COP31 başladı: Kimler, ne mesaj verdi?

Türkiye'nin ilk kez ev sahipliği yaptığı COP31'de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu ile Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı açıklamalarda bulundu. Peki Bakanlar COP31'de ne dedi?   

Murat Kurum: "Bugünün dünyasında artık söz tükendi. İklim politikası aynı zamanda kalkınma, gıda, enerji ve şehir politikasıdır. Her şeyden önce insanın geleceğini koruma politikasıdır. Bir ülkede azalan su, başka toplumların ekonomisine, göç hareketlerine ve güvenliğine kadar uzanan sonuçlar doğuruyor. Aşırı sıcaklar şehirleri, tarımı ve insan sağlığını aynı anda zorluyor. Dünya bize çok açık bir şey söylüyor, sıfır noktasındayız. Krizlerin birbirini büyüttüğü bir çağda, çözümleri birbirini güçlendirecek şekilde kurmak için buradayız. Coğrafyalarımız farklı olabilir. Şartlarımız, imkanlarımız ve önceliklerimiz farklı olabilir. Fakat dünyanın iklim takvimi ortaklaşıyor. Ortak bir takvim, ortak bir sorumluluk getiriyor."

Kemal Memişoğlu: "COP31 kapsamında önerdiğimiz Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimi'yle ülkelerin bilgi ve tecrübelerini kalıcı işbirliğine dönüştürmeyi amaçlıyoruz. Türkiye, iklim değişikliğiyle mücadeleyi uzun vadeli hedefleri, ulusal stratejileri ve kurumlar arası çalışmalarıyla bir devlet politikası olarak ele almaktadır. Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu 2053 net sıfır emisyon hedefi, bu yaklaşımın temel istikametidir. Ulusal azaltım ve uyum eylem planlarımızla bu hedefi sektörlerin sorumluluklarına ve uygulamalarına taşıyoruz."

İbrahim Yumaklı: "Amacımız, üretimin devamlılığını ve çiftçilerimizin geçim kaynaklarını korurken doğal kaynakları gelecek nesillere aktarabilmektir. COP31'in işbirliği ve uygulama yaklaşımı, taahhütleri sahada uygulanabilir çözümlere dönüştürmek, iklim finansmanını ihtiyaç duyulan alanlara yönlendirmek ve ülkeler arasında bilgi ile deneyim paylaşımını hızlandırmak bakımından değer taşımaktadır."

(AA)

Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş, Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında, Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi (ASKİ) tarafından hayata geçirilen "Ankara 2054 Yol Haritası: Uzun Vadeli Su Güvenliği Planlamasıyla İklime Dirençli Kentler İnşa Etmek" başlıklı panelde konuştu.

Mansur Yavaş, iklim değişikliği ve artan su ihtiyacı nedeniyle Ankara'nın gelecekte yeni su kaynaklarına ihtiyaç duyabileceğini belirterek, "Ankara tahmin ediyorum, ileriki yıllarda Karadeniz'den su getirmek zorunda kalacak. Bunun bile şimdiden planlanması lazım" dedi. 

Ankara'nın iklim değişikliğine karşı dayanıklılığını artırmak amacıyla hazırlanan 2054 İçme Suyu, Atık Su ve Yağmur Suyu Master Planı'nı anlatan Yavaş, kentteki mevcut altyapı eksikliklerine, plansız yapılaşmanın yarattığı sorunlara ve su kaynakları üzerindeki artan baskıya dikkati çekti.

İklim değişikliğinin şehirlerin su güvenliği açısından uzun vadeli planlama yapılmasını zorunlu kıldığını vurgulayan Yavaş, kuraklık dönemlerinin uzayabileceğine işaret ederek, şunları söyledi:

"Özellikle iklim değişikliğinin etkilerini giderek daha fazla hissettiğimiz bir dönemde şehirlerimizi yalnızca bugünün ihtiyaçlarına göre yönetemeyiz. Mutlaka geleceği planlamamız lazım. Çünkü iklim değişikliği nedeniyle öngörülmeyen problemlerle karşılaşıyoruz. Birdenbire aşırı seller ve birdenbire kuraklıklar yaşanıyor. Üstelik bu kuraklıklar bazen üst üste iki yıl, bazen üç yıl sürüyor. Bilim insanlarının söylediğine göre zaman zaman beş, altı yılı bulan kuraklıklarla karşılaşmamız da ihtimal dahilinde.

