ANKARA (Medyascope) – AKP’nin fon krizine ilişkin Meclis’e sunduğu kanun teklifi, tasfiye sürecindeki fon yatırımcılarına 1 milyon TL’ye kadar ara ödeme yapılmasını, fonları zarara uğratanların şahsen sorumlu tutulmasını ve el konulan malvarlığının yatırımcıların zararını karşılamak üzere kullanılmasını öngörüyor. Teklife göre kamu kaynağı kullanılmayacak.
AKP fon krizine ilişkin geçici olarak uygulanmak üzere, Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi’ni Meclis’e sundu. AKP Grup Başkanı Abdullah Güler teklife dair detayları bugün (9 Ekim) TBMM’de düzenlediği basın toplantısında açıkladı.
Kamu kaynağı kullanılmayacak
Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) 17 Eylül’de müdahalede bulunduğu fonların piyasaların genel resmini göstermediğini söyleyen Güler, tasfiyedeki fonların toplam portföy büyüklüğünün hanehalklarının finansal varlıklarının yüzde 2,4’üne tekabül ettiğini söyledi. Tasfiye halindeki 131 fonun, sistemdeki toplam fon sayısının yüzde 4,6’sını oluşturduğunu belirten Güler “Sorun asla söz konusu değildir. Tam tersi üstüne gideceğiz, kararlılıkla mücadele edeceğiz, bu virüsü bünyeden söküp atacağız. İşte bu teklifimizle tam da bunu gerçekleştirmek istiyoruz” dedi.
Güler, kanun teklifiyle piyasaların “sağlam gövdesini korumayı”, sermaye piyasalarını her türlü riskten arındırmayı amaçladıklarını kaydetti. Kanun teklifinin sermaye piyasaları için genel bir tasfiye rejimi getirmediğini; yalnızca SPK’nın tasfiyesine karar verdiği 131 fondan, kanunun yayımı tarihinde tasfiyesi tamamlanmamış olan fonlara yönelik geçici bir düzenleme olduğunu belirten Güler teklifin detaylarını paylaştı.
Güler, kanun teklifiyle, Fon İzleme ve Koordinasyon Kurulu veya SPK’nın alacağı kararlarda kamu kaynağı kullanılmayacağını vurguladı.
SPK gözetiminde tasfiye yürütülecek
AKP’nin sunduğu dokuz maddelik kanun teklifinde amaç birinci maddede “Fon varlıklarının adil, şeffaf ve etkin biçimde tasfiyesi, fon malvarlığından hukuka aykırı çıkarılan değerlerin geri kazanılması, eksik kalan tutarların sorumlulardan tahsili ve elde edilen değerlerin fon pay sahiplerine ödenmesi” şeklinde açıkladı.
İkinci maddeyle kanunun uygulanmasında kullanılacak tanımlar düzenlendi. Fon pay sahibi, ilgili kuruluşların kayıtlarının mutabakatı sonucunda tasfiye bakiyesinden ödeme alma hakkı tespit edilen katılma payı sahibi olarak tanımlandı. Geri kazanım hesabı, tahsil ve iade edilen tutarların Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) nezdinde, TMSF malvarlığından ayrı ve fon bazında izleneceği özel hesap olarak belirlendi.
Fonların tasfiyesinin SPK’nın gözetim ve denetiminde, görevlendirilen kuruluşlarca yürütülmesi öngörüldü. SPK’nın varlıkların tespiti, değerleme, nakde çevirme, fon pay sahipliğinin belirlenmesi, ara ve nihai ödemeler ile dağıtım usullerini belirleyebileceği belirtildi.
Sorumlular ödeme mekanizması dışında
Tasfiye ile görevli kuruluşların, yatırımcı menfaati ve mümkün olan en yüksek ekonomik değeri elde etmesi için özen göstereceği ifade edilirken; gerekli koşullarda geri alım, hâkim ortağa satma hakkı, toptan satış, özel emir, farklı fiyat marjı ve Borsa dışı satış yöntemlerine imkânı sağlandığı kaydedildi.
