Rusya’da Kremlin’e yönelik eleştirel haberciliğini sürdüren son büyük bağımsız medya kuruluşu Novaya Gazeta, hükümetin ve güvenlik birimlerinin artan baskıları nedeniyle Moskova’daki ofisini kapattı. Altı gazetecisi öldürülen, genel yayın yönetmeni Nobel Barış Ödülü’ne layık görülen gazetenin çalışanları, son günlerinde öldürülen meslektaşlarının fotoğraflarını duvarlardan indirdi. Gazetenin eski tabelasının üzerine ise “Novaya Gazeta burada yaşadı” yazısı asıldı.
Rusya’nın en köklü bağımsız gazetelerinden Novaya Gazeta, hükümetin ve güvenlik birimlerinin yıllardır süren baskılarının ardından 9 Kasım’da Moskova’daki ofisini kapattı.
Kremlin yönetimine yönelik eleştirel yayıncılığıyla tanınan gazete, Rusya’da faaliyet göstermeyi sürdüren son büyük bağımsız medya kuruluşu olarak görülüyordu.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Şubat 2022’de Ukrayna’yı işgale başlamasının ardından çok sayıda bağımsız medya kuruluşu faaliyetlerine son vermiş veya yayınlarını yurtdışına taşımıştı.
Novaya Gazeta, 30 Ekim’de yayımladığı açıklamada Rus yetkililerin ve güvenlik servislerinin gazeteyi çalışmalarını durdurmaya zorladığını duyurmuştu. Açıklamada, ülkede temel hak ve özgürlüklerin ortadan kaldırıldığı vurgulanarak şu ifadelere yer verilmişti:
“Bu ülkede insan hakları ve özgürlükler ortadan kaldırıldı. Artık bunları savunmak suç sayılıyor. Seçimler ve seçimle işbaşına gelen yönetim organları fiilen işlevsiz hale getirildi, sivil toplum kuruluşları yok edildi, vicdan özgürlüğü ve insan onuru ayaklar altına alındı.”
Gazetenin Moskova’daki ofisinde geçirilen son gün, çalışanlar yıllardır birlikte haber hazırladıkları odaları boşaltırken öldürülen meslektaşlarının fotoğraflarını da duvarlardan indirdi. Gazeteciler binadan ayrıldıktan sonra girişteki Novaya Gazeta tabelasının üzerine “Novaya Gazeta burada yaşadı” yazısı yerleştirildi.
Fotoğraf: AP
Altı gazetecisi öldürüldü, genel yayın yönetmeni Nobel kazandı
1993 yılında kurulan Novaya Gazeta, Rusya’daki insan hakları ihlallerini, yolsuzlukları ve devlet kurumlarının faaliyetlerini araştıran haberleriyle uluslararası alanda tanındı. Gazete, özellikle Çeçenistan’daki savaş sırasında sivillere yönelik ihlalleri gündeme taşıyan araştırmalarıyla öne çıktı, kuruluşundan bu yana altı gazetecisi öldürüldü.
Öldürülen gazeteciler arasında en çok tanınan isimlerden biri Anna Politkovskaya’ydı. Putin’in ilk devlet başkanlığı döneminde İkinci Çeçenistan Savaşı sırasında işlenen ağır insan hakları ihlallerini araştıran Politkovskaya, 2006 yılında Moskova’da yaşadığı apartmanda katledildi.
2022’de bir tren yolculuğu sırasında saldırıya uğrayan ve saldırganın üzerine kırmızı boya dökmesi sonucu gözlerinde ciddi tahriş oluşan Muratov, Rus makamları tarafından “yabancı ajan” ilan edilmesinin ardından 2023’te genel yayın yönetmenliği görevinden ayrıldı.
Rusya’da Ukrayna savaşının başlamasının ardından bağımsız medya üzerindeki baskılar daha da arttı. Novaya Gazeta, Rus ordusunu itibarsızlaştırmakla suçlanarak para cezasına çarptırıldı ve “yabancı ajan” ilan edildi. Gazetenin internet siteleri ve diğer çevrimiçi platformlarına erişim engellendi, matbaasına el konuldu, medya kuruluşu olarak kayıt hakkı iptal edildi ve okurlarından bağış toplamasını sağlayan sistem kapatıldı. Son olarak Moskova’daki ofisinin boşaltılması istendi.
“Burası yalnızca iş yerimiz değil, evimizdi”
Gazetenin araştırma biriminin editörü Tatyana Britskaya, son dört buçuk yıldır neredeyse her gün kapanma ihtimalini düşündüklerini söyledi. Britskaya, Moskova ofisinden ayrılma kararının çalışanlar açısından taşıdığı anlamı şu sözlerle anlattı:
“Bu inanılmaz derecede zor bir karar. Çünkü burası bir iş yerinden, bir ofisten çok daha fazlası. Burası bizim evimiz ve şimdi onu kaybediyoruz.”
Novaya Gazeta Genel Yayın Yönetmeni Sergey Sokolov ise gazetenin bir gün yeniden Rusya’da faaliyet göstereceğine inandığını belirtti. Rusya’nın içinde bulunduğu dönemin sona ereceğini umduğunu söyleyen Sokolov, gazetenin yeniden güçlenerek döneceğini ifade etti:
“Yaşamaya devam edeceğiz. Eminim ki böylesine korkunç bir dönemden geçen bu ülke sonunda yeniden hareketlenecek. Bunun ilk işaretleri ortaya çıktığında Novaya Gazeta, okurlarına ve meslektaşlarına geri dönecek.”
Novaya Gazeta çalışanlarının bir bölümü, 2022’de Rusya’dan ayrılarak Novaya Gazeta Europe adıyla ayrı bir yayın kurmuştu. Yurtdışından faaliyet gösteren bu kuruluş, Kremlin yönetimine ve Rusya’nın Ukrayna’daki askeri operasyonlarına yönelik eleştirel yayınlarını sürdürüyor.
Moskova ofisinin kapanmasıyla Novaya Gazeta’nın Rusya içindeki faaliyetleri sona ererken, ülkenin en önemli bağımsız gazetecilik geleneklerinden biri de yeni bir döneme girdi.
Kaynak: AP