Ankara tahmin ediyorum, ileriki yıllarda Karadeniz'den su getirmek zorunda kalacak. Bunun bile şimdiden planlanması lazım. Birkaç tane daha barajdan getirebileceğimiz su ve yapılabilecek baraj var. Bunlar da herhalde üç, dört yıl sonra yapılsa dahi yetmez hale gelecek."

Yavaş, gelecek 10-15 yıl içerisinde Ankara'nın da içinde bulunduğu Orta Anadolu'nun büyük bölümünde çölleşme beklendiğini belirterek, kuraklık yönetiminin master planın temel unsurlarından biri olduğunu ifade etti.

"Ankara Karadeniz'den su almak zorunda kalacak"

İklim değişikliğinin şehirlerin su güvenliği açısından uzun vadeli planlama yapılmasını zorunlu kıldığını vurgulayan Yavaş, kuraklık dönemlerinin uzayabileceğine işaret ederek, şunları söyledi:

"Özellikle iklim değişikliğinin etkilerini giderek daha fazla hissettiğimiz bir dönemde şehirlerimizi yalnızca bugünün ihtiyaçlarına göre yönetemeyiz. Mutlaka geleceği planlamamız lazım. Çünkü iklim değişikliği nedeniyle öngörülmeyen problemlerle karşılaşıyoruz. Birdenbire aşırı seller ve birdenbire kuraklıklar yaşanıyor. Üstelik bu kuraklıklar bazen üst üste iki yıl, bazen üç yıl sürüyor. Bilim insanlarının söylediğine göre zaman zaman beş, altı yılı bulan kuraklıklarla karşılaşmamız da ihtimal dahilinde.

Ankara tahmin ediyorum, ileriki yıllarda Karadeniz'den su getirmek zorunda kalacak. Bunun bile şimdiden planlanması lazım. Birkaç tane daha barajdan getirebileceğimiz su ve yapılabilecek baraj var. Bunlar da herhalde üç, dört yıl sonra yapılsa dahi yetmez hale gelecek."

Yavaş, gelecek 10-15 yıl içerisinde Ankara'nın da içinde bulunduğu Orta Anadolu'nun büyük bölümünde çölleşme beklendiğini belirterek, kuraklık yönetiminin master planın temel unsurlarından biri olduğunu belirtti.

(ANKA)

Haber: Prof. Dr. Ayşe Uyduranoğlu

COP31'in ev sahibi Türkiye, iklim projelerini finansmanla buluşturmayı hedefleyen İklim Uygulama Köprüsü’nü 9-20 Kasım’da Antalya’da yapılacak zirvenin gündemine taşıyacak. Prof. Dr. Ayşe Uyduranoğlu, girişimin başarısında yatırımların çevreye katkısını ölçen Yeşil Taksonomilerin belirleyici rol oynayacağını söyledi.

Uyduranoğlu’na göre İklim Uygulama Köprüsü, finansmana ihtiyacı olan iklim projelerini kredi veren kuruluşlarla bir araya getirecek. Girişim 9 Haziran’da Bonn İklim Değişikliği Konferansı’nda duyuruldu. 25 Eylül’de BM Genel Merkezi’nde Etiyopya, Endonezya, Fiji, Özbekistan ve Pakistan pilot ülkeler olarak açıklandı.

İklim Değişikliği Başkanlığı’nın hazırladığı Yeşil Taksonomi Yönetmeliği, 24 Eylül’de Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yönetmelik, tarım ve turizm dahil 16 sektörü ve 137 ekonomik faaliyeti kapsıyor. Bir projenin uygun sayılması için üç koşul aranıyor: Altı çevre hedefinden birine önemli katkı, diğer hedeflere zarar vermeme ve asgari sosyal koruma kurallarına uyma.

Uyduranoğlu, BM Çevre Programı’nın (UNEP) yakında yayımladığı Emisyon Açığı Raporu’na da değindi. Rapora göre 1,5 derece sınırının aşılması kaçınılmaz. Sınıra geri dönmek için küresel emisyonların 2035'e kadar 2025 seviyelerine göre yüzde 45 azaltılması gerekiyor. Uyduranoğlu’na göre bu tablo, finansmanın çevreye en fazla katkı sağlayacak yatırımlara yönlendirilmesini daha da önemli kılıyor.

