İSTANBUL (Medyascope) – Siyaset bilimci Karabekir Akkoyunlu, Ruşen Çakır’ın yayınında Lula’nın seçim zaferinin arkasındaki dinamikleri, Bolsonaro ailesinin geleceğini ve Brezilya’da solun önündeki engelleri değerlendirdi. Akkoyunlu, Kongre’deki sağ ağırlıklı çoğunluk nedeniyle Lula’yı zor bir dört yılın beklediğini söyledi.
Brezilya’da yapılan devlet başkanlığı seçimlerini Luiz Inácio Lula da Silva’nın kazanmasını değerlendiren siyaset bilimci Karabekir Akkoyunlu, ikinci turda demokratik güçlerin yeniden bir araya gelmesinin ve seçmenlerin sandığa daha yoğun katılımının belirleyici olduğunu söyledi. Medyascope Yayın Yönetmeni Ruşen Çakır’ın konuğu olan Akkoyunlu, Bolsonaro ailesinin seçim sonuçlarını kabul etmemesini, sağın geleceğini ve Lula’yı bekleyen zorlukları değerlendirdi. Akkoyunlu, Lula’nın zaferinin önemli olduğunu ancak Kongre’deki sağ ağırlıklı çoğunluk nedeniyle önümüzdeki dört yılın zor geçeceğini belirtti.
İkinci turda demokratik cephe yeniden oluştu
Akkoyunlu, ilk turda Jair Bolsonaro’nun yüzde 47,2, Lula’nın ise yüzde 45 oy aldığını hatırlattı. Aynı dönemde yapılan Senato ve Kongre seçimlerinde Bolsonaro yanlılarının önemli kazanımlar elde ettiğini belirten Akkoyunlu, bu sonucun Lula kampanyasında ve demokratik kesimlerde bir hareketlenmeye yol açtığını söyledi.
İkinci tur kampanyasında tartışmanın, Lula’nın geçmişte yaptıkları ve yapamadıklarından çok, Bolsonaro ailesinin yasama ve yürütme üzerindeki olası hâkimiyetinin sonuçlarına odaklandığını belirten Akkoyunlu, bu durumun yargı ve anayasa üzerinde değişiklik yapılabileceği kaygısını öne çıkardığını ifade etti.
Akkoyunlu, ilk turda elenen sağ adayların seçmenlerinin tamamının Bolsonaro’ya yönelmediğini, ilk turda sandığa gitmeyen ve ağırlıklı olarak Lula’yı destekleyen seçmenlerin de ikinci turda oy kullandığını söyledi. Böylece 2022’de Bolsonaro’ya karşı oluşan demokratik cephenin bir benzerinin yeniden ortaya çıktığını belirtti.
Sosyal medya kampanyası etkili oldu
Akkoyunlu, ikinci tur öncesinde Lula cephesinin sosyal medyayı daha etkin kullanmaya başladığını anlattı. Meta’nın Facebook, Instagram ve WhatsApp algoritmalarını Lula aleyhine kullandığı yönünde iddialar ortaya atıldığını, şirketin bu iddiaları reddettiğini belirten Akkoyunlu, şirket çalışanlarından gelen açıklamaların ve Brezilya yargısının müdahalesinin tartışmayı büyüttüğünü söyledi.
Akkoyunlu, ilk turda sosyal medya manipülasyonunun sonuçları ne ölçüde etkilediğinin kesin olarak bilinmediğini vurguladı. Ancak Lula cephesinin ikinci turda sosyal medya üzerinden örgütlenmesini güçlendirdiğini ve bu alanda söylem üstünlüğü sağladığını ifade etti.
