Nvidia’nın kurucusu Jensen Huang’ın Çin adına casusluk yaptığı belirlenen bir kadınla ilişkisini itiraf etmesi, dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinden birinde yönetim krizine yol açtı. Şirket, hakkında soruşturma başlattığı CEO’suna yaptırım uygulamakta zorlanabilir. Nvidia’nın yönetiminde neredeyse bütün kararları kontrol eden, ailesini de üst düzey görevlere getiren Huang, Donald Trump yönetiminin yapay zekâ politikalarında da etkili.
1993’te kurduğu Nvidia’yı dünyanın en değerli şirketlerinden birine dönüştüren Jensen Huang, teknoloji dünyasının en güçlü yöneticileri arasında yer alıyor. Şimdi ise ABD istihbaratının Çin adına casusluk yaptığını belirlediği bir kadınla ilişki yaşadığını kabul etmesinin ardından, 33 yıldır yönettiği şirketteki geleceği tartışılıyor. Ancak asıl soru, Nvidia yönetim kurulunun Huang’ı görevden almak veya cezalandırmak istemesi halinde bunu yapıp yapamayacağı.
The New York Times‘ın analizine göre Nvidia’nın yapay zekâ teknolojisindeki hâkimiyeti, Jensen Huang’ı yalnızca dünyanın en zengin insanlarından biri haline getirmedi; şirketin günlük işleyişinden stratejik kararlarına kadar hemen her alanda belirleyici konuma taşıdı. Nvidia’nın büyük yapay zekâ projelerinde kullanılan çiplerin küresel pazarında yaklaşık yüzde 90 paya sahip olduğu tahmin ediliyor. Bu konum, Huang’ın ABD Başkanı Donald Trump ile yakın ilişkiler kurmasını ve Washington’un teknoloji politikaları üzerinde etkili olmasını da sağladı.
Nvidia yönetim kurulu, Jensen Huang’ın Çin adına casusluk yaptığı belirlenen iş insanı Alice Huang ile evlilik dışı ilişki yaşadığını kabul etmesinin ardından soruşturma başlattı. Şirket, şu ana kadar ulusal güvenliğin veya Nvidia’ya ait gizli bilgilerin tehlikeye atıldığına inanmak için herhangi bir neden bulunmadığını, yine de bütün bilgilerin inceleneceğini açıkladı.
Bağımsız yönetim kurulu üyeleri soruşturmayı yürütmek üzere dışarıdan bir hukuk danışmanı seçecek. Huang bu süreçte danışman seçiminde yer almayacak ve CEO’luk görevini sürdürecek.
Huang, çalışanlarına gönderdiği mesajda ilişkisini kabul ederek eşinden ve ailesinden özür diledi, “Eşime sadık kalmadım. Davranışlarım ona ve çocuklarımıza zarar verdi. Yaptığımın hiçbir mazereti yok. Çok üzgünüm” ifadelerini kullandı.
Nvidia’nın bütün yolları Jensen Huang’a çıkıyor
Huang’ın şirket üzerindeki kontrolü, teknoloji sektörünün en güçlü yöneticilerinden bazılarıyla karşılaştırılıyor. The New York Times‘a göre Tesla’dan Elon Musk ve Apple’ın kurucusu Steve Jobs dışında çok az Silikon Vadisi yöneticisi, çalıştığı şirketle bu kadar özdeşleşti.
Nvidia’nın yüzde 3,56 hissesine sahip olan Jensen Huang, şirketin en büyük bireysel hissedarı. Bununla birlikte gücünün asıl kaynağı, oluşturduğu sıra dışı yönetim yapısı. Geleneksel şirket hiyerarşilerini benimsemeyen Huang’a doğrudan bağlı 60’tan fazla üst düzey yönetici bulunuyor ve şirketin günlük faaliyetlerinden en önemli stratejik kararlarına kadar hemen her konu onun kontrolünden geçiyor.
Huang, 2023’te katıldığı bir podcast yayınında geleneksel organizasyon şemalarını anlamlı bulmadığını söylemişti. Bunun yerine yeni mezun çalışanlardan üst düzey yöneticilere kadar farklı kademelerdeki kişilerin katıldığı, belirli projelere odaklanan toplantılar düzenliyor. Şirketin çeşitli birimlerinden gelen günde binlerce e-postayı okuduğunu da belirtiyor.