Çevre için altı öncelik belirlendi

Bu yönetmelik kapsamına, tarım ve turizm sektörü ile birlikte 16 sektör ve 137 ekonomik faaliyet dahil edildi ve çevre ile ilgili altı hedef belirlendi:

1. Sera gazı azaltımı,
2. İklim uyumu,
3. Su ve deniz kaynaklarının korunması,
4. Döngüsel ekonomiye geçiş,
5. Kirliliğin önlenmesi ve kontrolü,
6. Biyoçeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması.

Planlanan bir projenin Yeşil Taksonomi’ye uygun olup olmadığına karar vermek için ise üç asgari koşul aranacak:

1. Önemli katkı: Geliştirilecek projenin, çevreye dair altı hedeften birine önemli ölçüde katkıda bulunması gerekiyor.
2. Önemli zarar vermeme: Projenin, katkıda bulunduğu hedef dışındaki diğer beş hedeften herhangi birine ciddi zarar vermemesi gerekiyor.
3. Asgari sosyal koruma: Projenin geliştirilmesinde, insanlar için uluslararası asgari sosyal koruma kurallarına uyulması gerekir. 
   .

Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31), açılış programıyla başladı.

COP31 İklim Zirvesi'nde küresel iklim krizi, sera gazı emisyonlarının azaltılması, Paris İklim Anlaşması hedefleri, küresel ısınmayla mücadele ve sürdürülebilir kalkınma konuları öne çıkıyor. Uluslararası iklim politikaları, temiz enerji dönüşümü, iklim finansmanı ve ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadelede üstleneceği sorumluluklar konferansın temel gündem maddeleri arasında yer alıyor.

Dünya liderlerini, hükümet temsilcilerini ve uluslararası kuruluşları bir araya getiren COP31'in açılış programı ve iklim zirvesindeki gelişmeler Medyascope canlı yayınında!

Canlı yayını izlemek için şu linke tıklayabilirsiniz: https://www.youtube.com/live/2kTdld5UQSY

Medyascope’u senin desteğin ayakta tutuyor. Hiçbir patronun, siyasi çıkarın güdümünde değiliz; hangi haberi yapacağımıza biz karar veriyoruz. Tıklanma uğruna değil, kamu yararına çalışıyoruz. Bağımsız gazeteciliğin sürmesi, sitenin açık kalması ve herkesin doğru bilgiye erişebilmesi senin desteğinle mümkün.

Medyascope'a bu linkten abone olup, ayrıcalıklardan faydalanabilirsin.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), bugün Antalya'da başladı. 20 Kasım'a kadar sürecek konferansın ilk gününde gıda güvenliği, tarım, su verimliliği ve iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkileri ele alınacak.

İlk günün teması: Gıda, tarım ve sağlık

Konferansın ilk günü, "Gıda, tarım ve sağlık" temasına ayrıldı. Gün boyunca tarım ve gıda sistemlerinin iklim değişikliğine karşı dayanıklılığı, su kaynaklarının verimli kullanımı ve iklim krizinin halk sağlığı üzerindeki etkileri çeşitli oturumlarda değerlendirilecek. Türkiye Pavilyonu'nda Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından iklime dirençli gıda güvenliğinde uluslararası iş birlikleri ele alınacak.

Türkiye ve Avustralya sivil toplumlarından fosil yakıtlardan çıkış çağrısı

Saat 11:00'de Mavi Bölge'deki Avustralya Pavilyonu'nda düzenlenecek etkinlikte, Türkiye ve Avustralya'dan sivil toplum kuruluşları fosil yakıtlardan uzaklaşılması yönündeki taleplerini dile getirecek. COP31'in ev sahibi Türkiye ile müzakerelere başkanlık eden Avustralya'daki sivil toplum temsilcilerinin bir araya geleceği oturumda, iki ülkenin fosil yakıtlardan çıkış sürecinde üstlenmesi gereken sorumlulukların ele alınması bekleniyor.

Günün diğer etkinliklerinde adil enerji dönüşümü, iklim finansmanı, elektrik şebekelerinin dönüşümü ve devletlerin uluslararası iklim hukuku kapsamındaki yükümlülükleri tartışılacak.