Bolsonaro ailesinin geleceği tartışmalı
Bolsonaro ailesinin seçim sonuçlarını tanımama girişimlerini değerlendiren Akkoyunlu, seçimlerin iptal edilmesi veya yenilenmesi yönündeki taleplerin sonuçlar arasındaki fark nedeniyle güçlü bir karşılık bulmasının zor olduğunu söyledi. Lula’nın yaklaşık 4,4 milyon oy farkıyla kazandığını hatırlatan Akkoyunlu, seçim süresinin uzatılmasının bu farkı açıklayamayacağını belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Brezilya’ya gümrük vergileri uygulama tehdidinde bulunabileceğini söyleyen Akkoyunlu, Trump’ın kendi ülkesindeki ara seçimler nedeniyle dış politikadaki sert tutumunu sürdürmekte zorlanabileceğini de dile getirdi.
Akkoyunlu’ya göre Bolsonaro ailesi, son iki seçimde yaşadığı yenilgilerin ardından sağ seçmenler nezdinde sorgulanacak. Daha ılımlı bir sağ adayın seçim kazanma şansının daha yüksek olabileceği yönündeki tartışmaların, sağ partiler arasındaki ayrışmayı artırabileceğini belirten Akkoyunlu, bu durumun Lula’ya yeni ittifaklar kurmak için alan açabileceğini söyledi.
Lula’yı zor bir dört yıl bekliyor
Brezilya’daki siyasal sistemi “koalisyonlu başkanlık sistemi” olarak tanımlayan Akkoyunlu, Kongre’nin geniş yetkilere sahip olduğunu ve bütçe üzerinde belirleyici rol oynadığını vurguladı. Sağ ağırlıklı Kongre’nin Lula’nın politikalarını sınırlayabileceğini, hükümetin sosyal politikalar ve diğer alanlarda kapsamlı bir program uygulamasının zorlaşacağını ifade etti.
Akkoyunlu, Bolsonaro yanlılarının Lula hakkında görevden alma süreci başlatılabileceğine ilişkin işaretler verdiğini de belirtti. 2016’da Senato’nun Dilma Rousseff’i görevden almasını hatırlatan Akkoyunlu, Lula’nın görevden alınmasının daha zor olduğunu ancak bu tartışmaların önümüzdeki dönemin siyasi gerilimini gösterdiğini söyledi.
Lula’nın zaferinin, Bolsonaro ailesinin Brezilya’da demokrasi, insan hakları, Amazonlar ve sosyal politikalar üzerindeki etkisini genişletmesini engellemesi bakımından önemli olduğunu belirten Akkoyunlu, buna karşın yeni hükümetin kendi programını hayata geçirmesinin kolay olmayacağını kaydetti.
Latin Amerika’da tek bir siyasi dalga yok
Latin Amerika’daki siyasi değişimleri değerlendiren Akkoyunlu, bölgede yalnızca sağ veya sol dalgadan söz etmenin yeterli olmadığını söyledi. Son yıllarda iktidar karşıtı eğilimlerin belirleyici olduğunu belirten Akkoyunlu, seçmenlerin mevcut yönetimlere tepki göstererek farklı siyasi hareketlere yöneldiğini ifade etti.
Akkoyunlu, Brezilya ve Meksika’da demokratik solun iktidarda olmasının sağdaki yükselişi sınırlayabileceğini söyledi. Ancak Lula’nın zaferinin bütün bölgede kalıcı bir sol yükseliş anlamına gelmediğini, asıl belirleyici unsurun toplumsal hareketlerin örgütlenme kapasitesi olduğunu vurguladı.
Çakır’ın Sırbistan’daki öğrenci hareketlerini ve ABD’deki siyasi gelişmeleri de gündeme getirmesi üzerine Akkoyunlu, dünyada tek bir siyasi dalganın bulunmadığını belirtti. Halk hareketlerinin ve toplumsal örgütlenmenin önem kazandığını söyleyen Akkoyunlu, sosyal medyayı ve yeni teknolojileri kullanabilen siyasi hareketlerin öne çıktığını ifade etti.
Akkoyunlu, Lula ve İşçi Partisi’nin kendine özgü bir siyasi geleneği temsil ettiğini belirterek, Brezilya solunun Lula sonrasına ilişkin sorulara şimdiden yanıt araması gerektiğini söyledi.
