İSTANBUL (Medyascope) – “Nasıl bir Dünya? Nasıl bir Türkiye?” programının bu bölümünde Prof. Dr. Evren Balta ve Doç. Dr. Behlül Özkan, ABD-İran-İsrail eksenindeki savaşı ve küresel etkilerini değerlendirdi.
Prof. Dr. Evren Balta ve Doç. Dr. Behlül Özkan, ABD-İran-İsrail savaşını, bu savaşın Türkiye ve dünyaya etkilerini tartıştı. Balta, Trump’ın 2-3 hafta sonra çekileceğim açıklamasının piyasaları rahatlatma sinyali ve ciddi bir belirsizlik yaratma stratejisinin bir parçası olduğunun altını çizdi.
“Maksimum baskı ve teknik müzakere arayışı”
Piyasaların bu gerginliğe dayanabileceği maksimum sürenin yaklaşık 2 ay olduğunu belirten Evren Balta, “Bu süreden sonra dünya ekonomisi, stagflasyon gibi ciddi krizlerle karşılaşabilir” dedi.
Balta, ABD ve İsrail’in İran’a ağır hasar verse de henüz bir “zafer anlatısı” kuramadığını söyleyerek, “2-3 haftalık süreç, İran’ın kapasitesini kırmaya yönelik son bir ağır harekât girişimi ve “gerilimi tırmandırarak düşürme” (escalate to de-escalate) taktiği olabilir” diye konuştu.
Transatlantik ittifakının, İran savaşından önce de güvenlik algısındaki farklılıklar nedeniyle çatlamaya başlamıştığını savunan Balta, NATO’nun siyasi öneminin azaldığını, askerî önemi (savunma sistemleri, karargâhlar) ile siyasi önemi arasında bir gerilim yaşandığını ifade etti. Balta, “Taraflar siyasi çözüm olmasa bile Hürmüz Boğazı’nın açılması gibi teknik meseleler için mutlaka masaya oturacaktır. Türkiye veya Suudi Arabistan üzerinden arka kapı diplomasisinin sürdüğü bilinmektedir” dedi.
“Trump için üç zor seçenek var”
ABD ve İsrail’in “rejim değişir” beklentisinin büyük bir istihbarat hatası olduğunu ifade eden Behlül Özkan, “İran’daki müesses nizam çökmek yerine daha da konsolide olmuş ve yönetime daha radikal, “şahin” isimler gelmiştir” dedi.
Özkan, savaşın bir ayını doldurmasıyla birlikte üretim zincirlerinin kırılmaya başladığının altını çizerek, Avustralya’da gıda ve maden üretimini tehdit eden ciddi stok sorunları başladığını ifade etti. Savaşın sadece İran-İsrail arasında değil; Körfez, Lübnan ve Yemen olmak üzere dört ayrı cephede yürütüldüğünü belirten Özkan, “Trump için üç zor seçenek var: Ya yüz binlerce askerle sonuçsuz kalabilecek bir kara harekâtı başlatmak, ya bölgeden çekilip hegemonyayı Çin’e bırakmak ya da İsrail’i sadece savunma sınırında tutarak satmak” dedi.
Behlül Özkan, İran’ın savaşı askerî olarak kazanmasına gerek olmadığını savundu ve “Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutarak dünya ekonomisini çökertme ve Körfez’in enerji tesislerini vurma tehdidi, onun en büyük caydırıcılık kapasitesidir” diye konuştu.
