ABD’de yasaklanma tehdidiyle karşı karşıya kalan TikTok, Oracle, Silver Lake ve MGX ile anlaşmaya vardı. Çinli ByteDance, TikTok’un ABD operasyonlarındaki çoğunluk payını devrederken, algoritma ve veri güvenliği Washington’un denetimine girdi.
TikTok’un ABD’de geleceği, son yıllarda Washington ile Pekin arasında tırmanan teknoloji ve güvenlik geriliminin en sembolik başlıklarından biri haline geldi.
Çinli ByteDance’in sahibi olduğu sosyal medya platformu TikTok, ABD Kongresi’nin yasak tehdidi ve Beyaz Saray’ın baskıları sonucunda, Amerikan yatırımcıların çoğunlukta olduğu yeni bir ortaklık yapısını kabul etti. Oracle, Silver Lake ve Birleşik Arap Emirlikleri merkezli MGX ile imzalanan anlaşma sayesinde TikTok, ABD’de faaliyetlerini sürdürmeye devam edecek.
Yeni ortaklık yapısı nasıl olacak?
Associated Press’in (AP) gördüğü şirket içi bilgilendirme notuna göre, TikTok’un ABD operasyonları için kurulacak yeni ortak girişimin yüzde 50’si Oracle, Silver Lake ve MGX’in de aralarında bulunduğu yatırımcı grubuna ait olacak.
ByteDance yüzde 19,9’luk payını elinde tutarken, yüzde 30,1’lik hisse mevcut ByteDance yatırımcılarının iştiraklerinde kalacak.
Oracle, Silver Lake ve MGX’in her biri yüzde 15’er paya sahip olacak.
Yeni yapı kapsamında TikTok ABD’nin yedi üyeden oluşan yönetim kurulunun çoğunluğu Amerikalı isimlerden oluşacak.
Algoritma ve veri güvenliği tartışması
Anlaşmanın merkezinde TikTok’un öneri algoritması ve kullanıcı verileri yer aldı.
ABD’li yetkililer, uzun süredir ByteDance’in algoritmasının Çin hükümetinin müdahalesine açık olduğu uyarısında bulunuyordu. Yeni düzenlemeye göre, ABD’li kullanıcıların verileri Oracle tarafından işletilen yerel sistemlerde saklanacak. TikTok’un algoritması ise yalnızca ABD kullanıcı verileriyle yeniden eğitilecek.
Şirket, bu değişikliğin kullanıcı deneyimini etkilemeyeceğini savunsa da, içerik denetimi ve algoritmik kararlar artık ABD merkezli yapı tarafından yürütülecek.
Yasak süreci nasıl başladı?
ABD Kongresi, Nisan 2024’te TikTok’un ByteDance’ten kopmaması halinde yasaklanmasını öngören yasayı iki partinin geniş desteğiyle kabul etmişti. Yasa, uygulamanın Apple ve Google mağazalarından kaldırılmasını ve güncellemelerin durdurulmasını öngörüyordu. Yürürlük tarihi Ocak 2025 olarak belirlenmişti.
TikTok, yasanın ifade özgürlüğünü ihlal ettiğini savunarak sert tepki göstermişti. CEO Shou Zi Chew, yasağın “bir avuç teknoloji şirketine daha fazla güç kazandıracağını” ve milyonlarca Amerikalının sesini susturacağını söylemişti.
Yasa, Ocak 2025’te yürürlüğe girmeden kısa süre önce TikTok’un ABD’de saatler süren bir karartma yaşamasına neden oldu. Başkan Donald Trump, göreve başladığı ilk gün imzaladığı kararnameyle yasağın uygulanmasını erteledi. Takip eden aylarda üç ayrı erteleme kararı daha alındı. Nisan ayında Çin’in geri adım atmasıyla çöken müzakerelerin ardından, Eylül ayında yeni bir süre tanındı ve sonunda anlaşmaya varıldı.
TikTok ABD’de ne kadar yaygın?
TikTok’un ABD’de 170 milyondan fazla kullanıcısı bulunuyor. Pew Research Center verilerine göre, 30 yaş altındaki Amerikalıların yüzde 43’ü haberleri düzenli olarak TikTok’tan takip ediyor. Platform, özellikle gençler için yalnızca bir eğlence mecrası değil, aynı zamanda bir haber ve siyasal ifade alanı haline gelmiş durumda.
Anlaşmanın duyurulmasının ardından Oracle hisseleri mesai sonrası işlemlerde yüzde 5 değer kazandı.
TikTok anlaşması, ABD’nin Çin merkezli teknoloji şirketlerine yönelik artan baskısının son halkası olarak görülüyor. Daha önce Huawei ve ZTE gibi firmalar da benzer güvenlik gerekçeleriyle hedef alınmıştı. Uzmanlara göre TikTok dosyası, dijital çağda “veri egemenliği” ve “algoritmik güç” tartışmalarını daha da derinleştirecek.
