İSTANBUL (Medyascope) – Hafta Başı’nın bu bölümünde, Medyascope Yayın Yönetmeni Ruşen Çakır ve Kadri Gürsel, T24’e yönelik erişim engelinin siyasi ve hukuki boyutunu, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın AKP’ye geçeceği iddialarını ve CHP’den iktidara olası geçiş tartışmalarını değerlendirdi.
Cemil Tugay AKP’ye geçecek mi? Fon krizi örtbas mı ediliyor? Ruşen Çakır ve Kadri Gürsel, Hafta Başı’nda haftanın öne çıkan gündemlerini değerlendirdi. Fon krizinde kamuoyuna yansıyan isimlerin AKP ile ilişkilerine dikkat çeken Gürsel, krizin Erdoğan açısından yaratabileceği riski şu sözlerle değerlendirdi:
“Erdoğan açısından da yönetilmesi kolay olmayan bir durum var. O da şu, neticede Erdoğan’ın önümüzdeki seçimlerde iktidarın adayı olacak olan Erdoğan’ın bu skandaldan, bu rezaletten kendisini tamamen izole etmesi, ayrıştırması, başından itibaren bu konuyla herhangi bir bilgisi olmadığı konusunda kamuoyunu, kendi tabanını, kendi seçmenini ikna etmesi. Bu o kadar da kolay değil. Hiyerarşiye, yani iktidarın hiyerarşisine bakıldığı zaman bu kadar merkezi, bu kadar hiyerarşik, bu kadar katı bir dikey örgütlenme yönetim anlayışı ile kurup yönettiği bu yeni rejimde bu olaydan kendisini bihabermiş gibi yansıtması ne ölçüde mümkün olacak?”
T24 olayı
T24’e yönelik erişim engelini de değerlendiren Gürsel, “Türkiye’de muhalif toplum çok daha büyük şoklara ve acılara tahammül eder hale geldi. O kadar şiddetli şeylere alıştırıldı ki muhalif toplum. 2025’ten beri yaşananlar zaten çok açık. Mart ayından beri İmamoğlu’nun tutuklanması ve arkadaşlarının ve daha sonra birçok belediyeye yapılan operasyon bir kanıksama hali var. Yani onu kabul etmek lazım. O tepkisizlik biraz da artık yorgunluktan geliyor olsa gerek” diye konuştu.
Cemil Tugay AKP’ye mi geçiyor?
Cemil Tugay’ın AKP’ye geçebileceği iddialarını değerlendiren Gürsel, Tugay’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşmesine dikkat çekti. Gürsel, Tugay’ın siyasi tercihinin mevcut siyasal sistemde muhalefetin karşı karşıya kaldığı baskıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi:
“Halktan mı daha çok korkuyor, senin devlet dediğin iktidardan mı daha çok korkuyor? Bu korkulardan hangisi Cemil Tugay’ın siyasi kararına yön verecek, bunu göreceğiz. Ama Cemil Tugay zaten Erdoğan’la yan yana o fotoğrafı çektirdiğinden beri bence AKP’ye geçmiş sayılmalıdır. Yani Mansur Yavaş için henüz aynı şeyi söylemiyorum. Belki o da geçecektir yahut da o da farklı bir anlaşma yapmış olabilir ama Cemil Tugay zaten orada köprüleri atmıştır. Yani sadece bir zaman meselesidir bu.”
Deşifreyi yayına hazırlayan: Tania Taşçıoğlu Baykal
Ruşen Çakır: Merhaba, iyi günler, iyi haftalar. ‘Hafta Başı’ ile karşınızdayız ve Kadri Gürsel’le her hafta yaptığımız gibi haftanın öne çıkan ve çıkması muhtemel olaylarını konuşacağız. Kadri, merhaba.
Kadri Gürsel: Merhaba Ruşen.
