İsrail’de seçmenler, 27 Ekim’de sandık başına gidiyor. Ülkenin en uzun süre görev yapan başbakanı Binyamin Netanyahu ile eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot arasındaki rekabet öne çıkarken İsrail seçimlerinin kilit isimleri kimler, hangi politikaları savunuyorlar?
İsrail, 27 Ekim’de 2019’dan bu yana altıncı kez genel seçime gidiyor. Ülke, 38 yıl aradan sonra ilk kez dört yıllık görev süresini tamamlayan bir parlamentonun ardından sandık başına gidiyor.
Seçim, İsrail’in Gazze’yi işgali ve Lübnan ve İran ile girilen savaşın ardından yapılan ilk genel seçim olacak.
İşte İsrail seçimlerinin kilit isimleri ve görüşleri:
Binyamin Netanyahu
İsrail’in en uzun süre görev yapan başbakanı Binyamin Netanyahu (77), milliyetçi Likud Partisi’nin lideri. Savaşlara, siyasi krizlere ve yolsuzluk suçlamalarına rağmen uzun yıllardır İsrail siyasetinin en etkili isimlerinden biri.
Netanyahu’nun destekçileri, kendisinin güvenlik ve ekonomi politikalarını ve ABD Başkanı Donald Trump ile yakın ilişkilerini öne çıkarıyor. Zaten Trump da birkaç gün önce seçimlerde Netanyahu’ya desteğini açıkladı.
Netanyahu, 7 Ekim 2023 saldırılarından önceki güvenlik ve istihbarat başarısızlıkları nedeniyle ağır eleştirilerle karşı karşıya.
Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), 2024 yılında Gazze’de savaş suçları ve insanlığa karşı suç işlendiği gerekçesiyle Netanyahu hakkında tutuklama kararı çıkardı.
Netanyahu ayrıca İsrail’de rüşvet, dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçlamalarıyla yargılanıyor.
Gadi Eisenkot
Gadi Eisenkot (66)a, merkezde konumlanan Yashar! Partisi’nin lideri ve Netanyahu’nun en güçlü rakibi.
Fas kökenli Yahudi bir işçi ailesinden gelen Eisenkot, yaklaşık 40 yıl İsrail ordusunda görev yaptı ve Genelkurmay Başkanlığına kadar yükseldi.
7 Ekim saldırılarının ardından Netanyahu’nun savaş kabinesinde gözlemci olarak yer alan Eisenkot, sekiz ay sonra Başbakan’ı açık bir stratejiye sahip olmamakla suçlayarak görevinden ayrılmıştı.
Eisenkot, kendisini Netanyahu’ya karşı daha ılımlı bir alternatif olarak konumlandırıyor ancak Filistinlilere yönelik güvenlik politikalarında sert bir çizgiyi savunuyor.
İsrail ordusunun “Dahiye Doktrini” olarak bilinen askeri stratejisinin şekillenmesinde önemli rol oynayan Eisenkot, silahlı grupların saldırı düzenlediği bölgelerde orantısız güç kullanılmasını öngören yaklaşımıyla tanınıyor.
Gazze’deki savaşta bir oğlunu ve iki yeğenini kaybeden Eisenkot, hükümet kurmayı başarırsa İsrail’in ilk Mizrahi kökenli başbakanı olabilir. Mizrahiler, Yahudi halkının 4000 yıl önceki başlangıcından bu yana Ortadoğu ve Kuzey Afrika´yı hiç terk etmemiş Yahudiler.
Naftali Bennett
Naftali Bennett (54), eski başbakanlardan biri. Sağcı ve dindar bir siyasetçi olan Bennett, merkez siyasetçi Yair Lapid’le birlikte Beyachad (Birlikte) adlı ortak seçim listesinin liderliğini yürütüyor.
Modern-Ortodoks dindar bir Yahudi olan Bennett, eşi Gilat ve dört çocuğu ile birlikte ülkenin Ra’anana şehrinde yaşıyor.
Özel bir teknoloji şirketinde çalışan Bennett, Kudüs İbrani Üniversitesi’nde hukuk eğitimi gördü ve ardından 1999 yılında bir startup (bir pazar ihtiyacını giderme amacı taşıyan ve yenilikçi bir ürün, süreç veya servis sunan müesseseler) kurdu. Daha sonra New York’a taşınan Bennett, kurduğu yazılım şirketi Cyota’yı 2005 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) bulunan güvenlik firması RSA’ya 145 milyon dolara sattı.
Aynı zamanda eski bir komando olan Bennett, bir zamanlar Netanyahu’ya en yakın isimlerden biriydi. Ancak Bennett, 2006 ve 2008 yılları arasında Netanyahu’nun özel kalemliğini yapmasına karşın zaman içerisinde Netanyahu ile görüş ayrılıkları yaşadı.
2013 yılında, aktif siyasete “kendi başına” adım atan Bennett aşırı sağcı, milliyetçi ve muhafazakar Yahudi Evi Partisi’ne katıldı. Bennett, 2013 yılından bu yana İsrail siyasetinde kurulan koalisyon hükümetlerinde savunma, eğitim ve ekonomi bakanlıkları görevlerini üstlendi.
Filistin’de iki devletli çözüme karşı çıkan Bennett, işgal altındaki Batı Şeria’da yeni İsrail yerleşimleri inşa edilmesini destekliyor.
Bennett, 2021’de sol partilerle ve bir Arap partisinin de yer aldığı koalisyonu kurarak başbakan olmuştu. Yair Lapid’le yaptığı güç paylaşımı anlaşması kapsamında yönettiği hükümet, 2022’de sona erdi.