Liderler zirvesi 11 Kasım'da

COP31 kapsamında devlet ve hükümet başkanlarının katılımıyla düzenlenecek Antalya Liderler Zirvesi, 11-12 Kasım tarihlerinde gerçekleştirilecek. AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğindeki zirvede, dünya liderlerinin iklim değişikliğiyle mücadeleye ilişkin önceliklerini ve taahhütlerini paylaşması bekleniyor. Zirvede verilecek mesajların, özellikle emisyonların azaltılması, iklim değişikliğine uyum ve gelişmekte olan ülkelere sağlanacak finansman konularında yürütülecek müzakerelere yön vermesi öngörülüyor.

İki hafta sürecek COP31 müzakerelerinin 20 Kasım'da tamamlanması planlanıyor. 

(ANKA)

COP31 başladı. Konferansın ilk gününde Greenpeace heyeti Birleşmiş Milletler (BM) iklim zirvesinde dair Greenpeace'in beklentilerini açıklayan bir basın toplantısı düzenleyecek. 

Panel, 1,5 derece hedefini hayati bir eşik olarak korumaya, sıcaklık artışının bu sınırı aşmasının
yaratacağı riskleri yönetmeye ve fosil yakıtlardan hızlı, adil ve yeterli finansmanla desteklenen bir çıkışı hızlandırmaya yönelik politik talepleri ele alacak.

Uzmanlar ayrıca iklim eylemini BM Biyoçeşitlilik Konferansı’nın (CBD) yakın tarihli sonuçlarıyla ilişkilendirecek; ev sahibi ülkeler Türkiye ve Avustralya’nın yanı sıra Pasifik topluluklarının temel değerlendirme ve perspektiflerini paylaşacak. 

Toplantı 17:00-17:30 arasında COP31 Mavi Bölge, Basın Toplantısı Salonu 2 (Yunus Emre) - D4 Alanı'nda olacak. Greenpeace'in programı şöyle:

• Jasper Inventor, Greenpeace Uluslararası, Delegasyon Lideri
• Berkan Özyer, Greenpeace Türkiye, Ülke Direktörü
• Camila Jardim, Greenpeace Brezilya, Uluslararası Politika Uzmanı
• Shiva Gounden, Greenpeace Avustralya-Pasifik, Pasifik Bölge Lideri

COP31, bugün Antalya’da başlıyor.

Reuters’ın haberine göre COP31'in ev sahibi Türkiye’de çiftçiler, kuraklık tehdidine karşı uyum maliyetini büyük oranda kendileri karşılıyor. Pamuk üretimi düşüyor, hükümet sulama yatırımları için bütçeden pay ayırdı.

Söke’de çiftçilik yapan 59 yaşındaki Mehmet Kabak, onlarca yıldır pamuk ektiği arazide bu yıl daha az su isteyen buğday ve ayçiçeği yetiştiriyor. Kabak, “Girdi maliyetlerimiz yüzde 40, 50, 60 sürekli arttı. Akaryakıt fiyatları durmadı” dedi.

Reuters’ın aktardığı Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verisine göre 2026'da çekirdekli pamuk üretiminin yıllık yüzde 38 düşüşle 1,2 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Söke’de bir çiftçi grubu, kuraklık ve artan maliyetler nedeniyle pamuk ekim alanının yaklaşık yüzde 60 azalarak 120 bin dekara indiğini söyledi.

Hükümet, 2027 bütçesinde tarımsal sulama yatırımları için 174 milyar lira (3,5 milyar dolar) ayırdı.

Haber: Meral Tosun

En çok hangi COP'lar eleştirildi? 

• COP15, Danimarka (2009): Ev sahibi Danimarka, bazı ülkeler tarafından görüşmeleri kapalı kapılar ardında yürütmekle eleştirildi. Zirveden beklenen bağlayıcı anlaşma çıkmadı.⁠
• COP26, Birleşik Krallık (2021): Kömürden “çıkış” ifadesinin son anda “azaltma” olarak değiştirilmesi tepki çekti.⁠
• COP27, Mısır (2022): Mısır yönetimi, sivil toplum ve protestolar üzerindeki baskılar nedeniyle eleştirildi.⁠
• COP28, Birleşik Arap Emirlikleri (2023): Devlet petrol şirketi ADNOC’un yöneticisi Sultan el-Cabir’in zirve başkanı olması çıkar çatışması tartışması yarattı.⁠
• COP29, Azerbaycan (2024): Azerbaycan, gazetecilere ve aktivistlere yönelik baskılar nedeniyle eleştirilirken, gelişmekte olan ülkeler kabul edilen finansman hedefini yetersiz buldu.⁠⁠ ⁠⁠
• COP30, Brezilya (2025): Fosil yakıtlardan uzaklaşma yol haritasının, 80’den fazla ülkenin desteğine rağmen nihai karara girmemesi eleştirildi.⁠