Ruşen Çakır: Önce fon olayıyla başlayalım. İlk başta hızlı başladı, sonra sanki biraz diner gibi oldu. Okudun mu bilmiyorum, bugün Abdulkadir Selvi bir yazı yazdı ve kendisini tekzip etti. Olay şu: Salı günü Meclis Araştırma Komisyonu kurulması için AK Parti’nin önerge vereceğini yazmıştı; AK Parti bundan vazgeçmiş, “Zaten Cumhurbaşkanı olayı kontrol ediyor, Devlet Denetleme Kurulu’nu devreye soktu, Meclis’in yapacağı bir şey yok” demişler. Böylece bu olayı en azından Meclis denetiminin dışına attılar ve Fatma Betül Sayan Kaya dışında şu ana çok büyük isim kadar kamuoyuna paylaşılmadı. Bir ara Hayati Yazıcı’nın oğlu için tedbir kararı alındı, o da birkaç saat içerisinde iptal edildi. Çok büyük para olduğu, devamının geleceği ve bunun bir başlangıç olduğu söyleniyor. Seksenin üzerinde tutuklu var. Ama bir de bir ödeme planı yapıldı biliyorsun, fonlara 1 milyon ve altı yatırımı olanların parasının ödenmesine ilişkin. Ama ortadaki büyük vurgunu yapanlar kim? Bu paralar nerede? Devlet bu paraları onlardan alacak mı? Tabii ki en önemli husus, bu vurgunu yapanların siyasi iktidarla bağlantılarının üzerine gidilecek mi? Erdoğan ilk başta “Ucu nereye varırsa varsın” demişti. Bugün gördüm “Eğer kol kırıldıysa kesip atarız” demiş. Ama şu âna kadar kesilip atılmış çok da fazla bir şey yok. Tutuklananların içerisinde AK Parti ile ilişkili bazı isimler var, ama hiçbirisi Fatma Betül Sayan Kaya gibi bir isim değil ve zaten ona da bir soruşturma açılmış değil. En azından şu âna kadar ifadesi bile alınmadı. Bugün Deniz Zeyrek “Eğer ifademi alırlarsa her şeyi anlatırım” dediğini yazmış, Deniz Zeyrek’ten aktarıyorum. Sanki bir örtbas olayıyla karşı karşıyayız, ne dersin?
Kadri Gürsel: Evet, Adalet ve Kalkınma Partisi ve o partinin kurucusu ve lideri Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında bir çelişki var, öyle görünüyor. Çünkü bu rezaletle, bu skandalla, bu vurgunla ilgili olarak şu âna kadar duyduğumuz isimlerin çoğu bir şekilde ya siyasi ya da akrabalık derecesinde, AK Parti ile ilişkili insanlar ya da ahbap-çavuş kapitalizminin, o ekosistemin parçası veya büyük mensupları olan insanlar. Bu fon vurgununda, fon rezaletinde, böyle olmayan birinin adı ortaya çıkmadı henüz. Akrabalık, hısımlık, doğrudan siyasi ilişki, bürokrasi içinde de devlet ve parti iç içe geçtiği için oralara kadar da tabii ki ulaşma ihtimali var. Ben bunu sadece bir ihtimal olarak görüyorum şimdilik. Maliye bürokrasisi, finans ve SPK için bu söyleniyor.
Tabii niye böyle bir çelişki var? Bu fon rezaletinin kendi seçmen tabanından erimeye neden olmaması için Erdoğan bir şeyler yapmak zorunda veya biz öyle varsayıyoruz. Böyle varsaymamızın nedeni bu işin nasıl yönetileceği ile de alâkalı. Eğer AK Parti seçmeni bu fon rezaletinin, bu fon vurgununun ikinci türden yansımaları, zincirleme etkileri sonucunda ekonomide bir rahatsızlık, bir bozulma olur ve bundan zarar görürse ve bu ikisi arasındaki ilişkiyi doğru kurarsa, Erdoğan elbette bundan zarar görür diye düşünüyorum. Çünkü medyayı baskılaması, iktidar medyasını yönetmesi, iktidar medyasını yönetirken de bu rezaletle arasında herhangi bir ilişki olmadığının, neden-sonuç ilişkisi olmadığının konusunda da tabanını ikna etmesi yeterli olacak mı, olmayacak mı, onu da bekleyip göreceğiz.
Ama neticede burada Erdoğan açısından da yönetilmesi kolay olmayan bir durum var. Birincisi, şu âna kadar söylediklerimden çıkan sonuç, neticede önümüzdeki seçimlerde iktidarın adayı olacak olan ve Akın Gürlek’in “Yeniden seçeceğiz” dediği Erdoğan’ın, bu skandaldan, bu rezaletten kendisini tamamen izole etmesi, ayrıştırması, başından itibaren bu konuyla herhangi bir bilgisi ya da bu konu hakkında bilgisi olmadığı konusunda kamuoyunu, kendi tabanını, kendi seçmenini ikna etmesi. Bu o kadar da kolay değil. İktidarın hiyerarşisine bakıldığı zaman, fi tarihinde ‘’Dicle’nin kenarında kaybolan bir kuzu olsa ondan da biz sorumluyuz’’ minvalinde sözler de ettiğini hatırladığımız Recep Tayyip Erdoğan’ın, bu kadar merkezi, bu kadar hiyerarşik, bu kadar katı bir dikey örgütlenme, yönetim anlayışıyla kurup yönettiği bu yeni rejimde, bu olaydan kendisini habersizmiş gibi yansıtması ne ölçüde mümkün olacak, bunu bekleyip göreceğiz. Mümkün olmasa da iktidar tabanı bundan nasıl etkilenecek? İktidar tabanı, iktidarın seçmeni bu vurgun olayından ahlaken rahatsız olacak mı, olmayacak mı? Bu ayrı bir tartışma konusu. Bu bir ahlâk konusu; toplumsal ahlak ve vicdan tartışmasının alanına giriyor. Ama bence asıl yönetmesi zor olan ikinci alan da şu: Gördüğümüz kadarıyla, Fatma Betül Sayan Kaya örneğinde de gördüğümüz gibi, birileri bu parti içinde korkunç bir vurgun yaptılar. 163 milyon lirayı koyup daha sonra 2,2 milyar mı aldı Yanılıyor muyum?
