Dünya İran’daki savaşa odaklanmışken Afganistan ile Pakistan sınırında yeni bir çatışma hattı oluştu. Birleşmiş Milletler’e (BM) göre Pakistan’ın hava saldırılarında en az 75 sivil öldü, 115 binden fazla kişi yerinden edildi. Çatışmaların etkisini en çok siviller hissediyor ve Afganistan’da zaten kırılgan olan insani durumun daha da ağırlaşmasından endişe ediliyor.
Dünya İran ile ABD ve İsrail arasındaki savaşı konuşurken, İran sınırına komşu iki ülke arasında başka bir çatışma büyüyor. Afganistan ile Pakistan arasında haftalardır süren gerilim, sınır hattında bombardımanlar ve karşılıklı saldırılarla giderek sertleşiyor.
Birleşmiş Milletler’in (BM) verilerine göre Pakistan’ın 26 Şubat’tan bu yana Afganistan’a düzenlediği hava saldırılarında en az 75 sivil hayatını kaybetti. Çatışmalar nedeniyle 115 binden fazla kişi de evlerini terk etmek zorunda kaldı.
Pakistan ordusu operasyonlarına şubat sonunda Afganistan’daki askeri hedefleri vurarak başladı ancak saldırıların bir kısmı yerleşim bölgelerini de etkiledi. BM, saldırılarda 20’den fazla sağlık tesisinin zarar gördüğünü açıkladı.
Sınır köylerinden kaçan siviller ilk gün yaşananları hâlâ şaşkınlıkla anlatıyor. Basgul adlı bir kadın, köyünü terk ettiği geceyi “Kurşunlar yağmur gibi yağıyordu” sözleriyle anlattı.
35 yaşındaki İsmail Ahmadzai ise engelli babasını el arabasına koyarak köyden kaçtıklarını söyledi. “Babam sürekli ‘Ne oluyor, nereye gidiyoruz?’ diye soruyordu. Ben de ‘Savaş başladı, gidiyoruz’ dedim” diye konuştu.
Pakistan-Afganistan geriliminin arkasında ne var?
Pakistan yönetimi Afganistan’daki Taliban hükümetini, Pakistan Talibanı (TTP) militanlarına göz yummakla suçluyor. İslamabad’a göre bu örgüt son yıllarda Pakistan’da yüzlerce saldırı düzenledi.
Taliban yönetimi bu suçlamaları reddediyor. BM uzmanları, Afganistan’daki Taliban yönetiminin bu gruba lojistik ve mali destek sağladığını öne sürüyor.
Pakistan ordusu ise Afganistan tarafında militanların kullandığı çok sayıda eğitim kampı tespit edildiğini söylüyor.
Afganistan’dan sınırlı karşılık
Afganistan ordusu Pakistan’ın saldırılarına hafif drone saldırıları ve sınır karakollarına baskınlarla karşılık vermeye çalışıyor.
15 Mart Pazar günü Afganistan tarafından atıldığı belirtilen bir havan mermisi Pakistan’daki bir köye düştü ve 4 sivil hayatını kaybetti. Buna rağmen çatışmalarda sivil kayıpların büyük kısmının Afganistan tarafında olduğu belirtiliyor.
Pakistan’ın son hava saldırılarından biri Taliban lideri Şeyh Hibatullah Ahundzade’nin bulunduğu Kandahar’da gerçekleşti. Saldırılardan birinin, Ahundzade’yi koruyan özel birliklerin bulunduğu bir yerleşkeyi hedef aldığı bildirildi.
Sınırda yeni bir insani kriz
Çatışmaların etkisi en çok siviller üzerinde hissediliyor. Doğu Afganistan’da kurulan geçici kamplarda binlerce kişi barınmaya çalışıyor. Ancak bu kamplarda su ve gıda gibi temel ihtiyaçlar oldukça sınırlı.
Basgul, dokuz çocuğuyla birlikte kaçtığını ve hâlâ o gece giydiği kıyafetleri giydiğini söyledi.
Sınırdaki Torkham geçiş noktasında bulunan ve Pakistan’dan sınır dışı edilen Afganların kayıtlarının yapıldığı merkezler de saldırılarda zarar gördü. Camları kırılmış binaların içinde ilaçlar raflarda duruyor, odalar ise tamamen boş.
Yakındaki mülteci kampında yüzlerce çadırın terk edildiği, sınır pazarında ise 150’den fazla dükkânın yıkıldığı bildirildi.
Bölgedeki tansiyon yükseliyor
Afganistan ordusu Pakistan’ın hava gücüne karşı sınırlı imkânlara sahip. Buna rağmen Afgan askerlerinin gerilla taktiklerine başvurabileceği konuşuluyor.
Kabil’de son günlerde düzenlenen gösterilerde binlerce kişi Pakistan’a tepki gösterdi. Protestolara katılan 45 yaşındaki Rahim Gul Sahar, “Ülkemi savunmak için iki oğlumu da sınır hattına götürmeye hazırım” dedi.
Afganistan ile Pakistan sınırındaki topluluklar uzun yıllardır güçlü kabile ve akrabalık bağlarıyla birbirine bağlı. Birçok aile sınırın iki tarafında da yaşıyor.
Ancak son aylarda artan gerilim bu ilişkileri de zorluyor. Sınır bölgesinden kaçan Afgan restoran işletmecisi Tac Muhammed Şinvari, “Biz aynı halkız. Onlar bizim zarar görmemizi istemez, biz de onların” dedi.
Yine de Afgan askeri yetkililerinin sınır bölgelerinde yaşayan sivillere Pakistan’daki akrabalarıyla temas kurmamaları yönünde talimat verdiği belirtiliyor.
Çatışmaların sürmesi halinde Afganistan’da zaten kırılgan olan insani durumun daha da ağırlaşmasından endişe ediliyor.
Kaynak: New York Times
