik ve özgüven kazandırdığını söyledi.
Westminster’a ilk adım
Üniversiteden sonra kısa süre gazetecilik yaptı. Ardından siyasette ilk önemli adımını, İşçi Partili Tessa Jowell için araştırmacı olarak çalışarak attı.
Daha sonra Kültür Bakanı Chris Smith’in özel danışmanı oldu. 2001 yılında ise Manchester yakınlarındaki Leigh bölgesinden milletvekili seçildi.
Burnham, Tony Blair döneminde alt düzey bakanlık görevlerinde bulundu. Gordon Brown döneminde ise kabineye girdi; Hazine Baş Sekreteri, Kültür Bakanı ve Sağlık Bakanı olarak görev yaptı.
Bu hızlı yükseliş, onu İşçi Partisi’nin genç ve parlak isimlerinden biri haline getirdi.
Hillsborough dönüm noktası oldu
Burnham’ın siyasi kariyerindeki en önemli kırılmalardan biri Hillsborough faciası oldu.
1989’da Sheffield’daki Hillsborough Stadyumu’nda yaşanan izdihamda 97 Liverpool taraftarı hayatını kaybetmişti. Burnham, Kültür Bakanı olduğu dönemde facianın 20. yıl anma töreninde protesto edildi.
Bu protesto onda derin bir etki bıraktı. Burnham daha sonra konuyu kabinede gündeme taşıdı ve facia hakkında ikinci bir soruşturma açılmasına katkı sağladı.
Hillsborough aileleriyle kurduğu bağ, Burnham’ın “adalet” ve “kuzeyin sesi” imajını güçlendiren başlıklardan biri oldu.
İki kez liderliği denedi, iki kez kaybetti
Burnham, İşçi Partisi liderliğini daha önce iki kez denedi.
2010 yılında Gordon Brown’ın genel seçim yenilgisi sonrası istifa etmesiyle başlayan liderlik yarışına katıldı. Beş aday arasında dördüncü oldu; yarışı Ed Miliband kazandı.
2015’te yeniden aday oldu. Bu kez başlangıçta favorilerden biri olarak görülüyordu ancak seçimi Jeremy Corbyn kazandı.
Burnham, daha sonra Corbyn’in gölge kabinesinde içişlerinden sorumlu gölge bakan olarak görev yaptı. Bu dönem, onun parti içindeki konumunu tartışmalı hale getirdi.
Eleştirmenleri Burnham’ı, siyasi rüzgâra göre pozisyon değiştiren bir isim olarak görüyor. Destekçileri ise onun farklı dönemlerde farklı kanatlarla çalışabilmesini, geniş kesimlerle bağ kurma becerisi olarak yorumluyor.
“Kuzeyin Kralı” lakabı nasıl doğdu?
Burnham, 2017’de Westminster’dan ayrıldı ve Manchester’ın seçimle gelen ilk büyükşehir belediye başkanı olmak için yarıştı.
Oyların yüzde 60’ından fazlasını alarak seçildi. 2021’de daha da büyük bir farkla yeniden seçildi.
Belediye başkanı olarak en çok ulaşım politikalarıyla öne çıktı. Manchester, Londra dışındaki bölgeler arasında otobüs hizmetlerini yeniden kamu kontrolüne alan ilk yer oldu. Bu hizmetler daha sonra “Bee Network” markası altında diğer ulaşım araçlarıyla entegre edildi.
Burnham’ın ulusal ölçekte yıldızının parladığı an ise koronavirüs salgını oldu.
Bölgesel karantina kısıtlamaları sırasında Boris Johnson hükümetini İngiltere’nin kuzeyine “küçümseyici” davranmakla suçladı. Manchester’a önerilen mali desteği yetersiz buldu ve merkezi hükümete açıkça meydan okudu.
Bu çıkışı ona “Kuzeyin Kralı” lakabını kazandırdı.
Londra merkezli siyasete karşı
Burnham’ın siyasi çizgisinde en tutarlı başlıklardan biri, İngiltere siyasetinin ve medyasının fazla Londra merkezli olduğu eleştirisi.