Ruşen Çakır: Altmış dört milyon, 2,2 milyar oldu.
Kadri Gürsel: Neyse, bir noktadan sonra o teferruata giriyor, olayın büyüklüğü ortada. Birileri böyle bir vurgun vururken, bu fonların fonlara el konulması, fonların temerrüde düşmesi sonucunda birileri de kaybetti, yoksa bu kadar büyük bir vurgun vurulmazdı. Herkesin aynı oranda kazandığı bir dünya yok. Herkesin bu oranda para koyup aynı oranda parasını büyütmesi matematiğe aykırı. Bu işin matematiğinde bir noktada bu fon operasyonunun durdurulduğu andan itibaren, yapılan vurgunun muazzamlığı karşısında birilerinin kazandığının ve birilerinin de kaybının muazzam olması gerekiyor. O âna paradan kaybı muazzam olanların içinde gerçekten AK Partililer, AK Parti tabanından, AK Parti’nin gövdesinden, yönetiminden insanlar var mı? Varsa ne kadar var? Bu insanlar şu an ne yapıyorlar, ne diyorlar, nasıl hareket ediyorlar, ne düşünüyorlar, çevrelerini nasıl etkiliyorlar ve nasıl ikna edilecekler? Zaten bilmediğimiz ama bilmemiz gereken konu bu. Bu çelişkiyi Erdoğan nasıl yönetecek? Bu bakımdan hayli zor olduğunu düşünüyorum. “Sonuna kadar gidilecek, o para geri gelecek” dediğinde, Erdoğan’ın karşısına zor bir ikilem çıkıyor. O ikilem zaten bütün bu söylediklerimizin temelini teşkil ediyor. Burada devlet bir görevle karşı karşıya. Tek başına devlet olarak. İktidardan ayrı tutuyorum ben. Devletin her şeyiyle, yasaları, kurumlar ve kurullarıyla işlediğini göstermesi lazım. Ama AK Parti ile devletin içe geçtiği, AK Parti’nin bir devlet partisine dönüştüğü, yıllar öncesinden başlayarak AK Parti’nin devlete yüz binlerle hicret ettiği bir siyasi rejimde bu nasıl olacak? Bu fon vurgunu bile, bütün AK Partililerin devletten, devletin içinden başkaca gidecek yeri olmayan insanlara dönüşme halini tahkim etmiştir, güçlendirmiştir. Onların devlete mahkumiyetini, devlet içinde kalma ve devlete devam etme mahkumiyetini daha da ağırlaştırmıştır.
Bu fon rezaleti, fon vurgunu dolayısıyla devletle toplum arasında bir çelişki ortaya çıkıyor. Dediğim gibi, bu çelişkinin yönetimi Erdoğan için kolay olmayacak. Tamam, devletle toplum arasında çelişkiler hep vardır, hep çıkar. Burada önemli olan, bu çelişkinin, devletin içinde yaşamaktan başka yaşayacak yeri olmayanlarla, devletten başka gidecek yeri olmayanlarla, kaybedecek bir şeyi olmayanlar arasındaki çelişkiye dönüşmemesi. Kaybedecek bir şeyi olmayan bir toplum kesimiyle, devlet içinde yaşamaya mahkûm olmuş, devletin içinden başka gidecek yeri olmayan bir siyasi elit arasındaki bir çelişkiye dönüşmemesi lazım bunun. Bunun için de Abdulkadir Selvi’nin kendisine söylenenleri naklettiğinde olduğu gibi, onu söyleyenlerin siyasi mülahazaları, menfaat hesapları değiştikçe de kendisinin açığa düşmesinde olduğu gibi şimdi ne göreceğiz? Burada ne olacak? Bu sonuna kadar gitme hâli (ki kendisi Erdoğan öyle düşünüyormuş, çok hiddetlenmiş, sinirlenmiş, bunun sonuna kadar gidilmesi gerekiyormuş diye yazdı). Aslında Erdoğan’ın önümüzdeki seçimlere sağ salim girmesi için sonuna kadar gitmesi lazım. Yani devlet içinde kalmaktan başka, devletten başka gidecek yeri olmayan bir siyasi eliti devletten sürmesi lazım ve hakkında ne gerekiyorsa, hangi cezaların verilmesi gerekiyorsa, yasa dairesinde bunların da önünün açılması lazım.