Bu yönetim anlayışı Nvidia’nın hızlı büyümesinde önemli rol oynarken Huang’ın görevden ayrılması ihtimalini de karmaşık hale getiriyor. Şirkette onun yerini alabileceği açıkça bilinen bir halef veya öne çıkan üst düzey yönetici bulunmuyor.
Apple’ın kurucusu Steve Jobs’un hayatını kaybetmesinden kısa süre önce Tim Cook’un CEO’luk görevini devralması, teknoloji sektöründe başarılı bir yönetim değişikliğinin örneklerinden biri olarak gösteriliyor. Nvidia’da ise benzer bir geçişin nasıl gerçekleşebileceği belirsiz.
Yapay zekâ devriminin en güçlü isimlerinden biri
Nvidia’nın bugünkü konumuna ulaşmasında Huang’ın on yılı aşkın süre önce aldığı stratejik kararlar belirleyici oldu. Başlangıçta ağırlıklı olarak video oyunlarında kullanılan grafik işlemcileri üreten şirket, Huang’ın bu teknolojinin yapay zekâ geliştirmek için de kullanılabileceğini öngörmesiyle yeni bir alana yöneldi. Yazılım ve çip teknolojilerine milyarlarca dolar yatırım yapan Nvidia, bugün dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinin yapay zekâ altyapılarının başlıca tedarikçisi haline geldi.
Nvidia, piyasa değeri 5 trilyon dolara ulaşan ilk halka açık şirket oldu. S&P Global Visible Alpha’nın tahminlerine göre Amazon, Google, Meta ve Microsoft’un 2026 ve 2027 yıllarında, yapay zekâ veri merkezleri dahil sermaye yatırımlarına toplam 1 trilyon 842 milyar dolar harcaması bekleniyor. Bu yatırımların önemli bölümünde Nvidia’nın ürettiği çipler kullanılıyor.
Şirketin ürünlerine yönelik talebin büyüklüğünü gösteren örneklerden biri, Oracle’ın kurucularından Larry Ellison’ın 2024’te anlattığı bir akşam yemeği. Ellison, Elon Musk ile birlikte Huang’dan daha fazla çip alabilmek için ricada bulunduklarını söylemiş ve o anı şu sözlerle aktarmıştı: “Lütfen paramızı alın. Daha fazlasını alın. Yeterince almıyorsunuz. Lütfen paramızın daha fazlasını alın.”
Huang’ın popülerliği de Nvidia’nın yükselişiyle birlikte arttı. Her zaman giydiği siyah deri ceketlerden biri açık artırmada yaklaşık 1 milyon dolara satılırken, şirketin geliştirici konferanslarında konuşmasını dinlemek isteyenler saatlerce kuyrukta beklemeye başladı.
Teknoloji araştırma şirketi TECHnalysis Research’ün başanalisti Bob O’Donnell, Huang’ın sektördeki etkisini “Konuştuğu her şey sektöre yön veriyor” sözleriyle değerlendiriyor.
Trump’ın yapay zekâ politikalarını da etkiliyor
Huang’ın gücü Nvidia’nın yönetim kurulu toplantılarıyla sınırlı değil. Son yıllarda ABD Başkanı Donald Trump’ın yakın çevresine giren iş insanlarından biri olan Huang, Washington’un yapay zekâya yönelik politikalarının şekillenmesinde de önemli rol oynadı.
Trump’ın yemin törenine katılmayan Huang, daha sonra Florida’daki Mar-a-Lago malikanesinde düzenlenen bağışçı yemeğinde başkanla bir araya geldi. Tayvan’dan ABD’ye göç ederek dünyanın en değerli şirketlerinden birini kurma hikâyesi Trump’ı etkiledi. İkilinin düzenli olarak telefonda görüştüğü, Trump’ın bazı teknoloji konferansları ve Nvidia toplantıları sırasında Huang’ı aradığı belirtiliyor.
Huang, geçen yıl Trump yönetimini Çin’e gelişmiş çip satışlarına yönelik bazı kısıtlamaları kaldırmaya ikna etti. The New York Times‘a konuşan iki kaynağa göre bu yıl da yapay zekâ sistemlerinin güvenliğini değerlendirmek amacıyla düzenleyici bir mekanizma kurulmasını öngören planın hayata geçirilmesini engelleyen isimler arasında yer aldı. Bu planın yerine büyük yapay zekâ şirketlerinin güvenlik önlemlerine gönüllü olarak uyma taahhüdü vermesini savundu.
