İSTANBUL (Medyascope) – Bir zamanlar scoutların saha saha dolaşarak yaptığı oyuncu takibi, bugün milyonlarca verinin işlendiği dijital platformlarla gerçekleştiriliyor. 100’den fazla ülkeden 600’ü aşkın ligi kapsayan Wyscout, profesyonel futbolun en yaygın scouting araçlarından biri olarak transfer ve rakip analizlerinde belirleyici rol oynuyor. Peki yapay zekâ, bu dönüşümün bir sonraki adımı olabilir mi? Buse Ok’un haberi.
Futbolda oyuncu izleme ve transfer süreçleri giderek değişiyor. Süreç önceden şöyleydi: Scoutlar* dünyanın farklı noktalarına gider ve bu seyahatlerinde yeni futbolcular keşfederdi. Daha sonra bu iş dijitalleşti, scoutlar dünyanın bir diğer ucuna seyahat etmeden, bilgisayar başında futbolcuları gözlemleyebilir hale geldi. Şimdiyse yapay zekâ sayesinde scoutların artık bilgisayar başında oturmasına, futbolcuların videolarını izlemesine neredeyse gerek kalmadı.
Peki bu süreç nasıl oldu? Analytic Scout AI’ın kurucularından Volkan Özcan’a göre Analytic Scout AI programı, scoutların işini kolaylaştırıyor.
Scoutluk nasıl ortaya çıktı, dijitalleşmeyle nasıl değişti?
Bir zamanlar scoutların dünyanın farklı noktalarına seyahat ederek yaptığı gözlemler, bugün gelişmiş veri ve video analiz platformları aracılığıyla yapılıyor. Özellikle Wyscout, StatsBomb ve SkillCorner gibi scout platformları, kulüplerin transfer stratejilerinde belirleyici rol oynuyor.
Dünyanın en yaygın kullanılan futbol analiz platformlarından biri Wyscout, profesyonel kulüpler, scoutlar, teknik direktörler ve spor medyası tarafından aktif olarak kullanılıyor. Platformun video arşivinde 100’den fazla ülkeden maç görüntüsü bulunurken, sistemde 550 binden fazla oyuncu ve takım profili yer alıyor. Wyscout verilerine göre haftada bin 800 ila iki bin yeni maç sisteme ekleniyor. Platform, 100’den fazla ülkeden bini aşkın turnuva ve 600’den fazla ligi (altyapı organizasyonları dahil) kapsayan geniş bir veri havuzuna sahip.
Bir diğer scout platformu Hudl’ın paylaştığı verilere göre dünya genelinde 4 binden fazla profesyonel ve yarı profesyonel kulüp doğrudan Wyscout kullanıyor. 40’tan fazla ulusal futbol federasyonu ve binlerce oyuncu menajerlik ajansı da platforma abone.
Sky Sports’un aktardığı verilere göre ise Wyscout, 87 ülkedeki üst düzey kulüpler tarafından kullanılıyor ve İngiltere Premier Lig ekiplerinin yüzde 95’i scouting faaliyetlerinde platformdan yararlanıyor.
Tüm amatör, yarı profesyonel ve altyapı kulüpleri hesaba katıldığında kesin bir kullanım oranı vermek mümkün olmasa da, profesyonel futbol endüstrisi özelinde Wyscout’un pazar payının yüzde 80-90’ın üzerinde olduğu, elit ve birinci lig seviyesinde ise kullanım oranının neredeyse yüzde 100’e yaklaştığı değerlendiriliyor. Başka bir ifadeyle, profesyonel futbol kulüplerinin büyük çoğunluğu oyuncu izleme, transfer ve rakip analizi süreçlerinde Wyscout ekosisteminden yararlanıyor.
Wyscout’un pazardaki hakimiyetini güçlendiren en önemli gelişmelerden biri ise tarihsel rakibi InStat’ın 2022 yılında platformun ana şirketi Hudl tarafından satın alınması. Sektörde önemli bir konsolidasyon yaratan bu satın alma, Wyscout’un dijital scouting pazarındaki lider konumunu daha da pekiştirdi.
Veri ve video analizlerinin birlikte kullanılması, kulüplerin transfer süreçlerinde daha sağlıklı kararlar almasına yardımcı oluyor. Uzmanlara göre veri destekli scouting sistemleri, transferlerde hata payını azaltırken özellikle yüksek maliyetli yatırımlarda kulüplerin riskini de önemli ölçüde düşürüyor. Aynı platformlar rakip analizinde de yoğun biçimde kullanılıyor; teknik ekipler rakip takımların oyun planlarını, duran top organizasyonlarını, pres alışkanlıklarını ve oyuncuların saha içi davranışlarını ayrıntılı biçimde inceleyebiliyor.
Yapay zekâ destekli scouting fikri nasıl doğdu?
Peki scout platformları zaman içerisinde nasıl değişti, yapay zekânın bunda rolü ne?
Analytic Scout AI’ın kurucularından Volkan Özcan ve ekibi, geliştirdikleri yapay zekâ destekli scout platformu ile futbol kulüplerinin transfer süreçlerini daha hızlı ve verimli hale getirmeyi amaçlıyor.
