İSTANBUL (Medyascope, Gündem Fethiye) – Halkların İklim Zirvesi (HİZ), bugün (14 Kasım) Küresel Eylem Günü’nde Antalya’da düzenlenen miting ile başladı. Muğla’nın farklı yerlerinde çevre mücadelesi sürdüren yurttaşlar, HİZ’de yer aldı.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) 9-20 Kasım tarihleri arasında Antalya’da düzenleniyor. Diğer yandan 2021 yılında İskoçya’nın Glasgow kentinde, 2025 yılında ise Brezilya’nın Belém kentinde yapılan Halkların İklim Zirvesi (Peoples’ Climate Summit), bu yıl COP31’e paralel olarak 14 Kasım Küresel Eylem Günü’nde Antalya’da düzenlenen miting ile başladı.
Farklı şehirlerden ve ülkelerden hak savunucuları, Aydın Kanza Parkı’nda saat 13:00’te bir araya geldi. Yürüyüş, saat 14:00’te başladı.
“Sermayenin değil, toprakların korunması lazım”
Yürüyüş öncesinde Muğla’nın Marmaris ilçesinde Sinpaş Holding’in iştirak şirketi olan Kızılbük Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı (GYO) A.Ş’nin yapmak istediği otel ve devremülk projesine karşı mücadele eden Marmaris Kent Politikaları Derneği Kurucu Üyesi Ufuk Beytekin, Gündem Fethiye’ye açıklamalarda bulundu.
Beytekin, COP31’e yönelik eleştirilerini şu şekilde anlattı:
“Yapılan her şeyin bir tiyatrodan ibaret olduğu çok açık meydanda. En bariz örneklerinden biri de yaşadığımız kentte Sinpaş’a karşı verdiğimiz mücadeleydi. Milli parkı talan eden, işgal eden, hiçbir kanuna uymayan, hiçbir mahkeme kararını dinlemeyenler, bugün COP31’de sponsor oluyorlar. Yani bu sadece göz boyamak aslında başka bir şey değil. Kendi karalıklarını, yeşille örtmeye çalışmaları.
O yüzden biz bugün, ekip olarak buraya geldik Marmarisler olarak. Buna itiraz ediyoruz. Sermayenin değil, toprakların korunması lazım. Bu ülkenin refaha çıkması için, bu milli servetinin mutlaka ve mutlaka doğasının korunması gerekiyor. Ona inanıyoruz.”
Muğla’nın farklı ilçelerinde çevre mücadelesi sürdüren yurttaşların da HİZ’de bulunduğunu belirten Beytekin, şunları söyledi:
“Deştin’den dediğiniz gibi arkadaşlarımız var, Datça’dan arkadaşlarımız var, Bodrum’dan arkadaşlarımız var. Yani Muğla zaten çevre mücadelesinin birçok alanda verildiği bir kent. Çok büyük bir saldırı altında aslında. Turizm bölgesi de olduğu için çok cazibe merkezi oluyor. Bu sebeple neredeyse hemen hemen bütün ilçelerinden. Mücadele veren arkadaşlar bugün buradayız biz hepimiz ve bu şeye itiraz ediyoruz, sesimizi yükseltiyoruz.”
Hak savunucuları, yürüyüş sırasında “İklimi değil, sistemi değiştir”, “Hak, hukuk, adalet”, “Havama, suyuma, toprağıma dokunma”, “Filistin’e özgürlük” ve “Gün gelecek devran dönecek, sermaye halka hesap verecek” sloganları attı.
“İklim adaleti sermayenin lütfuyla değil, halkların mücadelesiyle kazanılacaktır”
Cumhuriyet Meydanı’nda sona eren yürüyüşün ardından Antalya Emek ve Demokrasi Güçleri tarafından yapılan basın açıklamasında, şunlara dikkat çekildi:
“Şüpheleniyoruz, güvenmiyoruz ve söz sahibi olmak istiyoruz. Devletler riyakarlığa devam ediyor! BM İklim Zirvesi Taraflar Konferansı COP31, 9 Kasım’da kentimizde başladı ve devam ediyor. Kimlerle mi? Ağırlıklı olarak devletlerin yetkilileri, fosil yakıt ve başka büyük şirketlerin temsilcileriyle. 31 yıldır bu gelenek hiç bozulmadı ve maalesef bizi hiç şaşırtmadılar.