Ama bu nasıl olacak? Senin verdiğin örnekler öyle çarpıcı ki. Fatma Betül Sayan Kaya’nın bir kez dahi ifadeye çağrılmamış olması, daha sonra malı mülkü üzerindeki tasarrufu dondurulan bakanın oğlunun bu dondurma kararının hemen apar topar kaldırılması… Burada ciddi bir problem var ve bu problemin de çözülmesi gerekiyor. Paralarını kaybedenler en azından burada paralarını geri alamasalar bile, bu paraları iç edenlerin, burada vurgun yapanların ve bu vurgunu tezgahlayanların ceza aldıklarını görmek, toplumun adalet arayışının (varsa böyle bir arayış) gereğidir diye düşünüyorum.
Bu aslında derin bir tartışma, bunun şöyle bir derinliği var; AK Parti seçmeninin toplumsal ahlâk ve vicdanının sınırları ve çerçevesi ve bu anlayışın tarifi ile ancak açıklanabilir. Ortada aslında yolsuzluğa, hırsızlığa karşı, bu yolsuzluğu ve hırsızlığı yapanın kim olduğuna, kimlerden olduğuna göre değişen bir toplumsal ahlâk tepkisi var. Bu KPSS hırsızlığından beri öyle. KPSS hırsızlığı 2010’du diye hatırlıyorum. KPSS yolsuzluğu türünden skandallar, normal şartlar altında ortadan yarılmamış, kutuplaşmamış toplumlarda ciddi siyasi sonuçlar doğururdu, ama doğurmadı. Aslında bunu izleyen daha sonraki büyük skandallar ve büyük ifşalar da herhangi bir siyasi sonuç doğurmadı.
Burada siyasi sonuç doğursa doğursa, AK Parti içinde bu fonlara katılan, ‘’fonlardan kısa yoldan bir şeyler kaparım, paramı misliyle katlarım’’ diye buralara para yatıran irili ufaklı yatırımcıların ne kadar çok olduğuyla, bunların ne kadar çok para kaybettiğiyle ve bu para kaybedenlerin de acılarının ne kadar dindirilip dindirilmeyeceğiyle alâkalıdır. Ayrıca bu ana paralar ödenecekse, bunlar devletin cebinden, kamu kaynaklarından ödenmemek zorunda. O da ayrıca bir toplumsal ahlâk ve vicdan tartışmasına yol açar diye düşünüyorum. Çünkü bu fonlardan hiç haberi olmayan insanlar da gidip bankalardan normal %38-39 faizle yetinirken, birileri çok yüksek gelir elde etmek için buralara paralarını yatırdılar. Bunlar serbest fonlardı ve aldıkları riskin büyüklüğünü biliyor olmaları gerekirdi. Ama belli ki onlara birileri bazı sözde garantiler vermişler. Aslında burada bir sistem tartışması var ve bu sistem tartışmasının üstünden geçip atlamak, bunu unutturmak kolay değil. Bu tür bir şeyi unutturmaya yeltenmek için daha büyük bir krizin mühendisine soyunmak ise çok riskli. Bu bakımdan ben Erdoğan’ın kendisini bu rezaletten, bu vurgun olayının yükünden kurtarmak için bazı somut adımlar atmak zorunluluğu ile karşı karşıya kalacağını düşünüyorum.