Haber: Meral Tosun

COP, İngilizce “Conference of the Parties”, yani “Taraflar Konferansı” anlamına geliyor. Burada söz konusu olan zirveler, 1992’de kabul edilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (UNFCCC) taraflarını bir araya getiriyor.

Peki bu toplantılarda hangi kararlar iklim diplomasisinin yönünü değiştirdi? 

Berlin’den Kyoto’ya: İlk bağlayıcı hedefler

• COP1 — Berlin, Almanya, 1995: Zamanın Almanya Çevre, Doğa Koruma ve Nükleer Güvenlik Bakanı Angela Merkel başkanlığında toplanan ilk zirvede ülkeler, sözleşme (UNFCCC) kapsamında o güne kadar verilen taahhütlerin yeterli olmadığı sonucuna vardı.

“Berlin Yetkisi” adı verilen kararla, gelişmiş ülkelerin yükümlülüklerini güçlendirecek bir protokol veya başka bir hukuki araç için müzakere başlatıldı. Bu aşamada gelişmekte olan ülkelere yeni yükümlülük getirilmemesi kararlaştırıldı.

• COP3 — Kyoto, Japonya, 1997: COP3’te, sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik ilk uluslararası anlaşma olan Kyoto Protokolü hazırlandı. Sanayileşmiş ülkelere ve piyasa ekonomisine geçiş sürecindeki bazı ülkelere bağlayıcı sera gazı azaltım hedefleri getiren Protokol, 2005’te yürürlüğe girdi. Sorumluluğun tarihsel salımları daha yüksek ülkelerde yoğunlaşması, bu yaklaşımın temelini oluşturuyordu.

Dönemin Anerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkan Yardımcısı Al Gore, 1998’de ABD adına Kyoto Protokolü’nü imzalamış olsa da, dönemin ABD Başkanı George Bush’un liderliği altında ABD, 2001’de Bonn’da Kyoto Protokolü’nü onaylamadı. O zamanlar dünyanın CO2 kirliliğinin yaklaşık dörtte birini üreten ABD’nin bu hamlesi tartışmalara neden oldu.

Paris’e giden yol

• COP13 — Bali, Endonezya, 2007: Bali Yol Haritası, emisyon azaltımı, uyum, teknoloji ve finansmanı kapsayan yeni bir müzakere süreci başlattı.
• COP15 — Kopenhag, Danimarka, 2009: Beklenen bağlayıcı anlaşma çıkmadı, sınırlı sayıda ülkenin hazırladığı Kopenhag Mutabakatı üzerinde uzlaşılamadı ve konferans metni yalnızca “not etti”.
• COP16 — Cancún, Meksika, 2010: Gelişmekte olan ülkelerin emisyon azaltımı ve uyum çalışmalarını desteklemek üzere “Yeşil İklim Fonu” kuruldu.
• COP17 — Durban, Güney Afrika, 2011: Ülkeler, bütün taraflar için geçerli yeni bir iklim anlaşması hazırlamak üzere Paris’e giden yolu açan Durban Platformu’nu oluşturdu.
• COP21 — Paris, Fransa, 2015: 12 Aralık’ta kabul edilen Paris Anlaşması, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme göre 2derecenin oldukça altında tutmayı ve 1,5 derece ile sınırlamak için çaba göstermeyi hedefledi. Anlaşma, 2016’da yürürlüğe girdi.

Kömürden fosil yakıtlara: Son zirvelerde neler kararlaştırıldı?

• COP26 — Glasgow, Birleşik Krallık, 2021: Glasgow İklim Paktı, emisyonları azaltmak için ülkelerin 2030 planlarını gözden geçirip güçlendirmesini istedi. Nihai metinde, kömürden elektrik üretiminin aşamalı olarak azaltılması ve verimsiz fosil yakıt teşviklerinin kaldırılması çağrısı yer aldı. Son anda “kömürden çıkış” ifadesinin “kömürün azaltılması” olarak değiştirilmesi ise tepki çekti. 