Zirvelere katılan ülkelerin büyük çoğunluğu, iklim krizine gerçek çözümler getirebilecek somut önerileri gündemlerine almaktan kaçındıkları gibi, alınan kararların hukuki bağlayıcılığı konusunda da ilerleme sağlayamadılar. Çok yakın bir gelecekte toprakları ve yaşam alanları sular altında kalacak olan Pasifik ada ülkelerinin çığlıkları ise havada kaldı.”
Açıklamanın devamında, şunların altı çizildi:
“Gezegenin kirletilmesinde en az paya sahip olan ülkelerin halklarının adalet talepleri, büyük kirleticiler tarafından karbon pazarları kurularak satın alınmaya çalışıldı. Oysa halklar, sus payı veya ‘yeşil badana’ içerikli palyatif yaklaşımlar değil, kalıcı ve yapısal çözümler içeren gerçek bir iklim adaleti talep ediyor.
İklim krizinden en çok etkilenen çocuklar, gençler, çiftçiler, işçiler, işsizler, emekliler, bakım emeği verenler, mülteciler, kadınlar ve LGBTİ+ bireyler baskı ve ötekileştirme değil adalet istiyor. Peki, bu adalet talepleri karşısında diğer fosil yakıtçı devletlerin hâli ortadayken, ev sahipleri Avustralya ve Türkiye ne yapıyor?”
Avustralya’nın, dünyanın en büyük kömür üreticilerinden biri olduğunun ve fosile yatırım yapmaya devam ettiğinin belirtildiği açıklamada, şunlar aktarıldı:
“Türkiye ise iklim krizini konuşmak için gelecek uluslararası delegasyonların ulaşımını sağlamak üzere Aksu’daki büyük tarım arazilerini asfaltlayıp, kamu kaynaklarından milyarlarca lirayı şehrin yapısal sorunlarına değil, makyajına harcıyor. Hükümet bir yandan ‘sıfır atık’ reklamı yaparken bir yandan da ülkeyi, Avrupa’nın plastik çöpünün sömürgesi hâline getiriyor.
Ayrıca fosil yakıtlardan çıkış için herhangi bir taahhüt vermekten özellikle kaçınıyor. Ev sahipleri Türkiye ve Avustralya gibi diğer tüm kapitalist ülkeler, bir yandan iklim zirveleri yaparken bir yandan da madenlerle, HES’lerle, termik ve nükleer santrallerle, devasa fosil yakıt kullanımıyla, hayvanların yaşam ve özgürlüklerini gasbeden türcü tahakküm ve sömürü pratikleriyle, savaşlarla, doğayla birlikte tüm canlı yaşamı yıkıma uğratıp, zehirlemeye ikiyüzlü bir şekilde devam ediyor.”
“Savaşların yarattığı ekolojik yıkımın da COP zirvelerinde pek sözü edilmez”
Açıklamada, savaşla ilgili şu ifadelere yer verildi:
“Tek dertleri silah satmak olan dev şirket-devletler için ne insan ne hayvan ne de doğal bitki örtüsünün yaşamı önemlidir. Onlar için tek değer para, para ve yine paradır. Rusya-Ukrayna arasında yıllardır devam eden savaşta on binlerce sivil, yüz binlerce asker hayatını kaybetti ve yaralandı. ABD, İran savaşında 3 binden fazla insan öldürüldü ve bunların en az 254’ü çocuk.
İsrail’in 7 Ekim 2023’ten beri Gazze Şeridi’nde uyguladığı aç bırakma, doğumları engelleme, sivil altyapıyı yok etme, sağlık merkezlerini bombalama, sağlık çalışanlarını ve yardım gönüllülerini öldürme, gazetecilere ateş etme, geniş çapta zorla yerinden etme, cinsel saldırı, kültürel alanları ve eğitim bölgelerini yok etme gibi eylemlerinin sonucunda Gazze’de 70 binden fazla ölüm 170 bin civarı yaralanma gerçekleşti.”
Açıklamanın devamında, “Neredeyse tek taraflı süren bu savaşın ortaya koyduğu tablo, tüm ülkelerin ve insanlığın vicdanına kazınmış bir utançtır. Bu insan katliamı ve soykırım suçunun yanında savaşların yarattığı ekolojik yıkımın da COP zirvelerinde pek sözü edilmez” denildi.
“Agroekolojik tarım, tüm dünyayı doyuracak güçtedir”
Adil gıdaya ve temiz suya erişimin, herkesin hakkı olduğuna vurgu yapılan açıklamada, şunlara dikkat çekildi:
“Sermaye sistemi, gezegenin kaynaklarının sınırlı olduğunu göz ardı ederek ekokırıma yol açmakla kalmıyor, aynı zamanda pestisitlerin yoğun kullanıldığı konvansiyonel tarım yoluyla, tüm canlıların yaşam kaynağı olan suyu, havayı, toprağı ve gıdayı da zehirliyor. Biyoçeşitliliği inanılmaz bir hızla yok ediyor.”
