İSTANBUL (Medyascope) – ABD ara seçimlerinde Demokratların Kongre’nin iki kanadında da çoğunluğu kazanmasının ardından Türkiye–ABD ilişkilerinin geleceğini Alman Marshall Fonu Ankara Direktörü Özgür Ünlühisarcıklı ile konuştuk. Trump’ın siyasi gücünün zayıflamasının Ankara açısından yeni riskler yarattığını belirten Ünlühisarcıklı, F-35 konusunda ilerleme beklemediğini, Türkiye’ye yönelik yaptırım tasarılarının gündeme gelebileceğini ve Doğu Akdeniz’de gerilim yaşanabileceğini söyledi. Peki, Trump’ın seçim yenilgisi Erdoğan’ı nasıl etkileyecek?
ABD’de 3 Kasım’da yapılan ara seçimlerde Demokratların Kongre’nin iki kanadında da çoğunluğu kazanması, Donald Trump’ın başkanlığının kalan iki yılında izleyeceği politikaları ve Türkiye–ABD ilişkilerinin geleceğini yeniden gündeme getirdi.
Trump’ın Kongre üzerindeki kontrolünü kaybetmesi, AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile kurduğu kişisel ilişkiye önem veren Ankara açısından da yeni bir dönemin başlangıcı olabilir.
Alman Marshall Fonu Ankara Direktörü Özgür Ünlühisarcıklı ile seçim sonuçlarını, Trump’ın siyasi geleceğini, Türkiye’nin F-35 ve S-400 sorunlarını, CAATSA yaptırımlarını, İran’a yönelik yeni saldırı ihtimalini ve Avrupa Birliği ile ilişkileri konuştuk.
Ünlühisarcıklı’ya göre Demokratların seçim başarısının arkasında yalnızca muhalefetin güçlenmesi değil, Trump yönetimine yönelik derinleşen memnuniyetsizlik bulunuyor. İran savaşı, İsrail’e verilen koşulsuz destek, hayat pahalılığı, göçmenlere yönelik politikalar ve Trump ailesinin ekonomik faaliyetlerine ilişkin tepkilerin seçim sonuçlarında etkili olduğunu belirten Ünlühisarcıklı, Cumhuriyetçi seçmenlerin bir bölümünün bu kez Demokrat adaylara oy verdiğine dikkat çekti.
“Bu Trump’ın hezimeti mi, yoksa Demokrat Parti’nin zaferi mi?” sorusunu yönelten Ünlühisarcıklı, Demokratların sonuçları kendi başarılarından çok Trump’a yönelik tepkinin sonucu olarak değerlendirmesinin siyasi gelecekleri açısından daha sağlıklı olacağını söyledi.
“Trump artık kanatları da kırılmış bir topal ördek”
Seçim sonuçlarının Trump’ın kalan iki yıllık başkanlık dönemini nasıl etkileyeceğini değerlendiren Ünlühisarcıklı, yeniden başkan adayı olamayacak Trump’ın seçimleri kazansa bile siyasi gücünün sınırlanmaya başlayacağını belirtti.
“Trump sadece topal ördek değil, bir yerde kanatları da kırılmış bir topal ördek diyebiliriz” diyen Ünlühisarcıklı, Demokratların Kongre’deki çoğunluğu sayesinde Trump yönetimine yönelik soruşturmalar başlatabileceğini ve bütçe süreçlerinde ciddi anlaşmazlıklar yaşanabileceğini söyledi.
Ünlühisarcıklı, Kongre’deki yeni dengenin Trump’ın iç politikadaki hareket alanını daraltacağını ancak başkanın dış politikada ve askerî operasyonlarda geniş yetkilerini koruyacağını vurguladı.Özellikle İran’a yönelik yeni bir Amerikan saldırısı ihtimalinin ortadan kalkmadığını belirten Ünlühisarcıklı, bölgede yaşanabilecek yeni bir askerî tırmanışın Türkiye dahil birçok ülke açısından ciddi sonuçları olabileceği uyarısında bulundu.
Washington’dan gelen mesajların kısa süreli ve sivil hedefleri de kapsayabilecek yeni bir operasyon ihtimaline işaret ettiğini söyleyen Ünlühisarcıklı, böyle bir saldırının İran’ı Körfez ülkelerindeki Amerikan üslerine ve su arıtma tesisleri gibi sivil altyapılara karşı misillemeye yöneltebileceğini değerlendirdi.
Ünlühisarcıklı, bu senaryoyu yalnızca İran açısından değil, bütün bölge açısından bir felaket riski olarak nitelendirdi.
“Kongre’nin desteğini gerektiren konularda ilerleme beklememek lazım”
Türkiye–ABD ilişkilerinin geleceğini konuştuğumuz bölümde, Erdoğan ile Trump arasındaki kişisel yakınlığın iki ülke arasındaki kronik sorunların çözümüne ne ölçüde katkı sağladığını ele aldık. Ünlühisarcıklı, önümüzdeki dönemde özellikle Kongre’nin doğrudan veya dolaylı desteğini gerektiren konularda ilerleme beklemediğini söyledi:
“Önümüzdeki dönemde ABD-Türkiye ilişkilerinde Kongre’nin doğrudan veya dolaylı desteğini gerektirecek herhangi bir konuda gelişme beklememek lazım.”