Ruşen Çakır: Kadri, biraz T24’e yönelik erişim engelinden konuşalım. Geçen gün Kemal Can’la yaptığımız ‘Haftaya Bakış’ yayınında da konuştuk bunu, ayrıca bir yayınımda da anlattım. Cuma günü T24’e uğradım, orada meslektaşlarımla sohbet ettim. Yayına girmeden önce tekrar sordum; mahkemeye yapılan itiraz başvurusunun sonucu bu akşam alınacakmış, ama çok umutlu olduklarını söyleyemem açıkçası. Çünkü çok abes bir uygulama oldu biliyorsun; mahkeme hiçbir savunma almadan, savcılığın başvurusunu önce reddediyor, sonra 4 gün sonra kabul ediyor. “LGBTİ propagandası” diye olmayan bir suçtan oluyor bu. Söz konusu olan, haber ya da yazılara erişim engeli değil, toptan bütün siteye engel getiriliyor, ki bildiğim kadarıyla Türkiye’nin en eski internet haber sitesi. Ben ısrarla şunu söylüyorum: Bu olay aslında doğrudan Türkiye’nin ana akımına yönelik büyük bir operasyon. Çok da kıyamet kopmadı, bilmiyorum sen nasıl gördün, yoksa ben mi yabancılaştım? Artık Türkiye’de böyle şeyler iyice normalleşmiş durumda. Ama yıllar önce, basına yönelik bu uygulamanın çok daha ötesinde bir şeyler olduğunda bir kamuoyu tepkisi olurdu. Şimdi çok da fazla ses çıkmıyor sanki. Nasıl bir ses çıkardı bilmiyorum açıkçası, ama yapanlar yaptıklarıyla kalıyorlar sanki, ne dersin?
Kadri Gürsel: Haklısın, “Yapanlar yaptıklarıyla kalıyor” cümlesinden başlayalım. Türkiye’de muhalif toplum çok daha büyük şoklara ve acılara tahammül eder hâle geldi. T24’e yapılanlar, mesela bundan bir 10 yıl kadar önce yapılanlarla kıyasladığımızda o kadar da sarsıcı olmasa gerek. Yahut en azından mesela T24’e erişim engeli söz konusu. Muhalif toplum, mesela Cumhuriyet Gazetesi’ne yapılan operasyonda olduğu gibi, gazetecilerin ve yöneticilerin bir gece sabaha doğru evlerinden topluca alınıp, Vatan Emniyet’e götürüldüğünü, daha sonra tutuklandığını gördü. Halk TV’ye yapılan yine benzer bir operasyon vardı, sürekli birileri gözaltına alınıyordu. T24’e erişim engeli geldiği için, insanlara doğrudan bir fiziki kötülük yapılmadığından mıdır nedir, insan ilk bakışta beklenen tepki gösterilmedi diye düşünebilir. Muhalif toplum o kadar şiddetli şeylere alıştırıldı ki. 2025’ten beri yaşananlar zaten çok açık. Mart ayından beri İmamoğlu’nun ve arkadaşlarının tutuklanması ve daha sonra birçok belediyeye yapılan operasyonlar oldu. Mesela T24’e erişim engeli getirildikten sonra, iki belediyeye daha operasyon yapıldı. Bunlar doğrudan insanların derdest edilip evlerinden alınmaları, hapse atılmaları şeklinde gerçekleşiyor. Aslında bir kanıksama hali var, onu kabul etmek lazım. Tepkisizlik biraz da artık yorgunluktan ve yüksek dozlara bağışıklık geliştirmiş bir bünyeden de ileri geliyor olsa gerek.
T24, evrensel gazetecilik ilkelerine ve standartlarına uyarak, sadık kalarak yayın yapma kararlılığında olan bir internet sitesiydi. Senin dediğin gibi de bu, onu bugünkü Türkiye’deki ana akım kavramının başlıca temsilcisi haline getiriyor. T24, eski adıyla bir CHP medyası ya da YENİ Parti medyası gibi bir partiyle yahut da bir siyasetçiyle özdeşleştirilmiş, onun veya bunun medyası olarak anlamlandırılan yahut da bir patronun medyası olarak görülen bir medya kuruluşu değildi. Buna rağmen T24’e saldırıldı ve T24’ün okuruna erişimi büyük ölçüde kısıtlandı ve aynı zamanda gelir kaynakları da kısıtlandı. T24 her bakımdan gerçekten çok ama çok zor bir duruma sokuldu. T24’e yapılanın LGBTİ ile alâkalı olduğunu zannetmiyorum. Burada daha önce de bazı gazetecilerin sosyal medya hesaplarının engellenme girişiminde ve engellenmesinde olduğu gibi bir bahane olarak kullanılıyor. Burada arka planda aslında uygulamaya konulmuş bir seçim stratejisi var. Bu, yaklaşmakta olan seçimler öncesinde medyaya kendilerince bir çeki düzen verme hedefinden ileri geliyor. Bir taraftan da T24’ün erişiminin hangi kesimleri işaret ettiğini bilemeyiz. Yapılan araştırmalarda, T24 iktidarın seçmen tabanı tarafından da okunan, izlenen bir mecra haline gelmişse, bu, onun erişiminin kısıtlanması ve susturulması için başlı başına bir neden teşkil eder. Ben varsayımdan hareketle konuşuyorum, eminim T24’ün yöneticileri, T24’ün iktidar tabanı, AKP ve MHP seçmeni tarafından izlenip izlenmediğini biliyorlardır. Ben bilmiyorum. Eğer böyle bir ihtimal varsa, bu ihtimale istinaden konuşuyorum.