Temiz ve adil gıda az sayıdaki üretici tarafından küçük ölçeklerde üretilebiliyor ve yoksul kesimler bu gıdaya erişemiyor. Dünya genelindeki çok büyük gelir adaletsizliği sonucunda, milyarlarca insan, bırakın adil gıdaya ulaşmayı, beslenme ihtiyacını bile karşılayamıyor.”
Sağlıklı gıda ve içme suyuna erişimin, her canlının en temel hakkı olduğu ve sağlanmak zorunda olunduğunun belirtildiği açıklamada, şu ifadeler kullanıldı:
“Ancak ‘ya büyü ya öl’ sermaye mottosuyla yürüyen kapitalist sistemin hiçbir devleti, bu koşulları yaratmaya yanaşmayacaktır. Gezegenin selameti ve herkesin sağlıklı gıdaya ulaşımı için agroekolojik tarım, tüm dünyayı doyuracak güçtedir. Yeter ki istensin yeter ki adil bölüşüm olsun!”
“İklim krizinin çözümü, üretimin ve kaynakların demokratik biçimde planlanmasından geçmektedir”
İklim krizinin, sınıfsal olduğunun savunulduğu açıklamada, şunlara vurgu yapıldı:
“Herkes aynı atmosferin altında yaşasa da aynı ekonomik ve toplumsal koşullara sahip değildir. Şirket sahibi sıcaklardan kaçmak için klimalı ofisine çekilirken, inşaat ve yol işçisi sıcağın altında çalışmak zorundadır. Büyük tarım şirketleri kuraklığın maliyetini başka alanlara aktarabiliyorken, küçük çiftçi ürününü kaybettiğinde yaşamını kaybetme noktasına gelir.
Zengin, selden kaçacak başka bir konut bulabiliyorken, yoksul mahallede yaşayan bir işçi, aynı evin içinde felaketi beklemek zorundadır. İklim krizinin çözümü, üretimin ve kaynakların demokratik biçimde planlanmasından geçmektedir. Mesele yalnızca fosil sermayenin yerine yeşil sermayeyi koymak değil; enerji sistemlerinin kim için, kim tarafından ve kimin yararına dönüştürüldüğüdür.”
“İklim adaleti talebimiz, dönüşümün maliyetinin emeğe ve halka, kazancının ise sermayeye bırakılmasına itiraz etmektedir” denilen açıklamada, yaşam savunucularına şu çağrı yapıldı:
“Glasgow’dan Dubai’ye, Belém’den dünyanın dört bir yanındaki yerel direnişlere kadar iklim adaleti hareketleri yıllardır aynı gerçeği haykırıyor: İklim adaleti sermayenin lütfuyla değil, halkların mücadelesiyle kazanılacaktır!”
“Birleşen halklar ezilmez, yenilmez”
Miting alanında COP31 ile HİZ hakkında Gündem Fethiye’ye konuşan Temiz Hava Hakkı Platformu Koordinatörü ve Çevre Mühendisi Deniz Gümüşel, şunları söyledi:
“Burada aslında COP31’in içinde sesini duyuramayanlar, o kapılardan giremeyenler kartları, o batch dediğimiz kimlik kartlarını alamayanlar, iklim adaletini talep edenler, asıl iklim adaletinin peşinde olanlar buluşmuş durumda.
Biz içeri sızmaya çalışıyoruz, COP’un içine sızmaya çalışıyoruz. Orada da sesimizi, halkların sesini, özellikle adaletsizliğe, ekolojik adaletsizliğe maruz kalan halkların sesini duyurmak için elimizden geleni yapıyoruz.”
Yürüyüş sırasında Kolombiyalı bir ekiple, “El pueblo unido yamasara vencido (Birleşmiş halk asla yenilmez)” diye slogan attıklarını belirten Gümüşel, “Evet, birleşen halklar ezilmez, yenilmez. İklim adaletini sağlamak için de yan yana gelmekten başka çaremiz yok” dedi.
