İSTANBUL (Medyascope) – Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, 2017’den bu yana cezaevinde bulunan Osman Kavala’nın ikinci başvurusuna ilişkin kararını açıkladı. İkinci kez hak ihlali kararı veren Büyük Daire, Kavala’nın en kısa sürede serbest bırakılması gerektiğini belirtti.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, iş insanı ve sivil toplum aktivisti Osman Kavala’nın ikinci başvurusuna ilişkin kararını açıkladı.
Mahkeme; ifade özgürlüğü, toplantı ve örgütlenme özgürlüğü, adil yargılanma hakkı ile özgürlük ve güvenlik hakkının ihlal edildiğine karar verdi. Ayrıca haklara getirilen kısıtlamaların amacı dışında kullanılmasını yasaklayan 18. maddenin ve ağırlaştırılmış müebbet cezasının gözden geçirilmesini sağlayacak bir mekanizmanın bulunmaması nedeniyle insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağının ihlal edildiğini tespit etti.
“Kavala v. Türkiye (no. 2)” olarak adlandırılan davanın kararı, Strazburg’daki İnsan Hakları Binası’nda yapılan kamuya açık oturumda duyuruldu. AİHM Başkanı Mattias Guyomar, “Tespit edilen ihlallerin ciddiyeti göz önünde bulundurulduğunda, davalı devletin başvuranın mümkün olan en kısa sürede serbest bırakılmasını sağlaması gerektiğini belirtmektedir” dedi.
“Mahkemeler kötü niyetle hareket etti”
Büyük Daire, Kavala’nın 10 Aralık 2019’dan itibaren özgürlüğünden yoksun bırakıldığı bütün dönemin keyfi olduğunu ve Sözleşme’de öngörülen meşru amaçlara dayanan makul gerekçeler bulunmadığını belirtti.
Mahkeme kararında, “Yetkililer, başvuranın tutukluluğunun devamını sağlamak ve iç hukukun gereklerini dolanmak amacıyla alternatif gerekçeler arayarak kötü niyetle hareket etti” denildi. AİHM ayrıca Kavala’nın mahkûmiyetinin “açık bir adalet inkârının” yaşandığı bir yargılama sonucunda verildiğini ve bu nedenle mevcut tutukluluğun da AİHS anlamında hukuka uygun sayılamayacağını kaydetti.
Büyük Daire ayrıca Türkiye’nin Kavala’ya 70 bin euro manevi tazminat ve 43 bin 342 euro 57 sent yargılama gideri ödemesine karar verdi.
- AİHM kararına rağmen 9 yıldır hapiste tutulan Osman Kavala kimdir?
- Osman Kavala’nın yargılanma kronolojisi
Söz konusu başvuru, AİHM’in Kavala hakkında 10 Aralık 2019’da verdiği ilk kararın ardından devam eden tutukluluk sürecini, ceza yargılamasını ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını konu alıyordu.
Kavala’nın ikinci başvurusu ne ile ilgili?
Kavala’nın 18 Ocak 2024’te yaptığı ikinci başvuru, 2019 kararının ardından alınan tüm tedbirleri kapsıyor. Başvuruda Türkiye’nin AİHS’nin yedi maddesini ihlal ettiği ileri sürüldü.
Başvuruya konu olan ve ihlal edildiği savunulan AİHS maddeleri şunlar:
- 3. madde: İnsanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağı
- 5. madde: Özgürlük ve güvenlik hakkı
- 6. madde: Adil yargılanma hakkı
- 7. madde: Kanunsuz ceza olmaz ilkesi
- 10. madde: İfade özgürlüğü
- 11. madde: Toplantı ve dernek kurma özgürlüğü
- 18. madde: Haklara getirilecek kısıtlamaların sınırlanması
Kavala’nın 18 Ocak 2024 tarihli başvurusuna ilişkin Kavala / Türkiye (no. 2) davasının duruşması Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi’nde 25 Mart’ta görülmüştü.
Karar tahliye yolunu açar mı?
AİHM kararları, AİHS’nin 46. maddesi uyarınca taraf devletler açısından bağlayıcı. Kararların uygulanmasını Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi denetliyor. AİHM, 2019’da Kavala’nın derhal serbest bırakılması gerektiğine hükmetmiş; Büyük Daire de 2022’de Türkiye’nin bu karara uymadığını tespit etmişti.
Bu nedenle açıklanacak kararın yalnızca Kavala’nın bireysel durumu açısından değil, Türkiye’nin AİHM kararlarına uyma yükümlülüğü ve Avrupa insan hakları sisteminin bağlayıcılığı açısından da yakından izlenmesi bekleniyor.
