İSTANBUL (Medyascope) – Türkiye’de toplumsal çürüme mi yaşanıyor, yoksa daha derin bir sosyal anomaliyle mi karşı karşıyayız? Yeni Arayış’ın bu bölümünde Sosyolog Semih Turan, Murat Aksoy’un sorularını yanıtladı. Turan, toplumsal sorunların yalnızca ahlaki çürüme kavramıyla açıklanamayacağını, bu tablonun arkasında sistemsel sorunların bulunduğunu anlattı.
Sosyolog Semih Turan, son dönemde artan toplumsal sorunlar ekseninde Türkiye toplumunun hastalanmasını sosyolojik açıdan değerlendirdi. Turan, toplumların hastalanıp hastalanmadığı sorusuna odaklanarak, mevcut sorunların kökenlerini ve çözüm yollarını ele aldı.
Sosyal anomali ve sosyal anormalleşme
Toplumların hastalandığını belirten Turan, toplumsal sorunları açıklamak için yaygın kullanılan ahlaki çürüme kavramının sosyolojik literatürde yeri olmadığını söyledi.Bu tanının, çözümü “ahlakçılık”ta veya “ahlak zabıtaları” yaratmakta arayacağını ifade eden Turan sözlerini şöyle sürdürdü:
“Biz buna sosyal anomali diyoruz. Bu, sosyolojinin de aslında bir alanı. Durkheim, bundan yüz yıl önce intiharı, özellikle de sosyal intiharları açıklarken bu kavramı kullanmış. Biliyorsunuz, intiharı da kendi içinde çeşitlendiriyoruz: Bireysel intihar, geleneksel intihar, depresif intihar, sosyal intihar gibi. Sosyal intihar kavramını açıklarken aslında sosyal anomaliyi, daha anlaşılır bir ifadeyle sosyal anormalleşmeyi anlatıyoruz. Bir olayın normal ya da anormal olup olmadığını teşhis etmek için kullandığımız bir yöntem var, görülme sıklığı. Yani bir olayın ne sıklıkta görüldüğü, onun patolojik mi yoksa normal mi olduğunu gösteriyor.”
Toplumsal öğrenilmiş çaresizlik
Turan, Türkiye’de toplumun “toplumsal öğrenilmiş çaresizlik” yaşadığını, bunun iktidarın demokratik tepkilere sert müdahaleleri ve muhalif sesleri cezalandırmasıyla pekiştirildiğini söyledi. Bu durumun, ne yaparsak yapalım değiştiremeyiz duygusuna yol açtığını ifade eden Semih Turan, Siyasi partilerin de genel anlamda siyaset kurumunun içinde bulunduğu bu durumdan etkilenmemesi mümkün değil. Bu anlamda muhalefet partilerinin kendi içlerinde de problemleri var. İnsanlar siyasete ve siyasetçiye güvenmiyor. Bu bir siyasetin zehirlenmesi hali. Bunun panzehiri şeffaflık, ve açıklık. Artık insanlar “mış gibi” yapılmasını, ikircikli tavırları istemiyorlar. Çok daha net, çok daha somut bir duruş istiyorlar” diye konuştu
“Yolu açacak olan, muhalefet”
Semih Turan, toplumda çok net bir “dip dalga” olduğunu ifade etti. “Eğer bir toplumun yüzde 80’i hayatından memnun değilse, ‘sizi mutlu eden şeyler nelerdir?’ diye sorduğunuzda yine aynı oranda, hatta gerçekten çok daha yüksek bir oranda ‘hiçbir şey’ yanıtını alıyorsanız ve toplumda karamsarlık hâkimse, sözünü ettiğimiz o dip dalga var demektir. Ancak bu dip dalga statik bir şekilde varlığını sürdürüyor” diyen Turan, bu dalganın kinetik enerjiye dönüşmesi için bir yol açılması gerektiğini söyledi. Turan, bu yolu açacak olanın da siyasi partiler ve muhalefet olduğunun altını çizdi.