İlk parlamento konuşmasından bu yana bölgesel eşitsizliklere dikkat çekiyor. Ona göre ülkenin yetki ve kaynakları Londra’dan bölgelere doğru dağıtılmalı.
Burnham kendisini bugün “parti öncelikli” değil, “yer öncelikli” bir siyasetçi olarak tanımlıyor. Toplulukların ulaşım, altyapı, kamu hizmetleri ve yerel ekonomi gibi hayatlarını doğrudan etkileyen alanlarda daha fazla söz sahibi olması gerektiğini savunuyor.
Solda mı, merkezde mi?
Burnham’ın siyasi pozisyonu yıllar içinde değişti.
Blair döneminde yükselen ve partinin merkez kanadına yakın görülen Burnham, Corbyn döneminde gölge kabinede görev aldı. Zamanla su ve enerji gibi temel sektörlerin kamulaştırılmasını savundu.
Brexit referandumunda Avrupa Birliği’nde kalma yanlısıydı. Yaşamı boyunca İngiltere’nin yeniden AB’ye katıldığını görmek istediğini de söyledi. Ancak Brexit’e güçlü destek verilen Makerfield ara seçiminde, yeniden üyelik fikrini öne çıkarmayacağını belirtti.
Son dönemde de daha merkeze yakın mesajlar verdi. Büyük ölçekli kamulaştırmalar için kamu maliyesinin fazla kısıtlı olduğunu söyledi ve İngiltere’nin yakın zamanda AB’ye dönmeyeceğini kabul etti.
Bu nedenle muhalifleri onu “siyasi bukalemun” olmakla suçluyor. Starmer da 2022’de Burnham’ın değişen pozisyonlarıyla alay ederek, Dünya Kupası üzerinden farklı takımları destekleyen biri gibi davrandığını ima etmişti.
Ekonomi onun için en büyük sınav olacak
Burnham’ın önündeki en büyük soru işaretlerinden biri ekonomi.
Geçen yıl hükümetin “tahvil piyasalarına bağımlı” olduğunu söylemesi tepki çekmişti. Burnham daha sonra bu sözlerinin yanlış yorumlandığını savundu.
İngiltere’nin yüksek borçlanma maliyetleri, zayıf büyüme, kamu hizmetlerindeki baskı ve savunma harcamaları gibi sorunları, Burnham’ın manevra alanını daraltabilir.
Destekçilerine göre Burnham, Starmer’dan farklı olarak seçmenle daha doğrudan bağ kurabilen, daha iyi hikâye anlatan ve daha iyimser bir lider profili çiziyor.
Muhaliflerine göre ise Downing Street, Manchester belediye başkanlığından çok farklı. Başbakanlıkta her gün onlarca krizle uğraşmak zorunda kalacak ve hangi siyasi kavgayı seçeceği üzerinde daha az kontrole sahip olacak.
İşçi Partisi için kurtarıcı mı, risk mi?
Burnham’ın destekçileri onu İşçi Partisi’nin Reform UK’ye karşı en güçlü kozu olarak görüyor.
Nigel Farage liderliğindeki Reform UK, uzun süredir kamuoyu yoklamalarında önde görünüyor. İşçi Partisi ise Starmer döneminde ciddi destek kaybı yaşadı.
Burnham’ın Makerfield zaferi, parti içinde onun “seçmenle yeniden bağ kurabilecek” bir isim olduğu düşüncesini güçlendirdi.
Ancak Burnham’ın liderliği kesin bir çözüm değil. Parti içindeki bazı isimler, onun net ve cesur bir çizgi ortaya koyması gerektiğini düşünüyor. Aksi halde Starmer’dan sonra aynı sorunların yeni bir liderle devam edeceği uyarısı yapılıyor.
Burnham için bu kez mesele yalnızca İşçi Partisi liderliğini kazanmak değil. Üçüncü denemesinde başarılı olursa, İngiltere’nin son 10 yıldaki yedinci başbakanı olarak ülkenin en zor siyasi dönemlerinden birini devralacak.
Kaynak: BBC, New York Times, Reuters
