İSTANBUL (Medyascope) – ABD Başkanı Donald Trump, Cumhuriyetçi adaylar kasım ayındaki ara seçimleri kazanırsa her yetişkin Amerikalıya beş bin dolar vereceğini açıkladı. Maliyeti bir trilyon doları aşacak bu planın nasıl finanse edileceğine dair ayrıntı verilmedi.
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump, kasım ayındaki ara seçimlerde Cumhuriyetçilerin Kongre’nin her iki kanadını da kazanması hâlinde her yetişkin Amerikalıya 5 bin dolar ödeme yapacağını söyledi. Maliyeti bir trilyon doları aşması beklenen planın nasıl finanse edileceğine ilişkin ise ayrıntı verilmedi.
“5 bin dolarlık temettü” vaadi
Trump, Cumhuriyetçi Parti’nin düzenlediği kongrede yaptığı konuşmada şöyle dedi:
“Cumhuriyetçiler Temsilciler Meclisi’ni ve Amerika Birleşik Devletleri Senatosu’nu, ikisini birden kazanırsa, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki her yetişkin vatandaşa 5 bin dolarlık bir temettü vereceğim.”
Trump, paranın Kanada’da, Çin’de ya da Almanya’da değil, ABD’de harcanmasını istediklerini söyledi. Harcamanın nasıl denetleneceği belli değil.
Vance: “Bu tartışmalı bir fikir değil”
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ödemelerin Trump’ın geniş kapsamlı gümrük tarifesi programından elde edilen gelirle finanse edilebileceğini belirtti. Vance, Fox News’e verdiği röportajda “Başkanın bahsettiği şey, temelde Amerikalı işçiler için bir temettü” dedi ve şöyle devam etti:
“Olağanüstü miktarda gelir elde ediyoruz çünkü Amerika Birleşik Devletleri Başkanı, Amerikan işçilerini istismar eden yabancı şirketlere ve ülkelere karşı duruyor. Bunun tartışmalı bir fikir olduğunu düşünmüyorum.”
Demokratlar ve uzmanlardan itiraz
Demokratlar vaadi “boş bir söz” olarak nitelendirdi, bazı çevreler ise planın yasal ve uygulanabilir olup olmadığını sorguladı.
Eski Cumhuriyetçi stratejist ve anketör Robert Moran, BBC World Service’in Newsday programına yaptığı değerlendirmede vaadin seçim takviminin bir parçası olarak görülmesi gerektiğini söyledi:
“Bu olağanüstü bir vaat ve paranın nereden geleceğinden emin değilim ama seçim sezonundayız.”
Moran, öneriyi “ilginç bir soruna getirilen yeni bir çözüm” olarak tanımladı ve tarihsel eğilimin, başkanın partisinin ara seçimlerde Kongre’de koltuk kaybetmesi yönünde olduğunu hatırlattı.
Plan yasal mı?
ABD’de federal yasalar, oy kullanmayı etkilemeye yönelik ödemeleri yasaklıyor. Bu tartışma 2024 başkanlık seçimi öncesinde de gündeme gelmişti.
2024’te Trump’ı destekleyen ve o zaman milyarder olan Elon Musk , yedi kritik eyalette belirli bir dilekçeyi imzalayan kayıtlı seçmenlere nakit teşvik sunmuştu. Bazı uzmanlara göre ise Trump’ın vaadi, yasal olan bir vergi indirimi taahhüdü olarak değerlendirilebilir.
New Mexico’da avukatlık yapan John Day, planın yasal olacağını söyledi. Day, Associated Press’e yaptığı açıklamada bunun “belirli bir yönde oy kullanmaları için kişilere yapılan bir ödeme” değil, kampanya sırasında tüm yetişkin ABD vatandaşlarına yönelik genel bir vaat olduğunu belirtti.
New York Times’a konuşan bir seçim hukuku uzmanı ise Trump’ın vaadinin ABD Anayasası’nın Birinci Ek Maddesi’nin güvence altına aldığı ifade özgürlüğü kapsamında da değerlendirilebileceğini söyledi.
İran savaşı ve petrol fiyatları gölgesinde
Trump’ın vaadi, ABD ve İsrail’in Şubat ayında İran’la başlattığı savaşın etkisiyle ABD’de yükselen fiyatlar tartışmasının ortasında geldi.
İran’ın karşılık olarak Körfez’deki ABD üslerine ve müttefiklerine yönelik saldırılarının yanı sıra, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı büyük ölçüde kapatması, küresel petrol fiyatlarında dalgalanmaya yol açtı.
Trump, 9 Eylül’de destekçilerine savaşın ara seçimlerden önce bitmeyeceğini ve petrol fiyatlarının o zamana kadar düşmeyeceği uyarısında bulundu. Trump, kısa vadeli ekonomik sıkıntının Tahran’ın nükleer silah geliştirmesini önlemeye değer olduğunu savundu.
Daha önce de benzer vaatler vardı
Trump’ın bu tür bir ödeme önerisi ilk kez değil.
Trump, daha önce gümrük tarifesi gelirleriyle finanse edilecek iki bin dolarlık çekler önermişti, ABD’de geçmişte başka siyasetçiler de seçim başarısı karşılığında ekonomik ödüller vadetmişti.
Trump ayrıca COVID-19 salgınının doruğunda Georgia’daki Demokratlar, Senato’nun kontrolünü ele geçirmeleri halinde iki bin dolarlık yardım ödemesi vadetmişti.
ABD’de harcamaları Kongre onaylıyor. 3 Kasım’da yapılacak ara seçimler, Trump’ın Cumhuriyetçi Parti’sinin hem Temsilciler Meclisi’ndeki hem de Senato’daki çoğunluğunu koruyup korumayacağını belirleyecek.
Trump, Dallas’taki konuşmasında ödemeler için Kongre’den onay isteyip istemeyeceğini belirtmedi.
Kaynak: BBC