Zaten iktidarın 2008’den başlayarak, 2018’de tamamlayarak bitirdiği ana akım tasfiye süreci de bu nedenden ileri gelmişti, iktidar, kendi seçmen tabanının, kendisinin yönetiminde olmayan bir medyaya erişmesini istemiyordu. Hem muhafazakâr, dindar, milliyetçi, o genel büyük anlamdaki sağın üzerine oturmak ve orada bir tekel kurmak, hem de o üzerine oturduğu toplumsal tabanın başka medya mecralarından da enformasyon almak bakımından beslenmesinin önüne geçmek ve onları bir yerde devasa bir kubbenin altına hapsetmekti; yankı odası gibi bir şey. Amaç buydu. Bu konuda başarılı olamadılar günün sonunda. Bence başarılı olamadıkları için de şimdi artık o kendi yaratmak istedikleri yankı odasının dışında kalan mecralara da yönelmeye başladılar. ‘’YENİ Parti medyası’’ olarak da tabir edebileceğimiz bir iki televizyon kanalı varsa, onların yerine, şu noktada öncelikle T24’e hücum etmelerinin nedeninin başka bir yerde aranması doğru değil.
Türkiye’de artık medya örgütlerinin, basın meslek örgütlerinin, medya özgürlüğü savunuculuğunu yapan tüm kişi, örgüt ve aktivistlerin, medya özgürlüğü savunuculuğundan önce yeni bir paradigma oluşturmaları gerekiyor. Eskiden ‘’basın özgürlüğü’’ deniyordu ama artık ‘’medya özgürlüğü’’ demek daha doğru. Medya özgürlüğünün, öncelikle halkın haber alma ve bilgilenme özgürlüğü olduğunu ve gazetecilerin kendi keyifleri ve canlarının istediklerini istediği gibi yazma özgürlüğü nedeniyle, gerektiğinde kalemşörlük da yapmak özgürlüğüne sahip olmak için basın özgürlüğünü talep etmediklerini, aslında medya özgürlüğünün, halkın özgürlüğü olduğu, doğrudan halkın menfaatlerinin savunulduğu bir alan olduğu, halkın, etraflıca, nesnel olarak doğru, gerçekçi ve zamanında bilgilendirilmesinin, onun siyasi tercihlerini sağlıklı oluşturması veya ülkesinde olup bitenden haberdar edilmesinin onun vereceği kararlarda etkili olduğunu ve vereceği kararların da ülkenin kaderi hakkında ne kadar etkili olduğu gerçeğinin halka anlatılmasını ve ‘’halkın haber alma özgürlüğü’’ kavramının, medya özgürlüğü kavramının önüne geçirilmesinin gerektiğini savunuyorum. Çünkü bu ülkede artık ‘’medya özgürlüğü’’ diyerek bir adım yol yürümenin imkânı kalmadı. Çünkü bu okur, bu izleyici, tarihsel bir nedenden dolayı, gazetecilere, medya vasıtalarıyla siyaset yapan figürler olarak bakageldi ve hâlâ da öyle bakıyor bence. ‘’Siyaset yapan bedelini öder,’’ ‘’risk alıyorsan bedelini ödersin’’ gibi bir basit yaklaşımla, gazetecileri de farklı türden bir siyasetçi olarak konumlandırdıkları için, genel büyük toplum ve muhalif toplum, kendilerinin selameti açısından ne kadar hayati bir iş yaptıklarının şuurunda ve bilincinde olamıyor maalesef. Sevdiği gazeteciyle sevmediği gazeteciyi farklı standartlarda ayrıma tabi tutarak değerlendiriyor. Bu, Türkiye’de matbuatın kuruluşundan beri böyle.