“Savaş, aynı zamanda dev bir ekolojik yıkım anlamına geliyor”
Yürüyüşte atılan “Özgür Filistin” sloganları hakkında da konuşan Gümüşel, şunlara vurgu yaptı:
“Bir iklim adaleti, savaşın sürdüğü bir dünyada mümkün değil zaten. Bu savaşların çok önemli bir kısmı, kaynaklar üzerine gelişen savaşlar. Hala fosil yakıt savaşları devam ediyor İran’da gördüğümüz gibi. Filistin’de olan soykırımsa hepimizin birlikte mücadele etmesi gereken bir slogan.
O yüzden kortej boyunca farklı farklı grupları aynı sloganı atıyorlardı. Burada çok büyük bir dayanışma var Filistin’le birlikte. Savaş, aynı zamanda dev bir ekolojik yıkım anlamına geliyor. Silahlarla, bombalarla doğrudan su, toprak, hava kirletiliyor. İnsanlar, yıkılmış şehirlerde yaşamaya mahkum ediliyorlar.”
Sağlık maliyetine de dikkat çeken Gümüşel, “Ölümlerin yanında bir de onlarca yıl sürecek bir sağlık maliyetine de neden oluyor savaş. Dolayısıyla bir antimilitarist olmayan bir iklim hareketi de mümkün değil. Bugün burası onun en önemli kanıtlarından biri oldu” ifadelerini kullandı.
“Hem COP31’e ev sahipliği yapıyor hem de fosil yakıttan çıkış programı yok”
Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP) Eşsözcüsü ve İkizköylülerin avukatı Arif Ali Cangı ise COP31’de iklim krizinin önüne geçmek için bir çalışma yapılmaktan çok finansman konuşulduğunu belirtti ve şunları aktardı:
“Termik santrallerden kurtulalım derken nükleer santrallere ilişkin Kanada ile bir anlaşma yapıldı. Buna karşı, COP31’in bu samimiyetsizliğine karşı, dünya halklarının oluşturduğu bir zirve son derece önemli. Biz de Ege Çevre ve Kültür Platformu olarak uğraştığımız konular itibarıyla doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak iklimi etkileyen konular ve onları birleştirmek için burada diğer halklarla birlikte getirmek için buraya geldik.”
Türkiye’nin “Sıfır Atık” hedefi hakkında konuşan Cangı, şunlara dikkat çekti:
“En basitinden COP31’de, ‘sıfır atık’ diye tanımlanan bir sloganı var, Türkiye hükümetinin. Onu değerlendirmeye kalktığımız zaman, ‘sıfır atık’ derken bir taraftan da Adana, Avrupa’nın plastik çöplüğü haline gelmiş durumda. Diğer yandan Aliağa, gemi söküm tesisleriyle gelen atık gemilerin geldiği bir çöplük haline gelmiş durumda. O çöplükten çıkan atıkların üretilmesi için çalışan demir çelik fabrikalarında, HABAŞ’ta geçtiğimiz günlerde 19 tane emekçi hayatını kaybetti.”
Cangı, konuşmasının devamında, “Başkalarının atığını alarak memleket çöplük haline geliyor ve atıktan atık üretirken, insan bedeni atık haline geliyor. Bunların falan görülmesi, dile getirilmesi gerekiyor. Biz de bunları dile getirmek, bunları tartışmak, yarınki toplantı doğanın haklarını konuşmak, ekokırımı konuşmak için buradayız” dedi.
“Kömür sağlamak için Akbelen mahvoldu”
Dünyanın farklı yerlerinden yaşam savunucularının mitingde olduğunu belirten Cangı, şunları aktardı:
“Bu ciddi anlamda bir umut verici bir durum. Zira başka türlü dünyanın kurtuluşu veya iklim krizinin önlenmesi mümkün değil. Bizler buna önayak olacağız. Halkların bu işe müdahil olmasıyla bu sorun çözülecek. Renkli bir kalabalık, coşkulu bir kalabalık. Gerçekten iyi bir kalabalık.”
İklim krizinin önlenmesi için fosil yakıtlarından çıkmak gerektiğini vurgulayan Cangı, şunların altını çizdi:
“Belli bir plan çerçevesinde adil dönüşümle çıkmak gerekiyor ama Türkiye’nin böyle bir programı yok. Hem COP31’e ev sahipliği yapıyor, hem de fosil yakıttan çıkış programı yok. Aksine kömüre yatırım devam ediyor. Milas’ta Yeniköy’ü kapsayan 697 parsel acele kamulaştırıldı. Niçin? Miadını doldurmuş termik santralleri çalıştırmak için, kömür sağlamak için Akbelen mahvoldu ve bölgeyi de mahvetmeye çalışıyorlar. Buradaki çelişkinin dile getirilmesi gerekiyor.”
