İSTANBUL (Medyascope) – İsrail’de 27 Ekim seçimlerinin ardından hükümeti kurma görevi, Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot’a verildi. Netanyahu’nun koalisyonu çoğunluğu kaybederken Eisenkot’un da iktidara gelebilmesi için 61 milletvekilinin desteğini bulması gerekiyor.
İsrail’de 27 Ekim’de yapılan genel seçimlerin ardından yeni hükümeti kurma görevi, eski Genelkurmay Başkanı ve Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot’a verildi. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, seçimlerde hiçbir siyasi bloğun tek başına çoğunluğa ulaşamamasının ardından 66 yaşındaki Eisenkot’u görevlendirdi.
Böylece Eisenkot’un yeni hükümeti kurabilmek için ihtiyaç duyduğu 61 milletvekilinin desteğini sağlamak üzere 28 günlük süresi başladı.
Cumhurbaşkanlığı konutunda düzenlenen törende konuşan Eisenkot, İsrail’in tarihinin en ağır siyasi krizlerinden birini yaşadığını söyledi. “Olağanüstü bir durumla karşı karşıyayız. İsrail devleti olarak geri dönülmez bir noktaya yaklaşıyoruz” diyen Eisenkot, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Ulusal bir acil durum hükümeti kurmalıyız. Bunun için yaratıcı ve alışılmışın dışında siyasi adımlar atmamız gerekecek.”
İsrail demokrasisinin kırılgan bir dönemden geçtiğini belirten Eisenkot, halkın güven duyabileceği yeni bir liderliğe acilen ihtiyaç olduğunu vurguladı.
Mecliste çoğunluk yok: Üç seçenek masada
27 Ekim seçimlerinde Netanyahu’nun liderliğindeki Likud, 120 sandalyeli İsrail Meclisi Knesset’te 27 milletvekili çıkararak en büyük parti oldu ancak Netanyahu’nun aşırı sağcı ve dini partilerden oluşan koalisyonu toplam 53 sandalyede kaldı.
Eisenkot’un Yashar Partisi 21 sandalye kazanarak ikinci büyük parti olurken merkez soldan sağa uzanan dört partili muhalefet bloğu 48 milletvekiline ulaştı. Arap seçmenleri temsil eden iki parti ise toplam 19 sandalye kazanarak tarihi bir başarı elde etti.
Hiçbir bloğun hükümet kurmak için gerekli 61 sandalyeye ulaşamaması, İsrail’i yeni ve zorlu bir koalisyon pazarlığının içine sürükledi.
Eisenkot’un önünde üç temel seçenek var:
- Netanyahu ile bir güç paylaşımı anlaşmasına varmak,
- Arap partilerinin desteğiyle azınlık hükümeti kurmak,
- ultra-Ortodoks partilerle anlaşmak.
Netanyahu da Eisenkot’a bütün Siyonist partilerin katılacağı bir ulusal birlik hükümeti kurulması çağrısında bulundu fakat Eisenkot’un başbakanlığı altında görev almayı kabul edip etmeyeceğini açıklamadı.
Eisenkot ise Netanyahu’nun Likud Partisi’ne ve Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in aşırı sağcı partisine kapısını açık tuttuğunu söyledi ancak böyle bir hükümette başbakanlık görevini kendisinin üstlenmesini istiyor.
“Bu anın ciddiyetini anlayan herkese kapım açık, elimi içtenlikle uzatıyorum” diyen Eisenkot, geniş tabanlı bir hükümetin hızla kurulabileceğine inandığını belirtti.
Arap partileri kilit konumda, ancak muhalefet bölünmüş
Seçimlerde toplam 19 sandalye kazanan Arap partileri, Netanyahu ve Eisenkot bloklarından hiçbirinin çoğunluğu sağlayamaması nedeniyle hükümetin geleceğini belirleyebilecek konuma geldi.
Her iki Arap partisi de Cumhurbaşkanı Herzog ile yapılan görüşmelerde hükümeti kurma görevinin Eisenkot’a verilmesini destekledi.
Ancak Arap partilerinin desteğiyle kurulacak bir hükümet, Eisenkot’un kendi ittifakı içindeki görüş ayrılıkları nedeniyle kolay görünmüyor. Eisenkot, herhangi bir Arap partisinin koalisyona katılabilmesi için İsrail’i Yahudi ve demokratik bir devlet olarak tanımasını, Hamas’ı terör örgütü olarak kabul etmesini ve örgütün askeri ve yönetim kapasitesinin ortadan kaldırılmasını desteklemesini şart koşuyor.
Muhalefet bloğundaki daha muhafazakâr isimlerden, Evimiz İsrail Partisi lideri Avigdor Lieberman ise Arap partilerinin katıldığı veya dışarıdan desteklediği bir hükümette yer almayacağını açıkladı.
Lieberman, Netanyahu ile kurulacak birlik hükümetine de karşı çıkıyor.
Buna karşılık Lieberman, ultra-Ortodoks partilere yönelik tutumunda daha esnek davranabileceğinin sinyalini verdi. Ancak bunun için ultra-Ortodoks Yahudi erkeklerin de askerlik yapmasını zorunlu kılacak bir düzenlemeyi kabul etmelerini istiyor.
Eisenkot ve müttefikleri de seçim kampanyalarında ultra-Ortodoksların uzun yıllardır yararlandığı askerlik muafiyetlerinin sona erdirilmesini temel vaatlerinden biri haline getirmişti.
Ultra-Ortodoks partilerin ise kendi topluluklarına yönelik askerlik muafiyetlerinin korunmasını istemesi, bu koalisyon seçeneğinin önündeki en önemli engellerden biri.
Lieberman, yeni bir seçime gidilmesini önlemek ve Netanyahu dönemini sona erdirmek için siyasi aktörlerin bazı konularda uzlaşması gerektiğini söyledi.
Hükümet kurulamazsa İsrail yeniden seçime gidebilir
Eisenkot’un hükümeti kurmak için ilk aşamada 28 günü bulunuyor. Bu sürede yeterli desteği sağlayamazsa Cumhurbaşkanı Herzog, kendisine 14 günlük ek süre tanıyabilecek.
Eisenkot’un başarısız olması halinde hükümeti kurma görevinin Netanyahu’ya verilmesi gündeme gelebilecek.
Netanyahu’nun da çoğunluğu sağlayamaması ve alternatif bir hükümet formülü üzerinde uzlaşılamaması durumunda İsrail yeniden seçime gitmek zorunda kalabilir.
Ülke, koalisyon anlaşmazlıkları ve siyasi tıkanıklıklar nedeniyle 2019 ile 2022 yılları arasında beş kez genel seçime gitmişti.
Eisenkot ise bu tabloyu tekrarlamamakta kararlı olduğunu belirterek geniş destekli yeni bir hükümetin mümkün olduğunu savunuyor.
Ancak seçimlerden çoğunluğu sağlayamadan çıkan iki rakibin uzlaşıp uzlaşamayacağı, Arap partilerinin hükümete destek verip vermeyeceği ve ultra-Ortodoksların askerlik konusundaki tutumu, Netanyahu döneminin sona erip ermeyeceğini belirleyecek.