Türkiye’de matbuat, 19. yüzyılın son çeyreğinden başlayarak, iktidar mücadelelerinin vasıtası olarak kuruldu. Boşuna değil, ‘’kalemşor’’ diye bir tabirin silahşördan hareketle üretildiği bir toplum, bir ülke burası. Bir süre içinde çok partili hayata geçtikten sonra bir ana akım oluştu elbette. Ana akım ve medya patronları, siyasetten ve devletten görece manada bağımsız olabildiler. Ama bu stereotip, yani halkın gazetecilere olan bakışı değişmedi. Gazetecileri birer dava insanı olarak konumlandırdılar ve bu dava insanı olarak konumlandırmaları sayesinde onlara yabancılaşabildiler. Bu yabancılaşmanın kaldırılmasının tek yolu bence, medyanın aynayı halka tutmasıdır ve halkın medyanın aksinde kendisini görmesinin sağlanmasıdır. Başka türlü toplumsal destek ve dayanışmanın sağlanabileceğini zannetmiyorum. Bu da bugünden yarın olacak bir şey değil. Bu, çok uzun yıllar alabilecek, nesillere yayılacak bir konu. Uzun, meşakkatli ve kapsamlı bir endoktrinasyon gerekiyor. Maalesef Günümüzde düşürüldüğümüz bu zayıf pozisyonda, yapabilecek örgütlenmeler de medyada yok maalesef.
Ruşen Çakır: Kadri, İzmir konusunu da kısaca konuşalım. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, iddiaya göre çarşamba günü AK Parti genel merkezinde yapılacak grup toplantısında, iktidar partisine geçecek deniyor. Ama şimdi meslektaşımız Gülsen Solaker’in haberini gördüm. ” Cemil Tugay AK Parti’ye geçmek istiyor ancak tepkiler nedeniyle bunu erteleyebilir” diyor. Yani geçmeyecek diye bir şey yok, belki geç geçecek. Biliyorsun Ankara’da Keçiören Belediye Başkanı da öyle yapmıştı, bayağı geciktirmişti. Hani tüfek sahnede bir kere görününce patlarmış ya, bu da böyle. Cemil Tugay önce CHP’den istifa etti, “Bağımsız kalacağım” dedi. Ama daha CHP’den istifa etmeden önce de AK Parti’ye geçeceği söyleniyordu. Şimdi de tekrar söyleniyor. Çarşamba günü onu AK Partili olarak görebiliriz. AK Parti yanlısı gazeteciler bunu günlerdir dillendiriyorlar ve iktidar partisinin bundan çok mutlu olduğunu da söylüyorlar. İzmir’i yıllar sonra almış olacaklar böylece. Ama nasıl olacak? Tabii ki devletten destek alacak, ama toplumu karşısında bulacak. Böyle ilginç bir durumla karşı karşıyayız. Cemil Tugay tercihini devletten yana yapmışa benziyor. Zaten geçenlerde sarayda Erdoğan’la görüşmüştü, fotoğrafları yayınlandı biliyorsun. Ne diyorsun, geçecek mi sence?
Kadri Gürsel: Halktan mı daha çok korkuyor, senin devlet dediğin iktidardan mı daha çok korkuyor? Bu korkulardan hangisi Cemil Tugay’ın siyasi kararına yön verecek, bunu göreceğiz. Ama zaten Cemil Tugay Erdoğan’la yan yana o fotoğrafı çektirdiğinden beri bence AK Parti’ye geçmiş sayılmalıdır. Mansur Yavaş için henüz aynı şeyi söylemiyorum, belki o da geçecektir yahut o da farklı bir anlaşma yapmış olabilir. Ama Cemil Tugay zaten orada köprüleri atmıştır, sadece bir zaman meselesidir bu. Aslında bu Cemil Tugay olayı -ki “Topuklu Efe” adını taktıkları Aydın Belediye Başkanından başlayarak birçok örneği oluştu maalesef bunun- Türkiye’deki mevcut siyasi sistemin otoriterleşme ve otoriter rejimin evriminin tahkim ettiği ağırlığın altında nasıl ezildiğini gösteriyor. Mevcut siyasi sistemin muhalefet kanadı eziliyor. Ortada çok partili bir rejim vardı, hâlâ var, ama bu rejimin iktidarı muhalefeti eziyor ve ezilirken ortaya çok ilginç örnekler çıkıyor.