Teklifin üçüncü maddesi “Tasfiye sürecinde tahsil edilen tutarlar, fonun yönetim ve tasfiyesi için yapılan zorunlu giderler düşüldükten sonra tasfiye malvarlığına dâhil edilir. Tasfiyenin tamamlanmasından sonra tahsil edilen tutarlar ise mükerrer ödemeye yol açmayacak şekilde geri kazanım hesabına aktarılır” denildi.
Ayrıca fon pay sahipliğinin Merkezi Kayıt Kuruluşu Anonim Şirketi (MKK), İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketi (Takasbank), Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu (TEFAS), portföy saklama kuruluşları ve dağıtım kuruluşlarının kayıtlarının mutabakatıyla belirleneceği belirtildi. Kanunda belirtilen sermaye piyasası fiillerini işlediği veya birlikte hareket ettiği SPK tarafından tespit edilen sorumluların ödeme mekanizmasının dışında tutulacağı vurgulandı.
1 milyonluk ara ödeme, olağan dışı kazanlara isteğe bağlı iade
Net yatırım tutarı, ara ödeme ve nihai ödemeler teklifin dördüncü maddesinde düzenlendi. Buna göre tasfiye malvarlığının tüm fon pay sahiplerine ödeme yapılmasına yetecek ölçüde nakde dönüşmemesi halinde, fiilî nakit giriş ve çıkışları esas alınarak net yatırım tutarı MKK tarafından hesaplanacak.. Bu hesaplamada TÜİK’in açıkladığı tüketici ve üretici enflasyon değişimlerinin ortalaması alınarak “ilk giren ilk çıkar” yöntemi kullanılacak.
Fon pay sahiplerine, tasfiye bakiyesinden alacakları ödemelerden mahsup edilmek üzere ara ödemeler yapılacak. Net yatırım tutarı 1 milyon TL’nin altında ise bu tutarda; 1 milyon TL ve üzerinde ise en fazla 1 milyon TL ara ödeme yapılabilecek. Dağıtılabilir nakdin yeterli olmaması hâlinde, mevcut nakdin fon pay sahipleri arasında en fazla sayıda fon pay sahibine ödeme yapılmasını teminen SPK’ya yetki veren bir yöntem kurulacak.
Nihai ödemede, fon pay sahibine tasfiye malvarlığından, geri kazanım hesabından veya diğer hukuki yollardan daha önce yapılan ödemeler düşülecek.
Kanun teklifi “isteğe bağlı iade” düzenlemesi de yapıyor. Buna göre gerçeğe aykırı fon değerleri üzerinden çıkış yapanlar ile fiyatları gerçeğe aykırı oluşmuş paylardan olağan dışı kazanç sağlayanların, objektif emsal getiri ölçütlerini aşan tutarları; SPK’nın ilan ettiği hesaplara isteğe bağlı olarak iade edilebilecek. Tasfiye edilen fonların getirileri hesaplamaya dahil edilmeyecek.
Görevden ayrılmak sorumluluğu ortadan kaldırmayacak
Teklifin beşinci maddesi, fon malvarlığından mevzuata aykırı çıkarılan değerler ve şahsi sorumluluk üzerine düzenlendi. Portföy yönetim şirketinin zararı karşılayamacağı anlaşıldığı durumda, fonun zarara uğratılmasında payı olanlar da şahsen sorumlu tutuldu:
“Zarar veya kayıptan öncelikle fonun kurucusu ve/veya yöneticisi olan portföy yönetim şirketi sorumludur. Bu tutarın portföy yönetim şirketinden tamamen veya kısmen tahsil edilememesi veya edilemeyeceğinin açıkça belli olması hâlinde, fonun zarara veya kayba uğratılmasında sorumluluğu Kurulca (SPK) belirlenen gerçek ve tüzel kişiler ile bu kişilerle birlikte hareket ettiği tespit edilenler, şahsen sorumludur.”
