İSTANBUL (Medyascope, ANKA) – Barınma ve kira krizine karşı kurulan Kiracılar Sendikası, İstanbul’da ilk toplantısını yaptı. Sendikanın kurucu üyeleri, “Evsiz insanlar ve insansız evler aynı kentte yan yana duruyor” diyerek barınma sorununa karşı örgütlü mücadele edeceklerini açıkladı.

Son yıllarda giderek derinleşen barınma ve kira krizine karşı kurulan Kiracılar Sendikası ilk toplantısını düzenledi. Sendikanın kurucu üyelerinin krizin farklı boyutlarına ilişkin konuşmalar yaptığı toplantıda, “Ülkede yeterince sınıf yokmuş gibi kiracı ve ev sahibi diye iki yeni sınıf daha da yaratıyorlar. Evsiz insanlar ve insansız evler aynı kentte yan yana duruyor. Biz sistematik olmayan hiçbir sorunun bu kadar büyümeyeceğini biliyoruz. Kiracılar sendikası olarak da bu sistemi değiştirmek için, sistematik sorunlarla örgütlü mücadele etmek için bu yüzden yola çıkıyoruz.” denildi.
Bostancı’da Birleşik Metal-İş Sendikası’nın konferans salonunda yapılan toplantıya vatandaşların yanı sıra siyasi parti, sendika, sivil toplum kuruluşları ve demokratik kitle örgütlerinin temsilcileri katıldı.
Toplantının moderatörlüğünü ve açılış konuşmasını sendikanın kurucu üyelerinden avukat Elif Yücel yaptı. Kurucu üyelerden çevre mühendisi Çağla Aydın, şehir plancıları Fatma Eryıldız ve Bilge Avcı da konuştu. Toplantıya katılan DEM Parti İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek de bir konuşma yaptı.
“Barınma sorunu kişisel değil, sistemsel bir sorundur”
Yücel, açılış konuşmasında HABAŞ’ta hayatını kaybeden işçileri anarak işçi mücadelesiyle barınma mücadelesinin birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini söyledi. Yücel, yüksek kiraların, tahliye baskılarının ve güvencesiz sözleşmelerin ortak bir sorun olduğunu belirterek şöyle konuştu:
“Ancak bu sorunlar çoğumuz zaman bireysel meseleler olarak ele alınıyor ve hepimiz kendi çözümümüzü bulmaya çalışıyoruz. Oysa barınma sorunu kişisel değil, sistemsel bir sorundur. Çözümü de bireysel değil, ortak mücadelededir.”
“Konut yatırım aracı olmaktan çıkarılmalı”
Aydın, barınma krizinin arz talep dengesiyle açıklanamayacağını söyledi. Konutun 1980’lerden, somut uygulamalarda ise 2000’lerden sonra bir yatırım aracına dönüştüğünü savundu. Aydın, bir kişinin evinden çıkarıldıktan sonra yaşamını yitirdiği örnekleri sıraladı ve İstanbul’daki boş konutlara dikkat çekti. Aydın, şöyle konuştu:
“En son (İstanbul Planlama Ajansı) verilerde 750 binlerde boş konut tahmin ediliyordu örneğin İstanbul için. Bir sürü insanın yaşayacak yer bulamadığı, öğrencilerin artık üniversite tercihlerini buna göre yapmak zorunda kaldığı bir yerde 750-800 bin tane konutun kiraya bile verilmeden boş duruyor olması aslında bu eşitsizliğin kendisini gösteriyor.”
Aydın, ikiden fazla konutu olanlara yönelik özel yaptırımlar uygulanmasını da istedi. İspanya, Portekiz, Berlin ve New York’ta barınma hakkı mücadelesinden örnekler verdi.
“İstanbul emeğin başkenti olduğu gibi krizin de başkenti”
Eryıldız, TÜİK rakamlarına göre ülke genelinde kirada oturanların oranının 2012’de yüzde 20 ile en düşük seviyedeyken bugün yüzde 28 olduğunu söyledi. Eryıldız, 2019’da asgari ücretle ödenebilen bir kiranın bugün 1,7 asgari ücretle ödenebildiğini belirtti. İstanbul’da ortalama aylık kiranın 50 bin lira, asgari ücretin ise 28 bin lira olduğunu söyledi. Eryıldız, yıllık kira artışının yüzde 48 olduğunu, resmî rakamın ise yüzde 31 olduğunu aktardı. Ev sahiplerinin resmî rakamın çok üstünde artış yaptığını söyledi.
Eryıldız, OECD rakamlarına göre en fazla kira artışı olan ülkenin Türkiye olduğunu, kira-hane geliri oranında 35 ülke arasında 34’üncü sırada olduğunu belirtti. Türkiye’de dokuz milyon kiracı hanenin gelirinin yüzde 40’ından fazlasını kiraya verdiğini söyledi. Eryıldız, şöyle konuştu:
“İstanbul emeğin başkenti olduğu gibi krizin de başkenti. Bu kriz İstanbul genelinde yaşanıyor ama İstanbul’un her yerinde de aynı yaşanmıyor. Yüzde 50’nin üzerinde kira artışları var. Özellikle Fatih’te yüzde 71, Bağcılar’da yüzde 77, Zeytinburnu’nda yüzde 71.”
“Dernek hizmet sunar, sendika gücü değiştirir”
Avcı, Kiracılar Sendikası’nın neden dernek değil sendika olarak kurulduğunu anlattı. Kiracıların yardıma muhtaç bir azınlık olmadığını, işçi, memur, öğrenci, emekli ve esnaftan oluştuğunu söyledi. Avcı, şöyle konuştu:
“Bir kiracılar derneği de kurabilirdik ancak biz kiracılar sendikasını kurmayı tercih ettik. Dernekler hizmet sunar ya da dayanışma yürütür.”
Avcı, sendikanın kiralık sosyal konutlar, boş konutların değerlendirilmesi, çoklu konut sahiplerinin kademeli olarak vergilendirilmesi ve turistik kiralamaların mahallelerin barınma ihtiyacına göre kısıtlanması gibi alanlarda da mücadele yürüteceğini belirtti.
Toplantıya katılan kiracılar ne dedi?
Toplantıya katılan Süha Fazlı, 10 yıl önce bir asgari ücret olan kirasının üç asgari ücrete dayandığını söyledi. Fazlı, “Bir ev sahibi talep ettiği kirayı bulana kadar evi boş tutabiliyor, takati var. Fakat kiracının sokakta kalacak gücü yok” dedi.
Nursenem Dikmen, işten çıkarıldığını ve eşinin geliri olmasa kirayı ödeyemeyeceklerini söyledi. İşsizlik maaşının kiranın yarısını bile karşılamadığını belirtti. Dört kişiyle öğrenci evinde kalan Umut Özgür Şahin her yıl kira artışı stresi yaşadıklarını, Kadıköy’de üç ev arkadaşıyla yaşayan Alperen Enes ise yeni ev bulursa ücretinin yaklaşık yüzde 80’ini kiraya vermesi gerekeceğini söyledi.