Çocukluk yıllarından itibaren futbolcu analizleri yaptığını hatırlatan Özcan, Analytic Scout AI’ın ortaya çıkış hikâyesini şöyle anlatıyor:
“Sergen Yalçın’ın ekibinde rahmetli kardeşi Gürsoy Yalçın vardı. Antalyaspor’da çalıştıkları dönemde Gürsoy Yalçın’la birlikte scouting çalışmaları yaptım. Resmi bir görevim yoktu ama izlediğimiz futbolcuların raporlarını hazırlıyordum. Rahmetli Gürsoy abiye bir sözüm vardı. ‘Bir gün senden daha iyi bir scout olacağım ve büyük bir kulüpte çalışacağım. Hayallerim var demiştim. Kardeşimle beraber maç izliyorduk. Ben futbolcuları not alıyordum, fikirleri de kardeşim veriyordu. ‘Böyle bir sistem geliştirelim, yapay zekâ bize oyuncu önersin’ dedi. İlk olarak bunu futbol menajer oyununda test ettik. Takımın sistemini, ihtiyaç duyduğu mevkiyi yapay zekâya sorduk ve gerçekten aradığımız profile uygun oyuncular önerdi. Bu da bizi uygulamayı geliştirmeye yönlendirdi.”
Yapay zekâ kulübe en uygun futbolcuyu nasıl buluyor?
Peki bu sistem nasıl çalışıyor? Özcan sistemin çalışma mantığını şöyle anlattı:
“Analytic Scout AI’da kullanıcı, oyuncunun yaşı, boyu, kullandığı ayağı, oynadığı bölge ve takımın oyun sistemi gibi kriterleri giriyor. Sistem bu bilgiler doğrultusunda beş futbolcu öneriyor. İlk etapta on oyuncu öneriyordu ancak sistemin daha sağlıklı çalışabilmesi için bunu beşe düşürdük.”
Özcan, platformlarının yalnızca oyuncu listesi sunmadığını, kendilerini mevcut scouting platformlarından ayıran temel farkın “oyuncu öneri modeli” olduğunu söyledi:
“Takımın oyun sistemini tanıyor, teknik direktörün oyun anlayışına göre değerlendirme yapıyor ve ‘Bu oyuncu senin sistemine en uygun isim’ diyerek yorum da ekliyor. Mevcut sistemlerden bizi ayıran en önemli özellik bu. Bugün kullanılan platformlarda oyuncunun ismini siz giriyorsunuz ve sistem onun verilerini gösteriyor. Bizde ise oyuncunun adını bilmiyorsunuz bile. Sadece ihtiyaç duyduğunuz kriterleri giriyorsunuz. Yapay zekâ size uygun oyuncuyu kendi öneriyor.”
Platformun transfer bütçesini de dikkate aldığını belirten Özcan, “Kulübün maaş ve transfer bütçesini sisteme giriyorsunuz. Size bütçenizi aşacak oyuncuları önermiyor. Messi gibi ulaşılamayacak isimler yerine gerçekten transfer edebileceğiniz futbolcuları öneriyor. Oyuncunun maaşı, sözleşme süresi gibi bilgileri de birlikte sunuyor. Oyuncu hakkında çıkan haberlere, internet sitelerine ve sosyal medya paylaşımlarına ulaşabiliyor. Eğer sakatlık durumu ya da ailevi bir problemi varsa bunları da yorum kısmına ekleyebiliyor” dedi.
“Doğru öneriler verdiğini test ettik”
Peki yapay zekâ transfer kararlarında ne kadar güvenilir? Özcan, bu soruya sistemi uzun süre test ettiklerini anlatarak yanıt verdi:
“İlk zamanlarda eksikleri vardı. Doğru yönlendirmeler ve doğru promptlarla sistemi geliştirdik. Ben scout olduğum için önerdiği oyuncuları kendi analizlerimle karşılaştırdım. Oyuncular hakkında doğru bilgiler ve doğru öneriler verdiğini gördük. Arkasında birden fazla yapay zekâ çalışıyor. Verileri harmanlayıp yorum üretiyor. Bu yüzden güveniyoruz”
Özcan, sistemin daha önce hiç duymadığı futbolcuları bile sosyal medya paylaşımlarından tespit ederek önerdiğini belirterek, bunun genç oyuncular için de önemli bir fırsat oluşturduğunu söyledi.
“Asıl kazanç zamandan tasarruf”
Platformun maliyetinden çok sağlayacağı zaman avantajının önemli olduğunu söyleyen Özcan, scoutların bir oyuncuyu analiz etmek için saatlerce maç izlediğini belirterek kurdukları sistemin bu süreci ciddi şekilde hızlandırdığını söyledi. Özcan, platformun kulüplerin kullandığı mevcut scout yazılımlarına benzer fiyat aralığında olacağının ve bireysel kullanıcıların da sisteme erişebileceğinin altını çizdi.
Yapay zekâ scoutların yerini alacak mı?
Yapay zekânın scout mesleğini ortadan kaldırmayacağını vurgulayan Özcan, şunları söyledi:
“Ben de scout olduğum için rahatlıkla söyleyebilirim, bu sistem bizim yerimizi almak için değil, işimizi kolaylaştırmak için geliştirildi. Bize daha fazla futbolcu önerecek, biz de daha fazla futbolcu izleyeceğiz. Yapay zekâ sadece karar verme sürecini destekleyen bir araç. Bir futbolcu çok iyi sezon geçirmiş olabilir ama sizin oyun sisteminize uymayabilir. Kulüpler bu yüzden zarar ediyor. Bizim sistemimiz teknik direktörün oyun anlayışına göre oyuncu öneriyor. Aynı mantık milli takımlarda da kullanılabilir. Teknik direktörün oyun sistemine uygun oyuncuları takip edip sezon sonunda öneriler sunabilir.”
Scout ve scouting nedir?
Scout, futbolda oyuncuları izleyen, değerlendiren ve kulüplere raporlayan kişidir. Türkçede genellikle oyuncu gözlemcisi olarak karşılanır. Scouting ise bu gözlem ve değerlendirme sürecinin tamamını ifade eder. Bir oyuncunun teknik, taktik, fiziksel ve zihinsel özelliklerinin sistemli biçimde analiz edilmesi, raporlanması ve kulüplerin transfer kararlarına veri sağlanması sürecidir.
