Kıbrıs’ta 2017’den bu yana sonuç alınamayan çözüm müzakerelerinin yeniden başlaması için önemli bir adım atıldı. KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Kıbrıs Rum lideri Nikos Hristodulidis, BM gözetimindeki görüşmede iki yeni sınır kapısının açılması ve iki toplum arasında çeşitli alanlarda işbirliğinin artırılması konusunda uzlaştı.
Kıbrıs’ta Türk ve Rum toplumları arasında yaklaşık dokuz yıldır tıkanan çözüm sürecinin yeniden başlatılmasına yönelik görüşmelerde somut bir adım atıldı ve iki yeni sınır kapısı açılıyor.
KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Kıbrıs Rum lideri Nikos Hristodulidis, Birleşmiş Milletler’in (BM) gözetiminde gerçekleştirdikleri toplantıda iki yeni sınır kapısının açılması, acil durumlarda ortak müdahale mekanizması kurulması ve kültürel miras alanında işbirliğinin artırılması konusunda anlaşmaya vardı.
BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi María Ángela Holguín’in ev sahipliğinde, Lefkoşa’daki BM kontrolündeki ara bölgede gerçekleştirilen görüşme yaklaşık üç buçuk saat sürdü.
BM, görüşmeyi olumlu olarak nitelendirirken tarafların önümüzdeki haftalarda Genel Sekreter António Guterres’in katılımıyla yeniden bir araya geleceğini duyurdu.
Toplantının ardından yayımlanan ortak açıklamada, iki liderin güven artırıcı önlemlerle birlikte müzakerelerin nasıl yürütüleceğini ve Kıbrıs sorununun esasını oluşturan konuları ele aldığı belirtildi.
Görüşmenin en önemli sonucu, Akıncılar-Limya ile Kambo-Gemikonağı arasında iki yeni sınır noktasının eş zamanlı olarak açılmasına karar verilmesi oldu.
Ada genelinde halen dokuz geçiş noktası bulunuyor. Yeni kapıların hizmete girmesiyle bu sayı 11’e yükselecek.
Erhürman ve Hristodulidis geçen ay ara bölgedeki iki toplumlu Pile köyünde düzenlenen barış festivalinde aynı masada yemek yiyip birlikte kadeh kaldırmıştı.
Kapıların açılacağı kesin tarih henüz açıklanmadı ancak Hristodulidis, gerekli hazırlıkların tamamlanmasının ardından iki noktanın aynı gün hizmete gireceğini söyledi.
Karar, 2017’de İsviçre’nin Crans-Montana kentinde yürütülen çözüm müzakerelerinin başarısızlıkla sonuçlanmasından bu yana taraflar arasında sağlanan en somut ilerlemelerden biri olarak değerlendiriliyor. Yeni geçiş noktaları, adanın iki tarafında yaşayanların günlük ulaşımını kolaylaştırmanın yanı sıra toplumlar arasındaki temasların artırılmasına da katkı sağlayacak.
Arşivler paylaşılacak, ortak eğitim programı yeniden başlayacak
Liderler yalnızca yeni geçiş noktaları üzerinde anlaşmakla kalmadı. BM’nin açıklamasına göre Kültürel Miras Teknik Komitesi aracılığıyla iki toplumun arşiv belgelerinin paylaşılması, Çevre Teknik Komitesi bünyesinde ortak projelerin ilerletilmesi ve uzun süredir gündemde bulunan bazı tarihi yapıların restore edilmesi konusunda da uzlaşma sağlandı.
Anlaşma kapsamında bazı Maruni kiliseleri ve bir Ermeni manastırının restorasyonu için çalışmalar yürütülecek. İki toplumdan çocukları ve gençleri bir araya getirerek karşılıklı anlayışı geliştirmeyi amaçlayan Imagine eğitim programı da Eğitim Teknik Komitesi’nin gözetiminde yeniden başlatılacak. Erhürman, programa katılımda çocukların vatandaşlık statüsüne göre ayrım yapılmayacağını açıkladı.
Toplantıda doğal afetler ve diğer acil durumlarda iki tarafın daha hızlı işbirliği yapabilmesi için ortak bir müdahale mekanizması kurulması da kararlaştırıldı. Bu amaçla Kriz Yönetimi Teknik Komitesi görevlendirilecek. Erhürman, özellikle afetlere ortak müdahale konusunda uzun süredir görüşülen önerilerin artık uygulamaya geçirilmesi için adım atılacağını söyledi.
Bununla birlikte bütün öneriler üzerinde uzlaşma sağlanamadı. Erhürman’ın ara bölgedeki sorunların çözümü ve mayın temizliği gibi konularda iki tarafın askeri temsilcileri arasında doğrudan iletişim kurulmasını öngören mekanizma önerisi kabul edilmedi. Diğer geçiş noktalarının açılması konusunda da görüş ayrılıkları devam ediyor.
Kaynak: Reuters
