3 Mayıs, Dünya Basın Özgürlüğü Günü. Ancak bu yıl da hem Türkiye’de hem dünyada gazetecilik açısından tablo pek iç açıcı değil. Uluslararası raporlar, basın özgürlüğünün küresel ölçekte gerilediğini açık biçimde ortaya koyuyor.
Basın özgürlüğünün durumu
Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI) ve Sınır Tanımayan Gazeteciler raporlarına göre Türkiye, basın özgürlüğü açısından “yüksek riskli” ülkeler arasında yer almaya devam ediyor.
Özellikle,
- Gazetecilere yönelik yargı baskısı ve davalar
- “Dezenformasyon yasası” gibi düzenlemelerle artan denetim
- Ana akım medyanın büyük ölçüde iktidar kontrolünde olması
- Bağımsız gazetecilerin ekonomik ve hukuki baskı altında çalışması
IPI, Türkiye’de gazeteciliğin yalnızca fiziksel baskıyla değil, aynı zamanda ekonomik kırılganlık ve medya sahipliği yapısı üzerinden de sınırlandığını vurguluyor. RSF ise Türkiye’yi sıralamalarda uzun süredir alt gruplarda konumlandırarak, sistematik bir gerilemeye dikkat çekiyor.
Küresel tablo: Basın özgürlüğünde gerileme
RSF’nin yayımladığı Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’ne göre,
- Gazetecilerin çalıştığı ülkelerin büyük bölümünde koşullar “zor” ya da “çok ciddi” kategorisinde
- Otoriterleşme eğilimleri ve popülist siyaset, medyaya yönelik baskıyı artırıyor
- Dijital platformlar ve dezenformasyon, bağımsız haberciliği zayıflatıyor
IPI de benzer şekilde, özellikle savaşlar, seçim süreçleri ve kriz dönemlerinde gazetecilere yönelik baskının arttığını belirtiyor. Gazetecilere yönelik gözaltılar, tehditler ve fiziksel saldırılar birçok bölgede sıradanlaşmış durumda.
Gazetecilik neden hâlâ kritik?
Tüm bu olumsuz tabloya rağmen basın özgürlüğü, demokratik toplumların temel taşı olmaya devam ediyor. Şeffaflık, hesap verebilirlik ve kamuoyunun doğru bilgiye erişimi ancak özgür bir medya ortamıyla mümkün.
Bu nedenle Dünya Basın Özgürlüğü Günü, yalnızca bir kutlama değil; aynı zamanda gazetecilerin karşı karşıya olduğu riskleri hatırlamak ve dayanışmayı büyütmek için önemli bir gün.
Uluslararası Basın Enstitüsü işbirliğiyle hazırlanan Gazeteci programında bu hafta İpek Yezdani, deneyimli gazeteci Erol Önderoğlu’nu ağırlıyor. “Türkiye ve dünyada basın özgürlüğünün durumu” başlıklı programda hem Türkiye’deki mevcut tablo hem de küresel eğilimler detaylı biçimde ele alınıyor.