Bennett’in Netanyahu’yla temel anlaşmazlıkları Filistin meselesinden çok, güvenlik yönetimi ve Başbakan’ın İsrail yargı sistemiyle yaşadığı çatışmalarda yoğunlaşıyor.
Itamar Ben-Gvir
İsrail’in Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir (50), aşırı sağcı Otzma Yehudit (Yahudi Gücü) Partisi’nin lideri.
Irak kökenli bir ailenin çocuğu olarak 1976’da Kudüs’te doğan Ben-Gvir 18 yaşındayken İsrail Ordusu’nda görev yapmadı. Bu, normalde seçilmenin önünde büyük bir engel olarak görülüyordu ancak geçmişte siyasi görüşleri yüzünden İsrail Ordusu’nun görev yapmasına izin vermediğini söyledi.
Hukuk eğitimi gören Ben-Gvir’in sertlik yanlısı ideolojik tutumu, küçük yaştan itibaren ultra Ortodoks Koch hareketine katılmasıyla oluştu. Hareket New York’ta 1990’da suikasta uğrayan Haham Meir Kahane tarafından kurulmuştu.
Hareket hem İsrail’de hem de ABD’de “terör örgütü” olarak görülüp, yasaklanan tek İsrailli siyasi grup.
Militan milliyetçi ve Filistinli karşıtı ideolojileri savunuyorlardı ve destekçilerinden biri olan ABD-İsrail çifte vatandaşı doktor Baruch Goldstein 1994’te bir canide en az 29 Filistinliyi katletmişti.
Ben-Gvir’in kendisi de Filistinlilere yönelik şiddeti kışkırtma ve gerçekleştirmekle sekiz kez suçlandı. 2007’de ırksal şiddeti kışkırtmak ve terör örgütlerine destek verme suçlamasından hüküm giydi.
Ben-Gvir İsrail’in milliyetçi ve siyonist bir devlet olduğuna inanıyor ve İsrail’in yanında bir Filistin devleti kurulmasına karşı çıkıyor.
2022 seçimlerinde partisinin kazandığı sandalyeler, Netanyahu’nun koalisyonunu daha da sağa taşıdı ve Ben-Gvir’e bakanlık yolunu açtı. Kabineye girdiğinden bu yana tekrar tekrar İsrail’in Gazze Şeridi’nin tümünü işgal etmesi ve bölgedeki Filistinlilerin “gönüllü göçe” teşvik edilmesi çağrısı yaptı.
Ben-Gvir, Gazze’de yeniden Yahudi yerleşimleri kurulmasını ve yaklaşık iki milyon Filistinlinin bölgeden kendi ifadesiyle “gönüllü göçünü” savunuyor.
Mansur Abbas
52 yaşındaki Mansur Abbas’ın asıl mesleği diş hekimliği. Evli ve üç çocuk babası olan Abbas, Aşağı Celile bölgesinin El-Mağar beldesinde ikamet ediyor.
Kudüs’teki İbrani Üniversitesi’nden mezun olan Abbas, diş hekimi olarak bir süre mesleğini yaptı. Üniversitede okurken Arap Öğrenciler Komitesi’nin başkanlık görevini yürüttü ve 2007 yılında İslami Hareket Güney Şubesi Genel Sekreterliği görevini üstlendi. 2010 yılında ise bu hareketin başkan yardımcısı seçildi.
İsrail’de 2019 yılında yapılan seçimlerde Birleşik Arap Listesi’ne (Ra’am) liderlik eden Abbas, o yılki seçim sonuçları ile parlamentoya girdi. 2019’dan itibaren yapılan tüm seçimlerde de barajı aşarak Knesset’e girmeye hak kazandı.
23 Mart’ta düzenlenen seçimlerde Ortak Arap Listesi blokundan ayrılma kararı alan ve seçimlere tek başına giren Mansur Abbas liderliğindeki Ra’am, yüzde 3,25’lik seçim barajını geçti ve koalisyon müzakerelerinde anahtar parti konumuna geldi.
Abbas koalisyon görüşmelerinde işgal altındaki Batı Şeria topraklarının çoğunu ilhak etmeyi savunan ve başbakanlık koltuğuna oturacak olan Naftali Bennett ve partisi ile aralarındaki ideolojik farklılıkları bir kenara koydu ve anlaşmaya imza attı. Böylece Ra’am, bir İsrail hükümet koalisyonuna katılan ilk Arap partisi oldu.
Abbas’ın siyasi stratejisi, İsrail-Filistin çatışmasından ziyade İsrail vatandaşı Filistinlilerin günlük yaşamlarını etkileyen sorunlara odaklanıyor. Özellikle Arap toplumundaki suç oranları, kamu hizmetleri ve yerel sorunlar üzerinde duruyor.
Bu yaklaşımın hem Ra’am’ın parlamentodaki sandalye sayısını artırmasını hem de diğer partilerle işbirliği yapmasını kolaylaştıracağını düşünüyor.
Abbas, bu seçimlerde dikkat çekici bir adım daha attı. Eski polis komutanı ve merkez siyasetçi Yoav Segalovitz’i partisinin aday listesinde ikinci sıraya yerleştirdi.
İsrail’de hiçbir partinin tek başına hükümet kuracak çoğunluğa ulaşmasının beklenmediği bir seçimde, Abbas’ın liderliğindeki Ra’am gibi küçük partilerin koalisyon görüşmelerindeki tutumu da önem taşıyacak.
Kaynak: AP