Bu maddede dikkat çeken düzenleme görevden ayrılmanın sorumluluğu ortadan kaldırmadığı vurgusuyla oldu: “Bu fıkra kapsamındaki kişilerin görevlerinden ayrılmış olmaları, görev yaptıkları veya yönetim ya da kontrolü ellerinde bulundurdukları dönemde gerçekleştirilen işlem ve kararlardan doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.”
SPK, tasfiye işlemleri ile denetim ve inceleme sonuçlarını dikkate alarak her bir fon bakımından zarar veya kayıp tutarını, zarar veya kayıpta sorumluluğu bulunan gerçek ve tüzel kişileri ve sorumlu oldukları tutarları belirleyerek TMSF’ye bildirecek. TMSF tahsil ve takip işlemlerini başlatacak ve Bankacılık Kanunu’nu ilgili hükümleri çerçevesinde süreci işletecek.
El konulan malvarlığının fon pay sahipleri yararına geri kazanılması
Ceza soruşturması ve kovuşturması kapsamında el konulan veya müsadere edilen ve ilgili fonla bağlantısı bulunan malvarlığı değerlerinin fon pay sahipleri yararına geri kazanılması ise altıncı maddede düzenlendi. Bu maddede, hukuken doğrudan iade edilebilen para ve sermaye piyasası araçlarının ilgili fona veya geri kazanım hesabına aktarılabileceği belirtildi.
Doğrudan devredilemeyen malvarlığı için TMSF’nin kayyum olarak atanarak dava sonucu beklenmeksizin satış veya tasfiye yapabilmesi; mahkemece fon malvarlığından çıktığı veya fon zararının karşılığı olduğu belirlenen müsadere konusu değerlerin Hazine yerine ilgili fona veya geri kazanım hesabına aktarılması öngörüldü.
Kanun teklifinde “Tahsil ve/veya iade edilen tutarlar ile suçla bağlantılı malvarlığı değerlerinden ilgili fona veya fon pay sahiplerine aktarılmasına karar verilen tutarlar, TMSF nezdinde her bir fon için ayrı alt hesaplarda geri kazanım hesabı olarak izlenir. Bu tutarlar TMSF’nin kendi malvarlığından ayrıdır” hükmü de yer aldı. Bu hükümle, geri kazanım hesaplarının fon pay sahiplerine ödeme amacıyla kullanılmasının güvenceye alındığı belirtildi.
Olağan tasfiye tamamlanmışsa geri kazanım hesaplarında toplanan tutarların, Yatırımcı Tazmin Merkezi’ne (YTM) aktarılarak katılma payı sahipliği oranında dağıtılacağı, işlem maliyetinin altında kalan küçük ödemelerin sonraki dağıtımlara eklenmek üzere izleneceği ifade edildi.
131 fonun tasfiyesinden itibaren geçerli, yürütme sorumluluğu Cumhurbaşkanı’nda
Teklifin yedinci maddesiyle, kanunun uygulanmasından doğan işler ile dava ve takipler için SPK ve YTM’nin, dışarıdan avukatlık ve diğer hizmetlerin temin edilebileceği düzenlendi. Uygulama usul ve esaslarının SPK tarafından, TMSF’nin görev alanına giren konularda TMSF’nin görüşü alınarak belirleneceği kaydedildi.
Düzenlemede hüküm bulunmayan hallerde Sermaye Piyasası Kanunu, CMK, Bankacılık Kanunu ve ilgili diğer mevzuatın bu düzenlemeye aykırı olmayan hükümleri uygulanacak.
Sekiz ve dokuzuncu maddelerinde, kanunun SPK’nın 131 fonu tasfiye kararı aldığı 17 Eylül 2026’dan itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği ve kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı’nın yürüteceği kaydedildi.
