Bir zamanlar yalnızca uyuşturucu geçiş güzergâhı olarak görülen Meksika, bugün küresel suç ağlarının merkezlerinden biri hâline gelmiş durumda. Peki bir ülke nasıl kartellerin bu denli güç kazandığı bir yapıya sürüklendi?
Meksika’daki kartelleşme süreci ani bir kırılmanın değil, yıllara yayılan ekonomik, siyasi ve jeopolitik gelişmelerin sonucu olarak şekillendi. 1980’lerden itibaren Latin Amerika’daki uyuşturucu rotalarının değişmesi ve Kolombiya merkezli yapıların zayıflaması, Meksikalı suç örgütlerine büyük bir alan açtı. ABD pazarına komşu olmak ise bu örgütlerin küresel ölçekte büyümesini hızlandırdı.
ABD sınırı karteller için stratejik avantaj sağladı
Meksika’nın ABD ile olan uzun kara sınırı, uyuşturucu ticareti açısından kritik bir rol oynadı. Dünyanın en büyük uyuşturucu tüketim pazarına doğrudan erişim, sevkiyat ağlarının maliyetini düşürdü ve kâr marjını artırdı. Zamanla Meksikalı karteller yalnızca taşıyıcı değil, üretimden dağıtıma kadar tüm zinciri kontrol eden yapılara dönüştü.
Artan gelir, daha fazla silahlanma ve daha geniş etki alanı anlamına geldi. Bazı bölgelerde karteller yalnızca suç örgütü değil, fiilî otorite konumuna yükseldi.
Devlet zafiyetleri ve yolsuzluk iddiaları
Kartellerin güçlenmesinde kurumsal zayıflıkların önemli payı olduğu değerlendiriliyor. Yerel güvenlik birimlerindeki yetersizlikler ve yolsuzluk iddiaları, suç örgütlerinin kamu yapıları üzerinde nüfuz kurmasını kolaylaştırdı. Düşük maaşlı ve donanımsız güvenlik güçleri, milyar dolarlık yasa dışı ekonomiye karşı çoğu zaman etkisiz kaldı.
Uzmanlara göre bazı bölgelerde halkın devlete olan güveninin azalması, kartellerin sosyal taban oluşturmasını hızlandırdı. Bu durum güvenlik sorununu aynı zamanda bir yönetim krizine dönüştürdü.
Ekonomik eşitsizlik ve genç nüfus faktörü
Yoksulluk, işsizlik ve sınırlı eğitim imkânları özellikle genç nüfusun alternatif arayışlara yönelmesine neden oldu. Karteller birçok bölgede istihdam sağlayan ve ekonomik destek sunan yapılar gibi hareket ederek cazibe merkezi hâline geldi.
Bu tablo, organize suçun yalnızca silahlı güçle değil ekonomik araçlarla da yayılabildiğini gösterdi. Sosyal kırılganlık, kartellerin insan kaynağı bulmasını kolaylaştırdı.
Uyuşturucuya karşı savaş ve beklenmeyen sonuçlar
2006 sonrası başlatılan geniş çaplı güvenlik operasyonları kartelleri zayıflatmayı hedefliyordu. Ancak merkezi yapıların parçalanması, daha küçük ve daha agresif grupların ortaya çıkmasına yol açtı. Bu durum şiddetin farklı bölgelere yayılmasına neden oldu.
Bugün Meksika’daki tablo yalnızca uyuşturucu ticaretinden ibaret değil. İnsan kaçakçılığı, silah ticareti ve kara para aklama gibi faaliyetler de kartellerin ekonomik gücünü besliyor. Uzmanlar, kalıcı çözümün yalnızca askerî operasyonlarla değil, kurumsal reformlar, ekonomik kalkınma ve uluslararası iş birliğiyle mümkün olabileceğini vurguluyor.
Meksika’nın yaşadığı süreç, organize suçun zayıf halkaları nasıl değerlendirdiğini gösteren çarpıcı bir örnek olarak uluslararası literatürde yerini koruyor.
- Haber yazımında yapay zekâdan (ChatGPT) yararlanılmıştır.