Neticede bu partinin CHP’den başlayarak özde ve çoğunlukta bir kariyeristler partisi olarak teşekkül etmesi ve bunun aslında CHP’nin DNA’sını tanımlamasının neticesidir. Kariyeristler partisi, mevcut verili koşullarda, iktidar olamasan bile belediye meclisi üyesi olmak, belediye başkanı olmak, milletvekili olmak, parti meclisine seçilirsen oradan yine parlamentoya atlamak gibi kişisel kariyer hesapları ile yapılan bir siyasetin toplamı. Ama tabii bunun yanında ‘’cumhuriyeti kuran parti olma’’ söylemi de var. İktidara gelme, iktidar olma perspektifi de belirdiğinde (hatırlanacak olursa yakın geçmişteki örneklerde de cumhurbaşkanı olmayı istemek, ama neden cumhurbaşkanı olmayı istediğini açıklamamak gibi son derece tuhaf durumlarla da karşılaşıyorduk) fikri bir altyapı, ideolojik formasyon, endoktrinasyon, parti okulu, siyaset okullarında öğretilenler varsa, bunlar aslında bir dava adamı yetiştirmeye mi hizmet ediyor yoksa siyasetin taktik ve becerileriyle mücehhez bir siyasi kariyerist mi yetiştiriyor, o ayrı bir tartışma konusu sanki. Çünkü gelip dayandığı noktada bunun uzlaşmaz bir karşıtlığın iki tarafında yer alan AK Parti ve YENİ Parti’nin, siyaseten ve ideolojik olarak uzlaşmaz karşıtlıklarının, Cemil Tugay’ın şahsında nasıl uzlaştığını görmek, açıkçası ibretlik bir vaka. Çünkü anladığım ve gördüğüm kadarıyla, Cemil Tugay’ın cumhuriyetçilik, sosyal demokratlık gibi herhangi bir ideolojik formasyonu yok. Yaşadığın ülkeyi anlamlandırmak, yaşadığın ülkenin temel sarih bir analizini yapabilmek gibi şeyleri yaptığın zaman, kendi siyasetteki varlık nedenini doğru açıklamak… Belli ki Cemil Bey siyasete, günü geldiğinde belediye başkanı olmak için girmiş, oradan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı olabilmiş, böyle bir kariyer çizgisi üzerinde ilerlemiş.
Ama sonuçta işin neden-sonuç ilişkisine, kök nedenine indikten sonra şunu da söylemek kaçınılmaz oluyor: 2023 Kasım Kurultayı’nda CHP’de yönetim değiştikten sonra, Cumhuriyet Halk Partisi’nde yönetimi kaybedenlerin, mevcut yeni yönetime karşı, Kılıçdaroğlu’nun safında muhalif bir çizgi izleyeceği belli olmuştu ve bundan sonra da yerel seçimler geliyordu. Yeni yönetim, bu süreçte Kılıçdaroğlu ile yol yürüyen yahut ona yakın duranların yeniden belediye başkanı seçilmelerini önlemek için her şeyi yaptı. Onları aday göstermedi veya ancak başkası seçilemiyorsa, alternatifi yoksa aday gösterdi. Ama İzmir gibi bir yerde Tunç Soyer’i öncelikle bu nedenle tasfiye ettiler, yerine Cemil Tugay’ı koydular ve Cemil Tugay bugün AK Parti’ye gidiyor, Tunç Soyer ise hapiste. Bundan Özgür Özel’in çıkarması gereken bir ders var herhalde. Çünkü Cemil Tugay’ın orada aday yapılmasının, İmamoğlu’ndan önce öncelikle Özgür Özel’in tasarrufu olduğunu biliyoruz. O da herhalde gerekli dersleri çıkaracaktır bundan. Ama çıkarılan derslerin faydalı sonuçlar olarak siyasi pratiğe dönüşmesi ne zaman ve nasıl mümkün olacak, onu önümüzdeki seçimlere kadar göremeyeceğiz. Belki çok daha sonra görebiliriz. Çünkü Cumhuriyet Halk Partisi’ne katılan gençlerin de farklı bir beklenti içinde olduklarına inanmak istiyorum ama ne kadar gerçekçi bu inanç, onu da bilemiyorum açıkçası. Sürekli kendini yeniden üreten bir yapı.
Ruşen Çakır: Neyse. İzmir AK Partili olacak galiba.
Kadri Gürsel: Sözünü kesiyorum ama, bu olay, ‘’nasıl olsa CHP veya YENİ Parti birini gösterir, biz de onu seçeriz’’ diyerek siyasete müdahil olmayan İzmir halkının makus talih olarak kayda geçsin. Ağırlıklı olarak, büyük çoğunlukla, muhalefete oy veren İzmir halkı ve bugüne kadar hep CHP’ye ve CHP’nin devamı olan YENİ Parti’ye oy vermiş İzmir halkı açısından çok acı bir tecrübe olacak. Umarım bundan da gerekli sonuçları çıkarırlar diye temenni ediyorum.
Ruşen Çakır: Evet, Hafta Başı’nı burada noktalıyoruz. İzleyicilerimize teşekkürler. Haftaya buluşmak üzere, iyi günler.
