İSTANBUL (Medyascope) – Zeytin Dalı programının bu bölümünde Müge İplikçi’nin konuğu Prof. Dr. Meriç Hızal oldu. Yaşamını, sanatsal yolculuğunu, felsefesini ve eserlerinin ardındaki ilham kaynaklarını İplikçi’ye anlatan Hızal, taşla kurduğu özel bağı ve sanatının toplumsal meselelere nasıl ayna tuttuğunu ele aldı.
Prof. Dr. Meriç Hızal sanatsal kariyerini, kişisel ve kültürel etkileşimlerle şekillenen felsefesini ve eserleri aracılığıyla toplumsal bilinci artırma çabasını anlattı. Çocukluğunun geçtiği Edirne’den etkilendiğini söyleyen Hızal, Selimiye Camii’nin mezar taşlarının, renkli çarşılarının ve Roman bandolarının duygu dünyasını beslediğini ve ilk estetik deneyimlerini sağladığını dile getirdi.
Hızal, Şiirle dolu bir ailede büyüdüğünü, babasının Nâzım Hikmet’i, dedesinin ise Pir Sultan Abdal’ı ezbere bildiğini söyledi:
“Ben şiirle beslendim. İlk ödülümü de Orhan Kemal’in elinden aldım. Bu bir şiir ödülüydü. Sorbonne’da eğitim gören bir de büyük halam vardı. Paris’ten gelirken kitaplar, dergiler ve kartpostallar getirirdi. David’ler, Michelangelo’lar, Carpeaux’lar… Bir genç için bütün bunlar büyüleyici şeylerdi. Ben de onlarla beslendim. Büyük halamın evinde resim yapılırdı. Örneğin Velázquez’in ‘Aynalı Venüs’ü gerçek boyutlarında çalışılırdı. Nusret Karaca da halamın yaklaşık üç metrelik bir portresini yapmıştı. Bütün bunlarla iç içe yaşamanın beni beslediğini düşünüyorum.
“Aynı güneşin altındayız ve kimsenin bir dile ihtiyacı yok”
Hızal, resim öğretmeni Hikmet Kayhan’ın önerisiyle heykel bölümünü tercih etmesinin, kariyerinde bir dönüm noktası olduğunu söyledi.
Eserlerinde güneş saatlerine sıklıkla yer veren Hızal, güneşi insanlar arasında ortak bir değer olarak gördüğünü söyledi. Babasının çocukluk arkadaşlarını anlatırken kullandığı “Annelerimiz aynı güneşte çamaşır kurutmuş” sözünün kendisini derinden etkilediğini belirten Hızal, şunları söyledi:
“Aynı güneşin altındayız ve kimsenin bir dile ihtiyacı yok. Eğer arada yanıltıcı ve ayırıcı unsurlar bulunmuyorsa insanların birbirini anlaması, sevmesi ve anlaşması çok kolay.”
“Al Yazma heykeli” 476 kadının anısına yapıldı
Hızal, 2012’de Antalya’da hayata geçirilen “Al Yazma” adlı eserini öldürülen kadınların anısına yaptığını anlattı. Çalışmaya başlamadan önce bir gazetenin arşivine üye olduğunu belirten Hızal, 1936’dan 2012’ye kadar yayımlanan haberleri sayfa sayfa taradığını ve kimliği belirlenebilen 476 kadının adına ulaştığını söyledi.
Kadınların isimlerini anıtta yaşatmak istediğini belirten Hızal, “İnsanın onurunu teslim etmek gerekiyor. Onlara, ‘Ben sizi anladım ve hissettim’ demeliydim. Bu nedenle isimlerini bir yere yazmam gerekiyordu” dedi.
Eserin yazma biçiminde tasarlanmasını, kadınların ardından geride kalan eşarplardan hareketle düşündüğünü anlatan Hızal, “Kırmızı hem yaşam arzusunu ve aşkı hem de şiddeti ve ölümü içeriyor. Bu nedenle kırmızıyı seçtim” diye konuştu.
Meriç Hızal, anıtın üzerindeki deliklerden içeri giren güneş ışığının kadınların isimlerini görünür kıldığını söyleyerek ziyaretçilerin “Ben o kadın değilim ama olabilirdim” duygusunu yaşamasını amaçladığını belirtti.
Hızal, anıtın yapım sürecinde kendisine yaklaşan ve eşi tarafından ölümle tehdit edildiğini söyleyen bir kadının, “Senin bu yaptığın şey bunu engelleyebilecek mi?” diye sorduğunu anlattı. Bu sorunun karşısında yanıt veremediğini belirten Hızal, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bu çok ağır bir soruydu. Buna ‘Evet’ diyemedim. Fakat o kadın, birilerinin kendisini düşündüğünün farkına vardı. Bunu bile sağlayabildiysem önemli.”
