İSTANBUL (Medyascope) – Suriye’de Beşar Esad’ın devrilmesinin ardından iktidara gelen Ahmed eş-Şara liderliğindeki parlamento ilk kez toplandı. Parlamentonun görevi, ülkenin yeni anayasasını hazırlamak ve demokrasi için zemin hazırlamak.
Suriye’de yeni parlamento 12 Temmuz Pazar günü ilk kez toplandı. Toplantı, Suriye’nin geçici Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara liderliğindeki Heyet Tahrir eş-Şam (HTŞ) militanlarının Beşar Esad’ı devirmesinden 19 ay sonra gerçekleşti.
- Şara son 70 üyeyi atadı, Suriye’de Esad sonrası yeni Meclis toplanıyor
- Suriye’de Esad sonrası ilk “seçim”: Kürtler, Aleviler ve Dürziler tepkili
Meclisin kısıtlı yetkilerine rağmen toplantı ülkenin siyasi geçişinde bir dönüm noktası oldu.
Parlamentonun açılması, Şara’nın “kapsayıcı yeni düzen” sözünü test edecek bir atılım olarak görülüyordu. Suriye, Esad ailesi tarafından yönetilirken yasama organı sadece polis devletinin onay makamı olarak tanımlanıyordu.
Parlamentodaki açılış konuşmasında vekillere hitap eden Şara, “Bu konseyi hakikat ve adaletin platformu haline getirelim” dedi.
Parlamento nasıl kuruldu?
Ülkenin geçici yönetim düzenine göre 210 sandalyeli Meclis’in üyelerinin üçte ikisi geçen yıl bölgesel seçim kurulları tarafından seçildi. Şara, kalan 70 üyeyi 1 Temmuz’da atadı.
Suriyeli yetkililer, yıllar süren savaşın milyonlarca insanı yerinden etmesi ve nüfus kayıtlarına olan güveni azaltmasıyla bu sistemin gerekli olduğunu söyledi. Diğer taraftan eleştirenler, bunun yürütme organına seçim süreci üzerinde geniş bir kontrol yetkisi verdiğini belirtti.
Suriye halkı, doğrudan seçim eksikliği ve kadınların yeterince temsil edilmemesi gerekçesiyle Şara’nın parlamento oluşturma mekanizmasını eleştirdi. Sivil toplum örgütleri, başbakanın yokluğunda tüm yürütme yetkisinin Şara’nın elinde toplanmasını kınadı.
Şara olası genel seçimleri destekleyecek mi?
Şara, altyapı ve belgeleme imkanları sağlandığı sürece genel seçimlerin yapılmasını desteklediğini söyledi.
2025 yılında yürürlüğe giren geçici anayasa bildirgesinde parlamentonun yetkileri sınırlandırılmış ve hükümetin parlamentonun güvenoyu alması şartı kaldırılmıştı.
Meclis, kanun teklif etme ve onaylama gücüne sahip. Ayrıca kalıcı bir anayasa kabul edilip seçimler düzenlenene kadar yasama yetkisini elinde bulunduracak.
Anayasa bildirisini hazırlayan komite üyesi Abdel Halim al-Awak, 99 oyla meclis başkanı seçildi.
Şara, parlamentonun ilk görevlerinden birinin yeni anayasa taslağını hazırlayacak komiteyi kurmak olacağını söyledi.
Parlamentoda kadınların oranı yüzde 10
Eski bir El Kaide militanı olan ve cihatçı geçmişiyle bilinen Şara, Esad’ı devirdikten sonra yeni bir özgürlük çağı vaat etti ancak iktidardaki ilk yılı hükümet yanlısı savaşçılar ile azınlık gruplarının üyeleri arasında yaşanan çeşitli çatışmalarla sarsıldı.
Mecliste 15’i Şara tarafından atanan 21 kadın milletvekili bulunuyor. Yetkililer, milletvekillerinin etnik ve dini azınlık istatistiklerine dair resmî bilgi yayınlamadı.
Resmi olmayan veriler, geçen yıl seçilen koltukların 10’unun Kürtler, Hıristiyanlar ve Esad’ın mensup olduğu Aleviler dahil olmak üzere çeşitli azınlık gruplara gittiğini gösteriyor.
Ağırlıklı olarak Dürzi nüfusun yaşadığı Süveyda eyaleti için ayrılan üç koltuk ise henüz doldurulmadı.
Yetkililer, Süveyda için milletvekili seçiminin “koşullar uygun hale gelene kadar” ertelendiğini söyledi. Birleşmiş Milletler’e (BM) göre, Temmuz 2025’te Dürzilerle ittifak kuran savaşçılar tarafından ele geçirildikten bu yana devlet kontrolü dışında kaldı.
Derleyen: Cemre Sanlav
