İSTANBUL (Medyascope) – Medyascope Yayın Yönetmeni Ruşen Çakır, “Hesapta, yasaklamak yasak olacaktı!” başlıklı yayınında İstanbul ve Ankara Cumhuriyet Başsavcılıkları tarafından yürütülen soruşturmalar kapsamında çok sayıda X hesabının erişime engellenmesini değerlendirdi.
Gazeteci Ruşen Çakır, X’te aralarında akademisyen, ekonomist, gazeteci ve siyasetçilerin de bulunduğu 194 hesabın erişime engellendiğini, söz konusu hesapların toplam takipçi sayısının 12 milyona ulaştığını belirtti.
Çakır, engellemelerin önemli bölümünün fon soruşturmasına ilişkin paylaşımlar nedeniyle gerçekleştiğini aktararak, sosyal medya platformlarına yönelik erişim engellerinin Türkiye’de giderek olağanlaşmasına ve bunun ifade özgürlüğü üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
Çakır, İfade Özgürlüğü Derneği’nin tespitlerine işaret ederek X’te engellenen hesap sayısının 194 olduğunu, ancak tespitlerin devam etmesi nedeniyle bu sayının artabileceğini belirtti. Engellenenler arasında ekonomist ve akademisyen Bilge Yılmaz, akademisyen Veysel Ulusoy ve ekonomi gazetecisi Uğur Gürses’in de bulunduğunu aktaran Çakır, hesapların büyük bölümünün fon meselesiyle ilgili paylaşımlar yaptıkları için erişime kapatıldığını belirtti.
Çakır, erişim engellerinin uygulanma biçimine de dikkat çekti. Sulh ceza hakimliklerinden alınan kararların X, Meta veya diğer platformlara iletildiğini, platformların kararı belirli bir süre içinde uygulamak zorunda olduğunu söyleyen Çakır, daha önce dört saat olan sürenin iki saate indirildiğini belirtti. Çakır, kararlara uyulmaması halinde şirketlerin para cezası ve bant daraltması gibi yaptırımlarla karşılaşabildiğini aktardı.
“Yasaklama rutine bindi”
Erişim engellerinin geçmişte de uygulandığını hatırlatan Çakır, Gezi döneminde sosyal medya platformlarına yönelik engellemelerin ve bant daraltmalarının öne çıktığını söyledi. Sonraki süreçte sosyal medya şirketlerine Türkiye’de temsilci bulundurma zorunluluğu getirildiğini belirten Çakır, bunun ardından mahkeme kararlarının platformlar tarafından daha hızlı uygulanabildiğini kaydetti.
Çakır, erişim engeli getirilen hesapların Türkiye’de görünmez hale geldiğini, ancak VPN kullanılarak veya Türkiye dışından takip edilebildiğini aktardı. Hesap sahiplerinin yeni hesaplar açarak iletişimlerini sürdürmeye çalıştığını belirten Çakır, eski takipçi kitlesine yeniden ulaşmanın ise uzun zaman aldığını söyledi.
Son dönemde LGBTİ+ kuruluşlarına yönelik “Ailem Güvende” operasyonuna ilişkin paylaşımlar nedeniyle de çok sayıda hesabın engellendiğini belirten Çakır, 13 Eylül itibarıyla en az 31 LGBTİ+ ağırlıklı hesaba erişim engeli getirildiğini aktardı.
Evrensel Gazetesi, Uluslararası Af Örgütü ve Barış Akademisyenleri gibi kuruluşların hesaplarının da engellendiğini hatırlattı.
“İnsanların susması isteniyor”
Çakır, sosyal medyanın artık yalnızca iletişim değil, aynı zamanda haber alma ve haber takip etme açısından da temel bir araç haline geldiğini belirtti. Sosyal medya paylaşımları nedeniyle erişim engellerinin yanı sıra gözaltı, soruşturma, tutuklama ve cezaların da gündeme gelebildiğini söyleyen Çakır, yasaklamaların artık olağanüstü dönemlerle sınırlı olmadığını savundu.
Fon soruşturmasına ilişkin hangi paylaşımların erişim engeli kapsamına alındığının açık olmadığını belirten Çakır, “Fonu konuşmayan yok. Mecburen herkes bir şekilde konuşuyor. Orada nasıl bir kriter var?” diye sordu. Sulh ceza hakimliklerinin ilgili kurumlar tarafından hazırlanan değerlendirmeleri yeterince sorgulamadan onayladığını savunan Çakır, sosyal medya platformlarının da Türkiye’deki yaptırımlar nedeniyle kararları uyguladığını belirtti.
Çakır, Türkiye’de erişim engellerinin ve yasaklamaların artık sıradanlaştığını belirterek, “İnsanların susması isteniyor” dedi. Buna rağmen gerçekleri aktarmaya çalışan kişi ve kurumların bulunduğunu söyleyen Çakır, vatandaşların bu kişilere destek vermesinin ifade özgürlüğü mücadelesini kolaylaştıracağını vurguladı.
