Netizen’in bu bölümünde Atıf Ünaldı’nın konuğu filozof ve yazar Gönç Selen oldu. Programda Selen, ahlak ve etik kavramlarını felsefi temelleriyle ele alarak, ahlakın insan merkezli bir kurgu olup olmadığını, etik ilkelerin evrenselliği ve yapay zekânın ahlaki bir özne olup olamayacağını değerlendirdi.
Netizen’de bu hafta Atıf Ünaldı konuğu filozof ve yazar Gönç Selen ile “yapay zekânın ahlakı var mı?” sorusunu yorumladı. Selen, ahlakın evrensel ve değişmez bir alan olmadığını, aksine insanın varlığıyla ortaya çıkan tarihsel ve toplumsal bir kurgu olduğunu vurguladı.
Ahlakın gündelik dilde sıkça daraltılarak kullanıldığını belirten Gönç Selen, ahlak ile etiğin aynı şey olmadığını belirtti. Ahlakın, toplumların bir arada yaşayabilmek için oluşturduğu yazılı olmayan normlardan oluşurken, etik kavramının bu normların dayandığı değişmez ilkeler alanını ifade ettiğini nitelendiren Selen, “Ahlak dediğimiz şey toplumun yazılı olmayan ama bir arada yaşayabilmek için uyması beklenen normlardır. Bunlar toplumdan topluma, zamandan zamana değişebilir. Etik ise bu yerel ahlak normlarının bağlı olması gereken ilkelerdir ve onlar değişmez. Yani etik, ahlakın bilgisidir” dedi.
Bu ayrımın özellikle güncel tartışmalarda gözden kaçırıldığını söyleyen Selen, ahlakın yerel, etik ilkelerin ise evrensel olduğunu hatırlattı. Gönç Selen, ahlakın değişebilirliğini anlatırken de “istisna kaideyi bozar” sözünün insan söz konusu olduğunda geçerli olmadığını belirtti:
“Doğa bilimlerinde istisna kaideyi bozar. Su bir kez 100 derecede kaynamazsa, kanun değişir. Ama insan söz konusu olduğunda istisnalar kaideyi bozmaz. Öldürmek etik olarak kötüdür ama bazı ahlaki durumlarda bu ilke esneyebilir; yine de ‘öldürmek iyidir’ diyemezsiniz.”
Yapay zekâ ahlakı mı insan ahlakı mı?
“Yapay zekâ ahlakı” kavramına değinen Göç Selen, asıl sorgulanması gerekenin yapay zekâyı kullanan insanın ahlakı olduğunu vurgulayarak, “Silah insan öldürmez, silahı kullanan insan öldürür. Yapay zekâ da bir alettir. Bir aleti ahlaki özne gibi sorgulamak, kendi sorumluluğumuzu üzerinden atmaktır” diye konuştu.
Gönç Selen, mevcut yapay zekâların bilinç sahibi olmadığını, dolayısıyla ahlaki özne olarak değerlendirilemeyeceğini söyledi:
“Eğer bir gün yapay zekâ bilim yapabilen, teori üretebilen, felsefe yapabilen bir bilinç geliştirirse, işte o zaman bambaşka bir eşikten söz ederiz. O noktada insan merkezli bakış açımız tamamen çöker. Yapay zekânın insanı ortadan kaldırdığı bir dünyaya distopya diyoruz çünkü insan yok ama o dünyanın kendisi açısından bakarsanız gayet ütopik olabilir. İyi ve kötünün olmadığı bir yerde ahlaka da ihtiyaç kalmaz.”