F-35 programını bu durumun en önemli örneklerinden biri olarak gösteren Ünlühisarcıklı, büyük ölçekli silah satışları başta olmak üzere Kongre’nin desteğini gerektiren kararların alınmasının oldukça zorlaşacağını belirtti.
Trump’ın tek başına karar verebileceği konularda bazı adımlar atılabileceğini söyleyen Ünlühisarcıklı, bu nedenle bütün dosyaların aynı çerçevede değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.
Türkiye’ye yönelik yaptırım tasarıları yeniden gündeme gelebilir
Ünlühisarcıklı’nın en dikkat çekici uyarılarından biri, Amerikan Kongresi’nde Türkiye’ye yönelik yaptırım tasarılarının yeniden gündeme gelebileceğine ilişkin oldu. Son iki yılda özellikle Yunan ve İsrail lobilerinin desteğiyle Türkiye’ye yönelik çeşitli yaptırım tasarılarının Kongre’ye sunulduğunu hatırlatan Ünlühisarcıklı, bu girişimlerin ilgili komisyonlarda bekletildiğini söyledi.
Yeni dönemde ise söz konusu tasarıların genel kurul gündemine gelebileceğini belirten Ünlühisarcıklı, bunların bir bölümünün sembolik kalabileceğini, bir bölümünün ise somut sonuçlar doğurabileceğini değerlendirdi. Trump’ın Kongre’den geçen yasaları veto etme yetkisinin bulunduğunu ancak bu yetkiyi Türkiye için kullanıp kullanmayacağının belirsiz olduğunu söyleyen Ünlühisarcıklı, şu soruyu gündeme getirdi:
“Başkan Trump veto kredisini Türkiye için mi kullanır?”
Ünlühisarcıklı’ya göre Trump’ın kendi siyasi geleceği açısından daha önemli gördüğü konularda kullanmak isteyeceği siyasi gücü Türkiye’ye yönelik yaptırımları engellemek için harcayıp harcamayacağı belirsiz.
Üstelik Demokratların sunduğu bazı tasarılara Cumhuriyetçi Kongre üyelerinin de destek vermesi ve böylece başkanlık vetosunun aşılabileceği bir çoğunluğun oluşması ihtimali bulunuyor.
Bu nedenle Ankara’nın önümüzdeki dönemde yalnızca Demokratların politikalarını değil, Cumhuriyetçi Parti içindeki değişen dengeleri de dikkatle izlemesi gerektiği anlaşılıyor.
Doğu Akdeniz’de yeni bir gerilim riski
Ünlühisarcıklı, Washington’daki yeni siyasi dengelerin Doğu Akdeniz’de Türkiye ile Yunanistan arasındaki ilişkileri de etkileyebileceğini söyledi.
Atina’nın ABD Kongresi’ndeki değişimi Türkiye’ye karşı diplomatik avantaj sağlayabilecek bir gelişme olarak değerlendirebileceğine işaret eden Ünlühisarcıklı, Yunanistan’ın Doğu Akdeniz’de kontrollü bir gerilim artışı yoluna gitme riskine dikkat çekti.
Ünlühisarcıklı’ya göre böyle bir durumda Türkiye’nin verebileceği askerî tepki, Ankara’nın Washington’la ilişkilerinde yeni sorunlara yol açabilir.
Bunun kesinleşmiş bir gelişme değil, dikkatle takip edilmesi gereken bir risk olduğunu vurgulayan Ünlühisarcıklı, Doğu Akdeniz’deki dengelerin ABD iç siyasetindeki gelişmelerden bağımsız değerlendirilemeyeceğini belirtti.
“Amerika ile ilişkilerde tek kanala güvenerek ilerlemek doğru değil”
Ankara’nın kısa vadede ABD ile ilişkilerindeki beklentilerini düşürmesi gerektiğini söyleyen Ünlühisarcıklı, aksi hâlde çözülemeyen sorunların yeni diplomatik krizlere neden olabileceği uyarısında bulundu.
“Amerika ile ilişkilerde tek kanala güvenerek ilerlemek doğru değil” diyen Ünlühisarcıklı, iki ülke arasındaki ilişkilerin yalnızca Erdoğan ile Trump arasındaki kişisel yakınlık üzerinden yürütülmesinin yeterli olmadığını söyledi.
Geçmişte Pentagon ile Türk Silahlı Kuvvetleri arasındaki güçlü ilişkilerin de tek başına Türkiye–ABD ilişkilerinin sağlıklı biçimde sürdürülmesini sağlayamadığını hatırlatan Ünlühisarcıklı, aynı durumun iki lider arasındaki ilişkiler için de geçerli olduğunu belirtti.
Ünlühisarcıklı, Ankara’nın Kongre başta olmak üzere Amerikan kurumlarıyla uzun vadeli ve kurumsal ilişkilerini güçlendirmesi gerektiğini vurguladı.