Huang, eylül ayında katıldığı The Ezra Klein Show podcast yayınında, güvenli olmadığını düşündüğü bir ürünü piyasaya sürmeme yetki ve sorumluluğunun zaten kendisinde bulunduğunu söyleyerek devlet düzenlemelerine neden karşı çıktığını açıklamıştı.
Bu yakınlık, Huang hakkında yürütülen soruşturmanın siyasi boyutunu da önemli hale getiriyor. ABD istihbaratının Çin adına çalıştığını belirlediği bir kadınla ilişkisini kabul eden Huang, aynı zamanda Amerikan hükümetinin yapay zekâ ve Çin politikalarında söz sahibi olan iş insanlarından biri.
Yönetim kurulunda eski ortakları, şirkette çocukları var
Huang’ın cezalandırılıp cezalandırılamayacağına ilişkin tartışmaların bir başka boyutunu Nvidia yönetim kurulunun yapısı oluşturuyor. Şirketin 10 yönetim kurulu üyesinden ikisinin, Nvidia’ya 1993’te ilk yatırımları yapan girişim sermayesi şirketleriyle bağlantıları bulunuyor. İki üye ise 1990’lı yıllarda Nvidia ile çalışan bir çip tasarım şirketinde yöneticilik yapmış isimlerden oluşuyor.
Kurulda ayrıca Taco Bell’in eski başkanı, Amerikan Ulusal Futbol Ligi’nin (NFL) eski pazarlama direktörü ve bir mühendislik profesörü de görev yapıyor. The New York Times‘a konuşan üç eski Nvidia çalışanına göre Huang, yönetim kurulunu şirketin stratejisinde belirleyici bir organ olmaktan çok, kurumsal yönetim açısından yerine getirilmesi gereken bir gereklilik olarak görüyor.
Son yıllarda Huang’ın aile üyelerinin şirket içindeki etkisinin artması da dikkat çekiyor. Oğlu Spencer, ürün yönetimi direktörü olarak Nvidia’nın robotik çalışmalarında önemli rol oynarken kızı Madison, ürün pazarlaması alanında üst düzey yöneticilik yapıyor. Madison aynı zamanda robotik, iletişim ve pazarlama faaliyetlerinde görev alıyor. Huang’ın damadı Nico Caprez ise şirketin iş geliştirme ekibinde çalışıyor.
Gazetenin görüştüğü mevcut ve eski beş çalışana göre Huang’ın çocuklarına giderek daha fazla yetki vermesi, şirket içinde rahatsızlık yaratıyor. Bu durum, bazı çalışanlarda Huang’ın çocuklarını gelecekte Nvidia’nın başına geçmek üzere hazırladığı izlenimini doğurdu.
Huang’ın çocuklarının şirketin bütün önemli kararlarında son sözü söyleyen babalarına doğrudan ulaşabilmesi, toplantılardaki güç dengelerini de etkiliyor. Nvidia’nın bazı müşterileri, tedarikçileri ve danışmanlarının da bu nedenle çocuklarla ilişkilerini güçlendirmeye başladığı belirtiliyor.
Huang’ın yerine kim geçebilir?
Nvidia yönetim kurulunun soruşturmayı ne zaman tamamlayacağı ve Huang hakkında nasıl bir karar vereceği henüz bilinmiyor. Şirketin kurucusuna olan bağımlılığı, yönetim kurulunun yapısı ve aile üyelerinin artan etkisi ise olası bir görev değişikliğini sıradan bir CEO değişiminden çok daha karmaşık hale getiriyor.
Huang daha önce Nvidia’nın kendisinden sonra şirketi yönetebilecek çok sayıda isme sahip olması gerektiğini söylemişti. Olası halefler arasında kendi çocuklarının da bulunabileceği değerlendiriliyor.
The New York Times‘ın ortaya koyduğu tablo, Nvidia’nın karşı karşıya olduğu sorunun yalnızca Huang’ın Çin bağlantılı bir kadınla ilişkisi olmadığını gösteriyor. Asıl mesele, dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinden birinin yönetim kurulunun, şirketin başarısıyla bu kadar özdeşleşmiş bir kurucu üzerinde ne ölçüde denetim kurabileceği.
