İSTANBUL-(Medyascope, ANKA, Arda Akdemir) TBMM’ye sunulan “Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”nde yer alan, üniversitelerde görev yapacak akademisyenlere güvenlik soruşturması öngören düzenleme komisyondan geçti.
AKP milletvekillerinin imzasıyla 2 Temmuz’da TBMM Başkanlığı’na sunulan ve kamuoyunda daha çok “öğrenci affı” düzenlemesiyle bilinen torba yasa teklifi, TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu’nda kabul edildi. Teklif ile yükseköğretim kurumlarında görev yapacak tüm öğretim elemanları için arşiv araştırmasının yanında güvenlik soruşturması süreci de zorunlu hale getirildi.
“Güvenlik Soruşturması Kanunu” kapsamı genişletiliyor
Komisyondan geçen “Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”nin 26. maddesi, doğrudan 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nda değişiklik öngörüyor. Teklifin yasalaşması halinde, üniversitelerde akademisyen olarak istihdam edilecek tüm adaylar, atama öncesinde tıpkı polis, jenerik kamu personeli ve istihbarat çalışanları gibi sıkı bir güvenlik soruşturmasından geçirilecek.
Mevcut uygulamada yalnızca arşiv araştırması yapılırken, yeni düzenlemeyle birlikte idarenin takdir yetkisini genişleten “güvenlik soruşturması” aşaması da yasal bir zorunluluk haline gelecek.
Düzenlemenin öğrenci affı gibi geniş kitleleri ilgilendiren maddelerle aynı torba içine konularak geçirilmek istenmesine muhalefet partileri ve eğitim sendikaları tepki gösterdi.
“Bilim üreten muhalifler akademiye giremeyecek”
Düzenlemenin üniversitelerdeki yansımalarını Medyascope’a değerlendiren Eğitim Sen İstanbul 6 Nolu Şube Kadın Sekreteri Gültan Ergün, iktidarın AYM kararlarını hiçe saydığını ve idarenin keyfiyetinin gittikçe artacağını belirtti.
Tasarı ile liyakatın tamamen rafa kaldırılacağına dikkat çeken Ergün şunları söyledi:
“Basın açıklamamızda da değerlendirdiğimiz gibi 2016’da hukuksuzca getirdikleri ve AYM’nin 2019’da iptal ettiği bu düzenlemeyi yeniden getirmeyi hedefliyorlar. Kamuda kendilerinden olmayan kimse işe giremeyene kadar bu süreçler devam edecek. Bu insanların aileleri incelenecek. Bilim üreten muhalifler akademiye giremeyecek. İdarenin keyfiyeti artacak.”
Eğitim Sen İstanbul 6 Nolu Üniversiteler Şube Başkanı Çetiner: “Hali hazırda ciddi sorunlar ve hak kayıpları yaşanıyor”
Ayrıca Eğitim Sen İstanbul 6 Nolu Üniversiteler Şube Başkanı Burak Çetiner de şunları söyledi:
“Bu arşiv araştırmaları ve güvenlik soruşturmalarıyla ilgili hali hazırda ciddi sorunlar ve hak kayıpları yaşanıyor. Özellikle vakıf üniversitelerinde ama kamu üniversitelerinde de örneklerine rastladığımız şekilde devam etmekte olan yargılama süreçleri bahane edilerek birçok arkadaşımız sınavla kazandığı akademik kadrolara alınmıyor. Hakkında hüküm olmamasına rağmen izlenen bu yol fiili bir fişleme haline gelmiş durumda. Çoğu örnekte devam eden davanın niteliği bile memuriyete engel suçlar kapsamında değil. Kısacası bazı üniversiteler ‘makbul’ olmadığını düşündüğü yurttaşların işe girme hakkını elinden almış oluyor. Bu konuya karşı açılmış birçok dava var. Yeni düzenleme ile yukarıda bahsettiğim fiili fişlemeye hukuki zemin oluşturulmaya çalışıyor. Bir başka ifadeyle akademide bilim emekçisi olarak çalışmak isteyen araştırma görevlileri ve öğretim üyeleri için liyakat değil iktidara sadakatin esas alınacağı bir düzenin alt yapısı oluşturulmak isteniyor. Bu nedenle bu meşru olmayan öneriyi kabul etmediğimizi bir kez daha kamuoyuna duyururuz.”
“Fişleme mekanizması olmadan bunu yapmanız mümkün değil”
CHP milletvekili Yüksel Taşkın sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, 2019 yılında AYM’nin bu düzenlemeyi “kişisel verilerin korunmasına yönelik yeterince güvence barındırmaması” gerekçesiyle iptal ettiğini hatırlattı.
Öğretim elemanı adayların geçmiş sosyal medya paylaşımlarının fişleme amacıyla kullanılabileceğini söyleyen Taşkın, “Fişleme mekanizması olmadan bunu yapmanız mümkün değil. İktidar güvenlik soruşturması mekanizmasını siyasi rakiplerini tasfiye etmek ve üniversiteye sokmamak için kullanacaktır.” dedi.
“Akademisyenler subjektif suçlamalarla akademinin dışına çıkarılacak”
EMEP Genel Başkanı Seyit Aslan Kanun Teklifi’nde yer alan, üniversitelerde görev yapacak öğretim elemanları için güvenlik soruşturması öngören düzenlemenin geri çekilmesini istedi.
Aslan, “Söz konusu teklif ile mevcut düzenlemeye üniversiteler de dahil edilerek üniversitelerde akademisyen olmak isteyen yurttaşlarımız ile halihazırda üniversitelerde akademik kadrolarda görev yapan yurttaşlarımızın saray rejiminin hukuka aykırı subjektif suçlamalarıyla fişlenip akademinin dışına çıkarılması hedeflenmektedir. Üniversite özerkliğini ortadan kaldıran düzenlemeler kanun teklifinden çıkartılmalıdır” diye konuştu.
Gözler Genel Kurul’da
Komisyon aşamasını tamamlayan teklifin önümüzdeki günlerde TBMM Genel Kurulu’na gelmesi bekleniyor. Genel Kurul’da kabul edilip Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması halinde karar Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girecek.