• COP27 — Şarm el-Şeyh, Mısır, 2022: Ülkeler, iklim krizinin etkileri nedeniyle kayıp ve zarara uğrayan, kırılgan gelişmekte olan ülkeler için yeni finansman düzenlemeleri ve bir fon kurulması konusunda anlaştı. Bu, uzun yıllardır iklim krizinden daha az sorumlu olmalarına karşın ağır etkiler yaşayan ülkelerin talep ettiği bir adımdı. Ancak fonun nasıl işleyeceği ve kaynağın kimler tarafından sağlanacağı sonraki görüşmelere kaldı.

• COP28 — Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri, 2023: Paris Anlaşması kapsamındaki ilk küresel durum değerlendirmesi (global stocktake), ülkelerin ortak hedeflere ulaşmakta geri kaldığını ortaya koydu. Karar, enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan adil ve düzenli biçimde uzaklaşılması çağrısında bulundu. 

Fosil yakıtların adının karar metninde yer alması önemli bir dönüm noktasıydı. Buna karşılık metin, tüm ülkeler için petrol, kömür ve gazın kullanımını bitirecek bağlayıcı bir takvim içermediği ve “uzaklaşma” kavramı kesin bir “tam çıkış” anlamına gelmediği için eleştirildi. COP28’de kayıp ve zarar fonunun işleyişine ilişkin düzenlemeler de kabul edildi.

• COP29 — Bakü, Azerbaycan, 2024: İklim finansmanına odaklanan zirvede, gelişmiş ülkelerin öncülüğünde gelişmekte olan ülkeler için 2035’e kadar yılda en az 300 milyar dolarlık finansman sağlanması hedefi kabul edildi. Daha geniş hedef ise tüm aktörlerin çalışmasıyla kamu ve özel kaynaklardan 2035’e kadar yılda en az 1,3 trilyon dolara ulaşılmasıydı.

Hindistan ve Nijerya’nın da aralarında olduğu gelişmekte olan ülkeler, 300 milyar dolarlık hedefi ihtiyaçlara göre yetersiz buldu. Zirvede Paris Anlaşması’nın altıncı maddesi kapsamındaki karbon piyasalarının işleyişi için de yeni kurallar kabul edildi.

Bu piyasaların gerçek emisyon azaltımı sağlayıp sağlamayacağı ve çift sayım riski tartışılmaya devam ediyor. Çift sayım, aynı emisyon azaltımının hem karbon kredisini satan hem de satın alan ülkenin kendi iklim hedefine ulaşırken hesaba katılması anlamına geliyor.

• COP30 — Belém, Brezilya, 2025: Ülkeler, uyum finansmanının 2035’e kadar en az üç katına çıkarılması için çalışma çağrısında bulundu. İklim finansmanı için iki yıllık bir çalışma programı başlattı. Uyumun nasıl izlendiğine ilişkin 59 gösterge kabul edildi ve bir adil geçiş mekanizması üzerinde uzlaşıldı. Buna karşılık uyum finansmanı çağrısında açık bir başlangıç düzeyi belirtilmemesi ve göstergelerin nasıl uygulanacağı eleştirildi.

Haber: Meral Tosun

COP31 bugün başlıyor. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nın kısaltması olan COP, İngilizce “Conference of the Parties” (Taraflar Konferansı) ifadesinden geliyor.

Konferansta 198 ülke, iklim krizine yol açan küresel ısınmayı ve gezegene zarar veren insan kaynaklı diğer faaliyetleri azaltmak ve durdurmak için müzakereler yürütüyor. 31 yıldır düzenlenen konferanslar, alınan kararların uygulamaya geçirilmemesi ve ilerlemenin yavaş kalmasına karşın iklim krizinin hızla derinleşmesi nedeniyle eleştiriliyor. Peki bu konferanslarda hangi konular müzakere ediliyor, elde edilen önemli kilometre taşları neler, konferanslara kimler katılıyor?

UNFCCC nedir?

