Türkiye’de artan kira fiyatları ve hayat pahalılığı, emeklileri barınma krizinin ortasına sürükledi. Ankara Ulus’ta birçok emekli, maaşı kiraya yetmediği için tuvalet ve banyosu olmayan otel odalarında yaşamını sürdürüyor. Günlük 200–350 liraya kalınan bu odalarda tuvaletler ortak, banyo ise ücretli. Emekliler gündüzleri parkta mendil satıyor, çalışıyor; geceleri ise otellere sığınıyor. “Zeytin alamıyoruz”, “100 liram yoksa yıkanamıyorum”, “10 zenginden alıp fakire versinler” sözleri emeklilerin yaşadığı çaresizliği gözler önüne seriyor.
Ankara Ulus’ta, gündüzleri parklarda mendil satan veya bir işte çalışan emekliler, akşamları ise günlük ücreti 200 liradan başlayan otellerde kalıyor. Tuvalet ve banyonun olmadığı odalar, düşük fiyat nedeniyle daha çok tercih ediliyor. Katlarda ortak bir tuvalet bulunurken, banyo yapmak için ise 100 lira ödemek gerekiyor.
2019’dan bu yana otellerde kaldığını anlatan 66 yaşındaki Orhan Gürledik’in tek geliri 6 bin 450 liralık engelli maaşı. Yüzde 80 engelli olduğunu söyleyen Gürledik, otele günlük 200 lira öderken, geçinebilmek için mendil ve kalem satıyor. Çevre esnafının da destek olduğu Gürledik, şunları kaydetti:
“Odam dışında ortak kullandığımız bir lavabomuz var. Otelde olacak iş değil, ama terminalde kalanları bir görseniz, sokakta yatanları. Bizden beteri de var. Bizim halimize yine şükürler olsun. Ev kiraları çok pahalı, ülkenin başında ben olsam kimseden kira almazdım. Babasının evi gibi otursunlar. Her şeyi bedava yapardım. Zeytin alamıyoruz, peynir alamıyoruz hiçbir şey alamıyoruz. Serbest piyasayı kaldırsınlar memleket bitti. Ekonomi iyi değil. Her şey pahalı, para var ama para yetişmiyor. Günlük beş bin lira bile yetmez. Ev kiraları pahalı, her şey pahalı.”
“3 yıldır otellerdeyim…”
Yine Ulus’ta bulunan başka bir otelde kalan 59 yaşındaki memur emeklisi Fatih Ayvat, 2020 yılında emekli olduğunda kirada oturduğunu ancak artan kiraları karşılayamadığı için 3 yıldır otellerde kaldığını anlattı.
Emekli maaşının kira giderini karşılamadığını söyleyen Ayvat, “Benim emekli aylığım 34 bin 500 lira ancak en düşük kira 20-25 bin liradan başlıyor. Geriye kalan 14 bin 500 lira. Elektrik, su, ısınma giderleri var. 10 bin lira da rahat oraya gider. Yemek için mutfak için hiç bir şey kalmıyor” dedi.
Otel odalarında kalan emekliler için büyükşehir devrede
Ankara Büyükşehir Belediyesi yetkililerinin kendileri ile görüştüğünü söyleyen Ayvat, “Büyük ihtimalle Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı bu konuyla ilgili bir çalışma yapacak. Yetkililer bize, mekan olarak kalacak yer olmayabilir ama sosyal faaliyetlerinizi düzenleyecek, kurs, etkinlik ve yeme, içme gibi makul şeyler olabilir diye söylediler” dedi.
Büyükşehir Belediyesinin emeklilere yönelik faaliyetlerine katıldığını söyleyen Ayvat, beklentilerini şöyle anlattı:
“Belediye olarak yapabileceği ne varsa yapmaya çalışıyor ama merkezi hükümetin yapabilecekleri daha fazla. Belediye bütçesi ile aralarında çok fark var. Hükümetin de bu konuda birtakım önlemler almasını istiyoruz. Özellikle İstanbul’da TOKİ’den emeklilere kiralama için ayrılan miktarın genişletilmesi gerekiyor. TOKİ’den ayrılan dairelerin emeklilere kura ile tahsis edilmesini istiyoruz.”
Aynı otel odasını paylaşan emekliler bile var
Ankara Ulus’taki otellerde, bazı emekliler iki veya üç kişilik odalarda da kalıyor. 52 yaşındaki Abdullah ve 76 yaşındaki Seyfi Güçlü, aynı odayı paylaşıyor. Odanın günlük ücreti ise 700 lira. 27 bin lira emekli maaşı alan Abdullah, “Diğerlerine bakarak çok şükür diyelim ama maaş hiç bir şeye yetmiyor. Üç öğün yemek yesen 750-800 lira gidiyor. Haftada bir kere hamama gitsen 400-500 liradan ucuza hamam yok. Yemeği günlük 700 liradan hesaplasan 16 bin lira alanların maaşı sadece yemeğe gidiyor” dedi.