UNFCCC, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin İngilizce adının kısaltmasıdır. Sözleşme, iklim değişikliğiyle mücadelede ülkelerin birlikte hareket etmesi için oluşturulmuş uluslararası ve hukuken bağlayıcı bir çerçeve sunuyor. 1992’de Rio’da kabul edilen sözleşme, 1994’te yürürlüğe girdi ve bugün 198 tarafı bulunuyor.

Her yıl düzenlenen Taraflar Konferansı’nda (COP) ülkeler, yeni iklim taahhütlerini ve bunları hayata geçirmek için atılacak adımları müzakere ediyor. Antalya’da düzenlenecek COP31 de bu sürecin parçası olarak ülkeleri iklim krizi karşısında ortak kararlar almak ve uygulamayı hızlandırmak iddiasıyla bir araya getirecek.

Kyoto Protokolü nedir? 

1997’deki COP3’te kabul edilen Kyoto Protokolü, sanayileşmiş ülkelerin yanı sıra merkezi planlı ekonomik sistemden piyasa ekonomisine geçmekte olan ülkelere de sera gazı salımlarını azaltmaları için bağlayıcı hedefler getirdi. 2005’te yürürlüğe giren protokol, iklim müzakerelerinde ülkelerin farklı sorumluluk ve yükümlülüklerinin tanımlandığı önemli bir aşama oldu.

Paris Anlaşması nedir?

2015’te COP21’de kabul edilen Paris Anlaşması, ilk kez neredeyse tüm ülkeleri iklim değişikliğiyle mücadele ve etkilerine uyum için ortak bir çerçevede buluşturdu. Anlaşma, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme göre 2°C’nin altında tutmayı ve 1,5°C ile sınırlamak için çaba göstermeyi hedefliyor.

Ancak Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın (UNEP) 2026 Emisyon Açığı Raporu, 1,5°C eşiğinin önümüzdeki yıllarda aşılabileceğine işaret ediyor. Sıcaklık artışını yeniden bu düzeye indirebilmek için mevcut ulusal taahhütlerin ötesine geçen azaltım politikaları gerekiyor.

Glasgow İklim Paktı nedir? 

2021’de düzenlenen COP26’da ülkeler Glasgow İklim Paktı’nı kabul etti. Pakt, 1,5°C hedefi doğrultusunda emisyon azaltım planları arasındaki açığın kapatılması ve 2030 hedeflerinin gözden geçirilip güçlendirilmesi çağrısı yaptı. Bu gündemin izlenmesi için 2030’a kadar her yıl üst düzey bakanlar toplantısı yapılması kararlaştırıldı.

Gelişmiş ülkelerden, gelişmekte olan ülkelere iklim değişikliğine uyum için sağlanan finansmanı 2025’e kadar 2019 düzeyinin en az iki katına çıkarmaları istendi. Metinde ilk kez kömür kullanımının aşamalı olarak azaltılması ve verimsiz fosil yakıt sübvansiyonlarının kaldırılması çağrısı da yer aldı.

COP31’in uluslararası resmî gündemi nedir? 

Eylem Gündemi’ndeki gönüllü projelerden ayrı olarak COP31’in resmî müzakerelerinde, iklim finansmanındaki yeni küresel hedefin uygulanması, Küresel Uyum Hedefi’nin göstergeleri ve finansmanı, Paris Anlaşması’nın 6. maddesi kapsamındaki karbon piyasaları, emisyon azaltım programı, Kayıp ve Zarar Fonu’nun işleyişi ele alınacak. Belém–Antalya Adil Dönüşüm Mekanizması’nın yönetişimi ve çalışma programı da kritik dosyalar arasında. Bu başlıklarda finansman ve ülkelerin sorumlulukları konusunda uzlaşı aranacak.

Türkiye’nin COP gündemi nedir? 

Türkiye’nin ev sahipliğinde şekillenecek COP31 Antalya Eylem Gündemi, resmî müzakerelerden ayrı olarak gönüllü uygulama başlıklarını bir araya getiriyor.

COP31’in resmi web sitesinde yer alan gündem maddeleri; sıfır atık ve döngüsel ekonomi, okyanuslar ve denizler, gıda güvenliği, iklime dirençli şehirler, iklim uygulama köprüsü, gençlik ve eğitim, yeşil sanayileşme, temiz enerji ve elektrifikasyon, rio sözleşmeleri arasında eşgüdüm, dayanıklı sağlık sistemleri.